Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2016/11117 K.2018/2991

Taraflar arasında görülen davada ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen .../02/2016 tarih ve 2013/64-2016/95 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, Türkiye İş Bankası... Şubesine ait, .... Orman Ürn. İnş. Yapı Malz. Gıda Turz. Nak. San. Tic. Ltd.

Şti’nin keşideci olduğu, .../01/2007 tarihli ....380,00 TL bedelli çeki müvekkilinin ciro silsilesine göre iktisap ettiğini, müvekkilinin .../01/2007 tarihinde tahsili için çeki ibraz ettiğinde davalı bankaca "keşideci'nin keşideciyi temsile yetkili şahsın sahte kimlik belgesi kullandığı ve çekle işleyen 390893 no.lu hesabın sahte kimlik ve belgelerle açılmış olduğu tespit edildiğinden işbu belge üzerinde herhangi bir işlem yapılmamıştır" şeklinde çekin arkasının yazıldığını, müvekkilinin davalı bankanın gerekli dikkat ve özeni göstermemesi,

belgeler üzerinde yeterli araştırmayı yapmadan çek vermiş olması nedeniyle çek bedeli kadar zarara uğradığını, dava konusu çek ile ilgili olarak müvekkilinin müştekisi olduğu ceza davasının devam ettiğini ileri sürerek, ....380,00 TL zararın .../01/2007 tarihinden itibaren avans faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, zamanaşımı ve yetki itirazında bulunmuş, dava dışı ... Şirketi tarafından müvekkilinin ... Şubesi nezdinde açılan hesap öncesinde belgelerin tümünün eksiksiz olarak alındığını, hesap açılışı ve çek karnesi teslimi aşamasında müvekkilinin gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini, müvekkili ile işlenilen suç arasında illiyet bağının noter tasdik işlemleri ile kesildiğini, müvekkiline yükletilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, .../01/2007 keşide tarihli, ....380,00 TL bedelli çek ile ilgili olarak davacı tarafın çek keşidecisi hakkında hiçbir sorgulama ve istihbari bilgi edinmeden sadece çek hesabı bulunan bankaya güven duyarak çeki kabul etmesinin ticari teamül ve hayatın olağan akışına uygun olmadığı, dava dışı...sahte kimliği ile ...

Şirketi yetkilisi olarak açılan hesapla ilgili ceza davasında hesabın...ş sahte kimliği ile... tarafından açıldığının ve .../01/2007 keşide tarihli ....380,00 TL bedelli çekin .... sahte kimliği kullanılarak... tarafından ...

Şirketi adına düzenlendiğinin anlaşıldığı, hesabın sahte kimlikle açıldığının bilahare banka yetkilileri tarafından tespit edilmesi üzerine hesap üzerine gerekli uyarıları taşıyan kısıtlayıcı önlemlerin alındığı, davacı taraf çeki ilk iktisap ettiği anda cirantalar hakkında değil de çek keşidecisi hakkında hesabın bulunduğu banka şubesinden sorgulama yapsaydı çek hesabı ile ilgili sahtecilik konusunda erken bilgilenmiş olacak olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava, keşideci hakkında davalı bankanın çek hesabının açılışı sırasında 3167 sayılı Kanun’un ve ilgili mevzuatın gereklerini yerine getirmediği, yeterli araştırma yapmadan keşideciye çek karnesi verdiği ve çekin karşılığının bulunmadığı iddialarına dayalı olarak, banka aleyhine açılan tazminat istemine ilişkindir.

Bir banka, çek hesabı açarken müşterisinin kimliği, ekonomik durumu ve ikameti v.s konularında gerekli araştırma ve incelemeyi yapmadan çek karnesi vermiş ve çek karşılıksız çıkmış ise çek hesabının açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 3167 sayılı Kanun'un .... maddesi ile mülga 6762 sayılı ...'nın 20/.... maddelerinde öngörülen basiret ve itinayı göstermemek suretiyle birinci derecede ve daha ağır bir biçimde kusurlu olduğunun ve bu davranışının sonuçlarına katlanması gerektiğinin kabulü icap eder.

Çekin hamili de ticari ilişkide bulunduğu kişilerin ekonomik durumu ve ödeme kabiliyetini araştırıp sonucuna göre ilişki kurmak, bu suretle özenli davranmak durumundadır. Ayrıca, Dairemizin yerleşik içtihatlarına göre, karşılıksız çek için davacının evvela kendi akidinden alacağını tahsil yoluna gitmesi, tahsil edememesi halinde davalı bankaya müracaat etmesi gerekmektedir.

Yukarıda anılan Çek Kanunu'nun .../1 fıkrası "Bankalar, çek hesabı açmak maksadıyla bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabı açmak isteyenin yasaklılık ve engel durumu bulunup bulunmadığını Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nca 9'uncu maddeye göre bankalara yapılan duyurular çerçevesinde her birinin kendi nezdinde oluşturduğu kayıtlardan araştırırlar; ayrıca bu kişinin ekonomik ve sosyal durumu gibi hususların belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler." hükmünü haizdir.

Somut olayda, mahkemece davacı tarafın çek keşidecisi hakkında hiçbir sorgulama ve istihbari bilgi edinmeden sadece çek hesabı bulunan bankaya güven duyarak çeki kabul etmesinin ticari teamül ve hayatın olağan akışına uygun olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, 3167 sayılı Çek Kanunu'nun 4814 sayılı Yasa ile değişik .... maddesine göre, bankanın sadece hesap sahibinin sunduğu belgelerle yetinmeyip, çek hesabı açacak şirketin adresinden ekonomik durumlarını araştırması gerekmektedir. Bu itibarla, mahkemece uyuşmazlığın 3167 sayılı Kanun'un .... maddesi hükümleri ve yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde ele alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.