Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2015/3616 K.2015/10461

Taraflar arasında görülen davada İstanbul (kapatılan) Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 08/07/2014 tarih ve 2013/550-2014/201 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkili şirkete ait plakalı araçlar ile Mayıs 2007 tarihinde Ö. firmasına ait ihraç emtiası yurt dışına taşınırken davalı sigorta şirketince CMR sigortası yapıldığını, araçların İran’da iken yükle beraber yandığını, bu yangın sebebiyle araçların bedelinin kaskodan alındığı fakat taşınan yükün bedelinin davalı CMR sigortacısından alınamadığını, Kadıköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2008/104 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı,

bu davada taşınan yükün CMR sigortası kapsamında kaldığı ancak müvekkilinin yük bedelini ödenmediği ve herhangi bir zararının bulunmadığı ve dava açmakta hukuki menfaatinin olmadığı gerekçesiyle davanın reddedildiğini, müvekkili şirketin araçları ile taşınan malın 52.800 USD’lık bedeli ve ayrıca 3.075 USD’lık navlun ücretinin üst taşıyıcı İ.

A.Ş. tarafından ödendiği ve kendilerine Iğdır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2008/48 Esas sayılı dosyası ile rücu edildiğini, bu dava kapsamında tarafların 10.05.2012 tarihinde bir protokol yaptığını, müvekkilinin İ.A.Ş’ye toplamda 50.000 USD ve ayrıca 10.000 TL masraf ve avukatlık ücreti ödediğini, ödenen 10.000 TL’lık masraf ve avukatlık ücreti CMR kapsamında olmadığı için sadece 50.000 USD’nin karşılığı olan 90.000 TL’yi talep ettiklerini, daha önce hukuki menfaatleri olmadığı reddolunan davayı şimdi açmakta hukuki yararlarının bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin dava hakları saklı kalmak kaydıyla,

CMR sigortası kapsamındaki yük bedeli olan 50.000 USD’nın Merkez Bankası döviz satış kuru karşılığı olan 90.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsili ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davaya konu hasar tarihinin Mayıs 2007 olduğu, 1 yıllık zamanaşımı dolduktan sonra ikame edilen işbu davanın zamanaşımı yönünden reddinin gerektiğini, Kadıköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2008/104 Esas sayılı dosyası ile aynı taleplerini ileri süren davacının davasının rededildiğini, ikame edildiği savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre. Türkiye-Azerbaycan arasındaki taşımada yanarak zayi olan emtia bedelinin, üst taşıyıcı İ. Uluslararası Taşımacılık tarafından emtianın satıcısına ödendiği, davacı fiili taşıyıcının da İ.

Uluslararası Taşımacılık'a yaptığı ödemeyi sigorta poliçesi gereğince davalı-sorumluluk sigortacısından tahsilini talep ettiği, ancak taşımaya konu emtiaların teslim şeklinin (CİF) olarak belirtildiği, CIF satışlarda meydana gelen hasar bedelinin satıcıya ödenmesi gerektiği, satıcı Ö.

Tekstil firmasının da mal bedelini alıcıdan tahsil ettiği, bu durumda hasardan ötürü zarar görenin alıcı Azerbaycan İstihsalat Birliği olduğu, zarara uğramayan şirkete (Ö.Tekstil) yapılan ödeme nedeniyle davacının kendi sorumluluk sigortacına sigorta sözleşmesi gereğince dava açamayacağı gerekçesiyle aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava, CMR sorumluluk sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece taşımaya konu emtiaların teslim şeklinin CIF olduğu, mal bedelini tahsil etmiş olan satıcı firmanın hasara uğrayan emtia nedeniyle zarara uğramadığı, zarara uğramayan şirkete yapılan ödeme nedeniyle açılan rücu davasında davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, dosya da mevcut 02.05.2007 tarihli CMR belgesi incelendiğinde CIF taşımaya dair bir kayıt mevcut olmayıp, davacı, işbu CMR belgesine dayalı olarak sigorta şirketinden rücuen tazminat isteminde bulunmaktadır.

Esasen, davacı tarafından aynı istemle davalıya Kadıköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılan davada mahkemenin kesinleşen 02.06.2009 tarihli 2008/104 Esas 2009/357 Karar sayılı kararı ve bu kararın onanmasına ilişkin Dairemiz'in 10.12.2012 tarih 2011/14080 Esas 2012/20325 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, işbu dava taşıtan-satıcıya ödeme yapan üst taşıyıcı İ. Lojistik'e fiili taşıyıcı olarak ödeme yapılmasına müteakip davalı sigortacı aleyhine açılmıştır.

Bu durumda, kesinleşen mahkeme kararı gerekçesindeki “taşıtanın zararının ödenerek haklarına halef olma” dava koşulu yerine getirildiğine göre, uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, dosyada mevcut İran Devleti yetkililerince düzenlenen gümrük beyannamesinde CIF kaydı bulunduğundan bahisle ve yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.