Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2019/3053 K.2020/1262

Taraflar arasında görülen davada Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 18/04/2019 tarih ve 2017/644-2019/294 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin hamili olduğu çekin karşılığını almak üzere 06/10/2011 günü davalı bankaya başvurduğunu, banka görevlisi olan davalı ...'ın çekin karşılığının olduğu ve hesapta da yeterince para olduğunu söyleyerek çekin üzerine ödenmiştir şerhi düştüğünü, ancak daha sonra hesapta bakiye bulunmadığını söyleyerek “ödemiştir kaşesi tarafımızdan iptal edilmiştir" şerhi düşerek çeki imzaladığını ve çekin karşılığının olmadığının arka yüzüne yazıldığını, çekte karalama yapıldığından ihtiyati haciz talebinin ve icra takibinde ödeme emri gönderilmesi talebinin reddedildiğini,

müvekkilinin alacağı olan çekin kambiyo vasfını yitirdiğini ve alacağını alamayacak duruma düştüğünü ileri sürerek çek miktarı olan 14.832,50 TL'nin yasal faizi ile tahsili ve 2.000,00 TL manevi tazminat ile yargılama giderleri ve ücreti vekalet talep ve dava etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili, çeki alan personelin hesabı müsait zannederek sehven yaptığı işlemin sonradan iptal edildiğini, davacı tarafın çek bedelinin tahsili için çek keşidecisi ve cirantalara karşı icra takibinde bulunduktan sonra takibin ve başvuruların semeresiz kalması halinde müvekkili bankaya başvurması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, davalı bankanın kusurlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre, keşideci şirketin iflas ettiği, davacının alacağın 76. sıraya kaydedildiği, henüz kimseye ödeme yapılmadığı, davacının alacağını keşideciden tahsil edemediği fakat davacının bu davayı açmadan önce kendi cirantası ve önceki cirantalar hakkında çek bedelinin tahsili amacıyla herhangi bir işlem yapmadığı, mahkemece bu hususun sorulması üzerine bu kişiler hakkında takip başlattığı, davacının tüm hukuki yolları tüketmeden bu davayı açtığı, gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava, davalı bankanın kusuruyla tahrif edilen çek bedelinin ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece evvelce verilen karar Dairemizin 31.05.2017 tarih 2016/601 E. 2017/3225 K. sayılı kararı ile keşideci ile davalı banka arasında imzalanmış olan sözleşmeler celb edilerek incelenmesi ve keşideci tarafından düzenlenen ve hamil tarafından bankaya ibraz edilen çeklerin hangi koşullarda ve hangi hesaptan tahsil edileceğinin, bu konuda bankanın takdir hakkı bulunup bulunmadığının, davacının bankadan çek bedelini tahsil yoluna gitmeden önce çekte imzası olan keşideciden ve çeki devir aldığı kendi akidinden tahsili imkanının olup olmadığı hususlarının tespiti ile hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi, gerektiğinden bahisle bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak, davacının bu davayı açmadan önce kendi cirantası ve önceki cirantalardan çek bedelinin tahsili amacıyla herhangi bir işlem yapmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak bozma ilamında da belirtildiği üzere öncelikle keşideci ile davalı arasındaki sözleşmelere göre keşideci tarafından düzenlenen ve hamil tarafından bankaya ibraz edilen çeklerin hangi koşullarda ve hangi hesaptan tahsil edileceğinin, bu konuda bankanın takdir hakkı bulunup bulunmadığı hususunun tespiti gerekmektedir.

Zira bozma sonrası celb edilen belgelere göre keşidecinin davalı banka nezdinde birden fazla hesabı bulunduğu, bu hesaplardan 3983497000 sayılı hesapta ibraz tarihinde alacağı karşılamaya yeter bakiyenin bulunduğu, yine hızır hesap adlı hesapta ise çek bedelinin karşılamaya yeter kredi limtinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda davalı bankanın sorumluluğunun tespiti bakımından öncelikle tüm hesapların dayanağı sözleşmeler incelenerek, keşidecinin çek hesabının hangi hesap olduğunun belirlenmesi, bankanın diğer hesaplarda bulunan nakdi virman etmek suretiyle ya da hızır adlı hesaptan kredi vermek suretiyle ödeme konusunda takdir hakkının bulunup bulunmadığının tespiti ile karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün açıklanan nedenlerle davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.