Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2019/4776 K.2020/2943

Taraflar arasında görülen davada Gebze Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 17/12/2018 tarih ve 2016/1328 E- 2018/1085 K. sayılı kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nce verilen 12/09/2019 tarih ve 2019/617 E- 2019/789 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı ...Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkili nezdinde Leasing All Risk Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan dava dışı Cmb Tahmil Tahliye Liman Hizmetleri Nak. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin finansal kiralama yoluyla kiralamış olduğu konteyner forkliftin Gebze'deki depodan Düzce'ye nakliyesinin davalılardan Kılıç Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından üstlenildiğini, 05/12/2015 tarihinde yapılan nakliye sırasında taşımayı yapan aracın Kocaeli Körfez İlçesi, Hereke mevkiinde köprü altından geçerken taşımakta olduğu iş makinesinin köprüye çarpması sonucu hasara uğradığını, meydana gelen hasar nedeniyle müvekkilinin sigortalısına 09/03/2016 tarihinde 94.950,00 TL tazminat ödediğini, diğer davalı ... şirketinin ise Kılıç Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San. Tic. Ltd.

Şti. ile arasında akdedilen Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi uyarınca davaya konu hasardan dolayı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 94.950,00 TL'nin ödeme tarihi olan 09/03/2016 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Kılıç Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San.Tic.Ltd.Şti vekili; diğer davalı ... ile müvekkili arasında düzenlenmiş olan Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi gereğince davacının talebini Mapfre Sigorta A.Ş.'ye yöneltmesi gerektiğini, talep edilen tutarın fahiş olduğunu, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Genel Sigorta A.Ş. vekili; diğer davalı Kılıç Nakliyat Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili arasında Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi düzenlendiğini ancak davaya konu hasarın mezkur sigorta teminatı kapsamında olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; taşıyıcı Kılıç Nakliyat Ltd. Şti'nin TTK' nın 875-879 maddeleri gereğince hasardan sorumlu olduğu, hasar tarihinde diğer davalı ... ile asıl taşıyıcı arasında Yurt İçi Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi'nin mevcut olduğu ve söz konusu hasarın sigorta teminatı kapsamında kaldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, 94.500 TL'nin davalı Kılıç Nakliyat Harf ve Lojistik Antr. Petrol ve Metal San. Tic. Ltd. Şti'den ödeme tarihi olan 09/03/2016 'dan diğer davalı ...Ş'den poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere dava tarihi olan 26/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek olan avans faiz ile tahsiline karar verilmiştir.

Karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca davalılar vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı ...Ş. vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

KARŞI OY

Uyuşmazlık, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi, bu kararında temyiz incelemesi sonucunda onanması durumunda gerek Bölge Adliye Mahkemesi ve gerekse Yargıtayca hükmedilecek istinaf red harcı ile temyiz onama harcının maktu mu yoksa nisbi mi olacağına ilişkindir.

492 sayılı Harçlar Yasası'nın 2. maddesinde "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi olacağı",

(1) sayılı Tarifenin III karar ve ilam harcı başlıklı 1/a madddesinde "Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68.31 oranında nisbi harç alınacağı",

1/e maddesinde de "yukarıdaki nisbetlerin Bölge Adliye Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri, Danıştay, ve Yargıtay'ın tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları içinde aynen uygulanacağı" düzenlenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemelerinde işin esasını hüküm altına aldığı kararlar, ilk derece mahkemesinin yerine geçerek verdiği ve icrai kabiliyeti söz konusu olan kararlardır. Bu kararlar ise, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak 6100 sayılı HMK 353/1-b-2,3 maddelerine göre davanın kabulü veya reddi yönünde verilen kararlardır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının İstinaf incelemesi sonucunda doğru bulunarak verilen "istinaf başvurusunun esastan reddi" kararı davanın esası hakkında verilen ve işin esasına bölge adliye mahkemesince girilip verilmiş ve icra edilecek bir karar değildir. İlk Derece mahkemesi kararı geçerliliğini sürdürmektedir.

Bu itibarla konusu belli bir değere ilişkin davada, davalının istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı 1 sayılı Tarifenin III-1-a maddesinde ifade edilen "esas hakkında" karar niteliğinde bulunmadığından Bölge Adliye mahkemesince nisbi değil, maktu karar ve ilam harcının alınması gerekmektedir.

Başvurunun esastan reddinde, aslında davanın esasına girilmemekte, ilk derece mahkemesi kararı doğru bulunduğundan dava hakkında ayrıca karar verilmemektedir. Kanun koyucunun buradaki "esastan" ifadesini, istinaf başvurusu sırasında dilekçeye, harca, süreye vb. şekli hususlara ilişkin bir eksiklik olmaması, istinaf sebeplerinin incelenerek ilk derece kararında usul veya esas yönünden hukuka aykırılık bulunmamasıdır. (Pekcanıtez-Usul-Medeni Usul Hukukun Sh. 2270 vd)

Keza İstinaf başvurusunun reddine ilişkin karar temyiz incelemesi olmadığı için onama kararı niteliğinde de değildir.(Pekcanıtez-Atalay-Özekes Sh. 583, Konuralp, Uluslararası Toplantı Sh. 260, Özekes-100 soruda İstinaf ve Temyiz sh. 99)

1) Sayılı Tarifenin III-1-e maddesi tasdik (onama) edilen kararlar için nisbi karar ve ilam harcı alınacağını düzenlemiş olduğundan Bölge Adliye Mahkemesinin kararı niteliğine göre nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmesi mümkün olmayıp bu nedenle de maktu harç alınmalıdır.

Aksi düşüncenin kabulü T.C. Anayasası'nın 73/3 maddesindeki "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağına" ilişkin temel hükme de aykırılık teşkil edecektir ki vergi ve harç yükümlülüğü konusunda kıyas veya yorum yoluyla yükümlülük getirilmesi mümkün değildir.

Somut uyuşmazlıkta, nisbi değere tabi bulunan davada, davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararı aleyhinde davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine ve nisbi karar ve ilam harcının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı hükmedilen karar ve ilam harcı yönünden yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.

Diğer taraftan davalı, istinaf başvurusunun esastan reddi kararını temyiz etmiş olup, red kararının temyiz incelemesi sonucunda alınması gereken onama harcı (1) sayılı Tarifenin 2.a maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Kararına, alınan harcın niteliğine göre maktu olmalıdır.

Bu halde, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki nisbi karar ve ilam harcının maktu karar ve ilam harcı olarak düzeltilmesi suretiyle HMK 370/1. maddesi gereğince kararın onanması, Daire onama ilamında da nisbi yerine maktu onama harcına hükmedilmesi gerekirken karar ve ilam harçları konusunda yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesine ilişkin sayın e çoğunluk görüşüne katılamıyorum.