Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2020/1817 K.2021/3673

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 21.02.2018 tarih ve 2015/405 E. - 2018/65 K. sayılı kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin kabulüne dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nce verilen 22.01.2020 tarih ve 2018/1231 E. - 2020/54 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin fizik öğretmeni olarak görev yaptıktan sonra 2003 yılında emekli olduğunu, yazdığı konu anlatımlı fizik kitaplarının davalı şirket tarafından basılarak davalı dersanenin öğrencileri ile üniversite adaylarına satış ve dağıtımının yapıldığını, “ÖSS Lise 2 Fizik (Mekanik-Elektrik)” isimli kitabın eser sahibinin müvekkili olduğunu, davalı şirketin herhangi bir sözleşme yapmadan izinsiz olarak söz konusu kitabı basarak piyasaya sunduğunu, müvekkilinin eser sahipliğinden kaynaklanan mali ve manevi haklarını ihlal ettiğini savunarak esere ilişkin haklara tecavüzün tespitine, ref ve menine,

FSEK 68. maddesi uyarınca 1.000,00 TL maddi, 15.000,00 TL manevi tazminatın basım tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava etmiş, 15.01.2018 tarihli dilekçesi ile maddi tazminat talebini 27.191,37 TL olarak artırmıştır.

Davalı vekili, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir sözleşme ilişkisinin bulunmadığını, talebin haksız fiil hükümlerine dayandığını ve FSEK'in 70/2. maddesi ile BK'nın 72. maddesi uyarınca davanın zamanaşımına uğradığını, davacının dava konusu eserin sahibi olmadığını, FSEK'in 34. maddesi kapsamında eğitim ve öğretim gayesine mahsus seçme ve toplama eserler meydana getirilmesinin mümkün olduğu, dava konusu kitabın uzun yıllar önce başka yazarların ismiyle basıldığını, müfredeta ilişkin değişikliklerden başka davacının kitaba hiçbir katkısının bulunmadığını, manevi tazminat talebinin fahiş nitelikte olduğunu, ticari faiz talebinin yerinde bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre.

ÖSS Lise 2 Fizik (Mekanik-Elektrik) isimli kitabın 5846 sayılı FSEK. kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacının da eser sahibi sıfatı ile anılan eser üzerinde FSEK. kapsamında manevi ve mali haklarının bulunduğu, davalı şirketin davaya konu eseri davacıdan izin almadan ve sözleşme ilişkisi kurmadan, çoğaltıp yayımlamak suretiyle umuma arz ettiği, eser sahibinin FSEK 14. maddesindeki manevi hakkı ile FSEK'in 22. ve 23. maddelerinde düzenlenen çoğaltma ve yayma mali haklarını ihlal ettiği,

3 kat telif tazminatının hesabında dava konusu eserle ilgili her ne kadar bilirkişi heyetince kitabın basıldığı yayıncı tarafından düzenlenen faturalara göre tazminat hesaplanmışsa da bu faturalarda yer alan eserlerin, davacının isminin yer aldığı eserler olduğu kesin ve tam olarak tespit edilemediğinden ve başka yazarlara da ait olabileceği ihtimali mümkün olduğundan BK'nın 50/2. maddesi uyarınca belirlenen miktardan hakkaniyet gereği 1/2 oranında indirim uygulanmasıyla 13.595,685 TL maddi tazminat ve şartları gerçekleşen manevi tazminata hak ettiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne,

davacının FSEK'e dayalı mali ve manevi haklarının ihlal edildiğinin tespiti ile 13.595,685 TL telif tazminatının, bu tazminatın 2.193,165 TL'sine 21.12.2005, 9.417,42 TL'sine 31.07.2006 ve 1.985,10 TL'sine 14.10.2006 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 5.000.-TL manevi tazminatın 21.12.2005 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı taraf vekilleri istinaf kanun yoluna başvuruda bulunmuşlardır.

Bölge Adliye Mahkemesince, dava konusu “ÖSS Lise 2 Fizik” adlı kitabın ilim ve edebiyat eseri niteliğinde bulunduğu, davalı tarafça yayınlanan bu eserin üzerinde eser sahibi olarak davacının adına yer verildiği, kitabın basım faturalarına göre 2005, 2006 ve 2007 yıllarında toplam 6.974 adet basıldığı, tazminatın hesabında bu sayı dikkate alınarak kitap satış fiyatları ve basılan eserlere ilişkin telif ücretinin %10 olduğu, davacının 9.063,79 TL telif ücreti isteyebileceği, FSEK'in 68. maddesi uyarınca bu miktarın üç katının 27.191,37 TL ettiği ve davacının bu miktarda telif tazminatı istemekte haklı bulunduğu,

ilk derece mahkemesince 1/2 oranında indirim yapılmış ise de söz konusu faturalardaki Lise 2. sınıf fizik kitapları için belirtilen sayının hesaplamaya esas alınması, davalının başka kişilere ait Lise 2. Sınıf fizik kitabının da basıldığını savunup ispat edilemediği değerlendirmesinin yerinde görülmediği gerekçesiyle kararının kaldırılmasına; davanın kısmen kabulüyle davacının FSEK'e dayalı manevi haklarının ihlal edildiğinin tespitine, FSEK'in 68. maddesi uyarınca 3 kat toplam 27.191,37 TL telif tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

hüküm altına alınan alacağın 4.386,33 TL'sine 21.12.2005 tarihinden itibaren, 18.834,84 TL'sine 31.07.2006 tarihinden itibaren ve 3.970,20 TL'sine 14.10.2006 tarihinden itibaren takdiren 10.000,00 TL manevi tazminatın 21.12.2005 tarihinden itibaren yürütülecek avans faiziyle tahsiline ve fazlaya ilişkin kısımların reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.