Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2015/14408 K.2016/2887

Taraflar arasında görülen davada... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 06/07/2015 tarih ve 2014/1084-2015/648 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, ...'ın özelleştirme kapsamına alınması ve 20 ayrı dağıtım şirketine ayrılması kapsamında müvekkili ile davalı arasında 24.07.2006 tarihinde "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" akdedildiğini, anılan sözleşmenin 7.1, 7.2, 7.3, 7.4, 7.5 ve 7.6 maddelerinde dağıtım faaliyetinin yürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen iş ve işlemlerden kaynaklanan sorumluluğun dönemsel olarak paylaştırıldığını, davalının sözleşme öncesi gerçekleştirdiği işlemler nedeniyle kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/62E 2009/162K sayılı kararına istinaden müvekkilinin icra dosyasına 12.335,40 TL ödediğini ileri sürerek, bu meblağın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan rücuen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, zamanaşımı def'inde bulunmuş, davanın esasına ilişkin olarak da, davacı şirketin özelleştirilmesinin hisse satışı suretiyle gerçekleştirildiğini, "İhale Şartnamesi ve Hisse Satış Sözleşmesi" hükümleri uyarınca müvekkilinden talepte bulunulamayacağını, ayrıca davacı tarafından düzenlenen devre esas bilanço ile geçmişe yönelik borç ve alacak işlemlerinin kesinleştirildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu olayın ve rücu talebine konu alacağın 24.7.2006 tarihli “İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi(...) öncesi döneme ait olduğunun kanıtlanamadığı, esasen kamulaştırmasız el atma olay...'nden önce dahi olsa durumun fark etmeyeceği, zira taşınmazına el atılan kişinin, kamulaştırmadan önceki döneme ilişkin olarak bir talepte bulunmadığı, kamulaştırma bedeli de, dava tarihine göre tesbit edilip hüküm altına alındığı, dava ise davacının işlettiği dönemde açıldığından bu sebeple dahi dava yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, işletme hakkı devir sözleşmesinden kaynaklanan rücuen alacak istemine ilişkindir. Mahkemece benimsenen bilirkişi kök ve ek raporunda, rücu davasına konu ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.2009 tarihli 2008/62E 2009/162K sayılı dosyasında ...'ın 20.11.2008 tarihli yazısında kamulaştırmanın... sonrasında ... yatırımları kapsamında yapılacağı açıkça belirtildiği, bu nedenle davacı ...'ın davalı ...'tan rücuen talep edebileceği bir alacağı bulunmadığı ifade edilmiş, mahkemece de rücu talebine konu alacağın 24.07.2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi öncesi döneme ait olduğu kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bilirkişi raporunda geçen rücuya konu davanın yargılaması sırasında ...'ın mahkemeye hitaben yazdığı söz konusu yazıda, dava konusu.. ada .. ve.. nolu parsellerderden...hattı geçtiği, kamulaştırma yapılacağı belirtilmiş olup, enerji nakil hattının söz konusu yazıdan önce taşınmazlardan geçtiği açık olmakla birlikte, kamulaştırma işleminin yapılacak olmasının somut dosya açısından bir önemi bulunmamaktadır. ...'ın 12.06.2015 havale tarihli cevabi yazısında da dava konusu ...

İlçesi .. Mahallesi .. ada... ve 6 nolu parsellerle ilgili olarak, söz konusu taşınmazlar üzerinde... den çıkan köyler fideri geçtiği, özelleştirme sonrası kurum arşivinin dağıtım şirketi bünyesine bırakıldığı belirtilmiştir. Rücuya konu dava dosyası içinde, aynı ye... nolu parsele kamulaştırmasız el atıldığına dair 2001/881E sayılı dosyaya ait bilirkişi raporu bulunduğu gibi, yine rücuya konu dava dosyasındaki 15.06.1988 tarihli Türkiye Elektrik Kurumu...

Elektrik Dağıtım Müessese Müdürlüğü'nün dava dışı kişiye yazdığı .... Hattı İstimlak bedeli konulu yazıda da...ik İlçesi... ve ... mevkiinden geçen...Hattı altına isabet eden taşınmazlar için kamulaştırma çalışmalarının devam edildiği, işlemler tamamlanınca kamulaştırma bedellerinin ödeneceği belirtilmiştir.

Tüm bu belgeler bir bütün olarak dikkate alındığında dosya kapsamından rücu davasına konu kamulaştırmasız el atma eyleminin 24.07.2006 tarihli...'den önce gerçekleştiği, bu nedenle davacının davalıdan rücuen tazminat isteminde bulunabileceği açık olup, kamulaştırma bedelinin dava tarihi itibariyle belirlenmesi ve rücuya konu davanın... den sonra açılmış olması da sorumluluğu kaldırıcı mahiyette bulunmadığından mahkemenin bu yöndeki gerekçesi de yerinde görülmediğinden kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.

KARŞI OY

Enerji sektöründeki özelleştirmelerin 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirileceği 4628 sayılı yasa ile düzenlenmiş, 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile ... özelleştirme kapsam ve programına alınmış, davacı şirketinde dahil olduğu 20 şirket, Türkiyedeki dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansına sahip olarak 01.03.2005 tarihi itibariyle sermayesinin tamamı ...'a ait olmakla birlikte, ...'tan ayrı birer tüzel kişiliğe sahip olarak faaliyete başlamıştır.

... tarafından 20 adet dağıtım şirketi kurulduktan sonra herbiri ile ayrı ayrı 24.07.2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi imzalanmıştır.

Davacı şirket, tüm hisseleri davalı ...'a ait olmak üzere 29/12/2010 tarihine kadar faaliyet göstermiş, bu süreçte özelleştirme işlemleri yürütülmüş, özelleştirmenin tamamlanmasıyla birlikte davacı şirketin hisselerinin tamamı ...Elektrik Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri devredilerek 29/12/2010 tarihli hisse satış sözleşmesi akdedilmiştir.

Dava konusu ödeme, davacıya ait hisselerin tamamının kamuya ait olduğu, 29/12/2010 tarihli hisse satış sözleşmesinden önce 28/07/2010 tarihinde yapılmıştır.

Özelleştirme aşamasında... ... tarafından düzenlenen ve beyan edilen devre esas mizan kayıtları temel alınarak “devre esas” bilanço düzenlemeleri yapılmak suretiyle geçmişe yönelik borç ve alacak işlemleri kesinleştirilmiş olup dava konusu ödeme bilançoda yer almaksızın işlemler ikmal edilmek suretiyle ...'ın özel sektöre devri gerçekleştirilmiştir.

Bu halde, devre esas bilanço düzenlemeleri yapılmak suretiyle geçmişe yönelik borç ve alacak işlemleri kesinleştirildiğinden, davalı ...'tan geçmiş döneme ilişkin herhangi bir talepte bulunulamaz.

Keza, 29/12/2010 günlü Hisse Satış Sözleşmesi'nin 9.3 maddesinde de “alıcının, basiretli bir tacir gibi davranmak suretiyle” .... şirketlerin sözleşme tarihi itibariyle mevcut ve fiziki durumunu bilerek hisseleri devir ve teslim aldığı, şirketler hakkında kendisine verilen bilgilerin gerçek durumu yansıtmadığı veya benzer iddiaları ileri süremeyeceği, hisselerin devrinin gerçekleşmesinin ardından, ayıba ve zapta karşı tekeffül hükümleri başta olmak üzere yürürlükteki mevzuat kapsamında herhangi bir fiili veya hukuki nedene dayanarak talepte bulunamayacağı ...” hükmü karşısında da davalının sorumluluğundan söz edilmesi mümkün değildir.

Diğer taraftan 29/12/2010 günlü sözleşmenin 9.4 maddesinde düzenlenen “şirketlerde yapılmış olan her türlü işlemden kaynaklanan borç ve yükümlülüklerden ,kayıtlara intikal etmemiş olsa dahi şirketlerin sorumlu olduğu, bu hususlarda alınmış karar ve yapılmış sözleşmelerle ilgili olarak alıcının ve şirketlerin idare ve ..'ı ilzam edecek hiçbir başvuru ve rücu hakkı bulunmadığı” hükmü de davalının sorumluluğunun olmadığını göstermektedir.

Ayrıca, özelleştirme sürecinde, taraflarca takip edilen dosyalara ilişkin listeler hazırlanarak tesbit tutanakları düzenlenmiş olup, dava konusu ödemeye ilişkin dava ve icra dosyası bu tutanaklarda yer almamaktadır.

Hisselerin tamamının kamuya ait olduğu 29/12/2010 tarihi öncesi, 28/07/2010 tarihinde yapılan ödeme nedeniyle davacının (devir öncesi) 24.07.2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'ne istinaden yine hisselerinin tamamı kamuya ait bulunan davalı ...'tan dava konusu alacağı talep etmesi nasıl mümkün değil ise, 29/12/2010 tarihli hisse devir sözleşmesi ile tamamen el değiştiren davacının, kendisi tarafından yapılmayan ödemeyi, kesinleşen devre esas bilançolarda yer almaması nedeniyle davalıdan talep etmesi de hukuken mümkün değildir.

Aksi düşüncenin kabulü, davacı yönünden sebepsiz zenginleşme, davalı yönünden ise ikinci kez aynı parayı ödeme sonucu doğuracaktır.

Sonuç olarak, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 24.07.2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi kapsamında bulunmaması nedeniyle 29/12/2010 günlü Hisse Satış Sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden, 29/12/2010 günlü sözleşmeden önce gerçekleşen 28/07/2010 tarihli dava konusu ödemeden dolayı, 29/12/2010 günlü sözleşmenin 9.3 ve 9.4 maddeleri gereğince davalının sorumluluğu bulunmadığından sonucu itibariyle doğru olan yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde bozulmasına ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.