Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2016/7586 K.2016/7984

Taraflar arasında görülen davada ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 11/12/2013 tarih ve 2013/377-2013/754 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının sahibi bulunduğu ... plaka nolu aracın 07/02/2012 tarihinde yapmış olduğu kaza sonucu ... plakalı araçta hasara sebebiyet verdiğini, bu kaza nedeniyle müvekkili şirketin karşı tarafa 5.250,00 TL hasar tazminatı ödediğini, tarife farkından dolayı davalıdan eksik prim tahsil edildiğinin tespit edildiğini, müvekkilince fazla ödeme yapıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 3.885,00 TL fazla ödemenin 10/11/2012 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacı tarafından müvekkili kuruma herhangi bir ödeme yapılmadığını, eksik prim tahsili söz konusu olmadığını, davacının kendi ihmal ve kusurundan kaynaklı ödemeden müvekkili kurumun sorumlu tutulamayacağını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, taraflar arasında ... sigorta poliçesi düzenlenmekle bir sigorta sözleşmesi kurulduğu, bu sözleşme gereğince sigortacının yükümlülüğünün poliçe gereğince üstlendiği rizikoyu karşılamak, sigortalının yükümlülüğünün ise sigorta şirketinin belirlediği poliçe bedelini ödemek olduğu, poliçe bedelinin sigorta şirketi tarafından aracın ruhsat bilgileri kontrol edilmek suretiyle belirlendiği,

poliçe bedeli belirlenirken sigorta ettirenin kusur veya hilesi bulunmadığı müddetçe sigorta şirketinin eksik prim alındığı iddiasının dinlenemeyeceği, aksi durumun sözleşmede ahde vefa ilkesine aykırılık oluşturacağı, somut olayda da sigortalı aracın birtakım bilgilerinin poliçe düzenlenirken eksik girildiği gerekçesi ile prim tutarının düşük çıkmasında davalı belediyenin herhangi bir kusurunun veya hilesinin bulunmadığı,

davacı ... şirketinin eksik primi ve eksik prim oranınca ödediği hasar bedelini sözleşme kurulduktan sonra sigortalı araç sahibine karşı ileri sürmesinin basiretli tacir gibi davranma ilkesine de aykırılık oluşturacağı gerekçesi ile yasal dayanağı olmayan davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

KARŞIOY

Sorun, sigorta sözleşmesinde sözleşme öncesi beyan yükümlülüğüne aykırılık ve sonuçları noktasında toplanmaktadır.

Sigorta ettiren, sözleşmenin yapılması sırasında bildiği veya bilmesi gereken tüm önemli hususları sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Sigortacıya bildirilmeyen eksik veya yanlış bildirilen hususlar sözleşmenin yapılmasını veya değişik şartlarda yapılmasını gerektirecek nitelikte ise, önemli kabul edilir. Böyle bir halde ise ihbarı gereken hususları ve bunların sınırlarını tayin etmek yine sigorta ettirene ait olacağına göre sigorta ettirenin beyanının asıl olduğu ve TTK'daki sistemin beyan usulünü esas alan bir karma sistem olduğu görülmektedir. Ayrıca sözleşme öncesi beyan yükümlülüğünün en geç sözleşmenin kurulma anına kadar yerine getirilmesi, daha doğru ifade ile beyanın bu tarihe kadar sigortacıya ulaştırılması gerekmektedir.

Türk Ticaret Kanunu, beyan yükümlülüğünün ihlali hallerini 1435 maddesinin ikinci bendinde bildirmemek, eksik veya yanlış bildirmek şeklinde açık bir şekilde düzenlemiştir. Böylece kanun sözkonusu üç hali, beyan yükümlülüğünün ihlali olarak öngörmüştür. Beyan yükümlülüğünün ihlalinde kusurun aranıp aranmayacağı hususu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda, riziko gerçekleşmeden önce ve riziko gerçekleştikten sonra olmak üzere ikiye ayırarak düzenlemiştir.

Beyan yükümlülüğünde ihlalin riziko gerçekleştikten sonra ortaya çıkması durumunda ve yaptırım uygulaması bakımından sigorta ettiren veya beyanla yükümlü diğer kişilerin kusuru şarttır. Beyan yükümlülüğüne aykırılığın riziko gerçekleşmeden önce öğrenilmesi halinde, doktirinde kusurun aramadığı yönünde görüşler ileri sürülmesine rağmen, aykırı görüşü savunanlarda vardır. Bunun yanında beyan yükümlülüğüne aykırılığın tespitinde kast veya ihmal ayrımının önemi yoktur.

Sigorta ettiren veya beyanla yükümlü diğer kişiler önemli bir hususu kasten veya ihmal ile bildirmemiş, eksik yahut yanlış bildirmiş ise sözleşme öncesi beyan yükümlülüğü ihlal edilmiş olur. Ayrıca, TTK m. 1435 tüm sigorta branşları bakımından uygulama alanı bulacak genel hüküm niteliğindedir.

Yukarıda gerekçelerle, TTK'nun 1435/2 ve 1439 maddeleri değerlendirilmeden verilen kararın bozulması gerektiği kanısıyla çoğunluğun onama kararına karşıyım.