Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2015/3937 K.2015/5887

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 28/05/2014 tarih ve 2013/723-2014/196 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenmiş olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkilinin hamili olduğu çekin süresi içersinde davalı Bankaya ibraz edildiğini, ancak keşideci tarafından verilen ödemeden men talimatı nedeniyle davalı Banka tarafından işlem yapılamadığına dair şerh düşülerek çekin müvekkiline iade edildiğini, müvekkilinin çek bedelinin tahsili amacıyla keşideci aleyhine icra takibi başlattığını, ancak takip neticesinde alacağın tahsil edilemediğini, bu kez davalı Bankanın ...

Şubesi'ne çek yaprağı bedelinin ödenmesi için yazılı olarak başvuru yapıldığını, Bankanın 08/10/2012 tarihli cevap yazısı ile TTK'nın 711/3 maddesi uyarınca sorumlu bulunduğu tutarı ödemeyi reddettiğini, 3167 sayılı Yasanın 4-10 ve Borçlar Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca çek yaprağı başına bankanın taahhüt ettiği garanti tutarı 435,00 TL’nin 08/10/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; dava konusu çekin ibraz süresinin bitiminden itibaren 6 aylık zaman aşımı süresi geçtikten sonra dava açıldığını, davaya konu çeke ilişkin keşideci tarafından ödemeden men talimatı verildiğini, çekin ödemeden men talimatı sebebiyle karşılıksız işlemi görmüş bir çek olmadığı gibi çek aslının da müvekkili bankaya ibraz edilmediğinden müvekkilinin Çek Kanunu'nun 10. maddesinde belirtilen asgari yasal yükümlülük miktarını ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin ibraz süresi içerisinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nın 711/son maddesi uyarınca, davalı Bankanın, keşidecinin men yetkisini kullanması nedeniyle, ödeme yapmamasında yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, dolayısıyla keşidecinin kendisine verilen yasal yetkiyi kullanmak suretiyle, davalı Bankayı ödemeden men ettiği, bu durumda davalı Bankanın da aralarındaki sözleşme gereğince, çek bedelini ve buna ilişkin yasal sorumluluk bedelini hamile ödememesinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş;

miktar itibariyle temyiz sınırının altında olan bu karar aleyhine Adalet Bakanlığı’nın yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kanun yararına bozma talebinde bulunulmuştur.

Dava, karşılıksız çeklerde muhatap bankanın her çek yaprağı için ödemesi zorunlu meblağın tahsili istemine ilişkin alacak davası olup, dava konusu çeklerin yasal süresi içerisinde ibraz edildiği ve keşidecinin ödemeden men talimatı nedeniyle ödenmediği konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Gerek 3167 sayılı Yasa'nın 3/1. maddesi ve gerekse de 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/3. maddesinde muhatap bankanın karşılıksız çeklerde süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için yasal yükümlülük bedelini ödemesi gerektiği düzenlenmiş olup muhatap bankanın anılan hüküm uyarınca sorumlu tutulabilmesi için, çekin süresinde ibraz edildiğinin ve karşılığının bulunmadığının usulünce belgelenmesi gereklidir.

Somut uyuşmazlıkta ise, dava konusu çekin takasa sunularak süresinde ibraz edildiği halde, ödemeden men talimatı nedeniyle işlem yapılmadan davacı hamile iade edildiği, anılan çekin ibraz tarihi itibariyle karşılığının bulunup bulunmadığı hususunun ise çekin arkasına yazılmadığı, davacı hamilin 01/10/2012 tarihinde Bankanın asgari sorumluluk tutarını muhatap bankadan talep ettiği, davalı bankanın 08/10/2012 tarihli yazısı ile talebi reddettiği anlaşılmaktadır.

Çekin süresinde ibrazında kısmen veya tamamen karşılığının bulunmaması, eş deyişle kısmen yahut tamamen çek bedelinin hamile ödenmemiş olması hususu çek üzerine yazılmasa bile, Bankanın hamile karşı borcunu oluşturur.

O halde sadece "ödeme yasağı nedeniyle işlem yapılamamıştır" şerhinin konulması çekin muhataba ibraz edilmiş olmakla birlikte ödenmediğini gösterir nitelikte olup mahkemenin, gerekirse bilirkişi marifetiyle banka kayıtları üzerinde inceleme yaptırması ve ibraz tarihinde çekin kısmen veya tamamen karşılığının bulunmadığını tespit etmesi halinde, muhatap Bankayı 3167 Sayılı Kanun’un 10. maddesinde belirtilen sorumluluk miktarında ödeme yapmaya mahkum etmesi gerekir.

Açıklanan bu durum karşısında mahkemece yürürlükteki hukuka aykırı olarak davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, yerel mahkeme kararının kanun yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.