Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2020/4686 K.2020/3742

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 03.05.2016 tarih ve 2014/877-2016/421 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için mahalline gönderilen dosyanın eksikliklerin giderilmesinden sonra gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacı firma ile davalılardan Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. firması arasında 07.03.2011 tarihinde bayilik sözleşmesi imzaladığını, 19.09.2011 tarihinde ise ana sözleşmeye ek sözleşmenin imzalandığını, ek sözleşme siparişine karşılık 120.000 TL meblağlı altı adet çekin tutanakla davalı Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd.

Şti.’ne teslim edildiğini, buna mukabil davalı tarafın sözleşme gereği tayin edilen sürede hiçbir mal teslimatında bulunmayarak temerrüde düştüğünü, çekler teslim edildiği halde malların teslim edilmemesi hususunda yanıt verilmesi için ihtar gönderildiğini, daha sonra keşide edilen ihtarnamesiyle sözleşmeyi feshettiğini, toplam altı adet çekten ilk üçünün diğer davalı ...

Faktoring'in muhatap bankaya ibraz edilmesi dolayısıyla ödemek zorunda kalındığını, diğer üç çek hakkında ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir kararı alındığını, çek ya da senetlerde başvuran firmanın fatura ve irsaliyesini kontrol edilmesi gerektiğinden davalı .... A.Ş.ye ödenen bedelin tahsili ile davalı Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne teslim ettiği altı adet çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, sözleşme hükümleri uyarınca sipariş sırasında mal bedelinin %35"inin peşin olarak banka havalesi ile bakiye % 65'inin eşit meblağlarda yazılmış vadeli çeklerin makbuz mukabili teslim edilecek çeklerle yapılmasının kararlaştırıldığını, ödeme sıkıntısı nedeniyle davacı tarafın çekleri teslim sırasında peşinat tutarını ödeyemediğini, peşinat tutarının çeklerin tahsilinden sonra başlamasını kabul ettiğini, sözleşmeye göre peşinat ödenmediğinden malların teslimi ediminin kendilerince yerine getirilemediğini, davacı tarafın haksız kazanç elde etmek için mevcut sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini,sözleşmeyi usulsüz bir şekilde fesh ettiğini savunarak davanın reddi ile % 40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Hizmetleri A.Ş. vekili, davalı Marin Ltd. Şti. İle Factoring sözleşmesi imzaladıklarını, bu sözleşme gereği üç adet çek aldıklarını ikisinin herhangi bir icra tehdidi olmaksızın ödendiğini, bir çekin ise ihtiyati tedbir nedeniyle ödenmediğini, icra tehdidi olmadan ödenen çeklerin iadesinin istenemeyeceğini, mevzuata aykırı bir işlem olmadığını, davanın reddi ile % 40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının davalılardan Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd.

Şti ile imzaladığı bayilik sözleşmesini feshetmekte haklı bulunmadığı, dava dosyasına ibraz edilen sözleşmeler ve diğer yazılı deliller çerçevesinde bu davalının davacıya siparişe konu mal teslimi konusunda temerrüde düştüğünün kabul edilemeyeceği, bu çerçevede davacı şirketin diğer davalı Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den herhangi bir alacağının bulunmadığı, davacı tarafın keşide ettiği hakkında ödeme yasağı bulunan çek bedellerinin yasal hamillerine davacı şirketçe ödenmesi gerektiği, MNG Faktoring'in iyi niyetli hamil olduğu, bu davalı hakkındaki davanın reddi gerektiği, tarafların talep ettikleri icra inkar tazminatı taleplerinin ise reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir

1-Dava, davacı ile davalılardan Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle verilen çeklerden dolayı borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir. Davacı vekilinin davalı tasfiye halindeki Marin Deniz Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd.

Şti. hakkındaki temyiz itirazlarının incelenmesinde, taraflar arasındaki 07.03.2011 tarihli bayilik sözleşmesinin 6. maddesi ödemeye ilişkin olup bu maddede sipariş teslimine yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Anılan sözleşmenin 9. maddesinde ise sipariş konusu edilen malların teslimine yönelik düzenlemeler mevcut olup siparişlerin ortalama 65 gün içerisinde teslim edileceği belirtilmiş, bu süreye erken veya geç teslime yönelik 15 günlük bir ek süre belirlenmiştir.

Taraflar bu sözleşmeye ek olarak 19.09.2011 tarihli sözleşme imzalamış, ek sözleşmede sipariş bedeli olarak belirlenen çekler aynı tarihli tahsilat makbuzu ile davalıya teslim edilmiştir. Tarafların imzasını içeren "tutanak" başlıklı belge ile de son siparişin çeklerle birlikte 19.09.2011 tarihi itibariyle verildiği belirtilmiştir. Bu durumda sipariş konusu mallar davalı tarafından davacıya 19.09.2011 tarihinden 65 gün, en geç 80 gün sonra teslim edilecektir.

Bu süre ise 08.12.2011 tarihine tekabül etmektedir. Davacı taraf 12.12.2011 tarihli ihtarname ile malların teslim edilmediğini bildirmiş, davalının cevabi ihtarnamesi sonrası 28.12.2011 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi fesh etmiştir.

Tüm bu açıklamalar karşısında sözleşme uyarınca davacı tarafından mal teslimine yönelik davalıya çıkarılan 12.12.2011 tarihli ihtarnameye rağmen yükümlülük yerine getirilmediğinden sözleşmenin feshi haklı olup, bu davalı yönünden yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2-Faktoring sözleşmeleri üç köşeli işlemlerdir. Faktoring işlemlerinin taraflarını alacağı temlik alan faktoring şirketi, temlik eden önceki alacaklı (faktoring şirketin müşterisi) ve önceki alacaklıyla arasında temel ilişki bulunan borçlu olarak gösterebiliriz.

Dava konusu faktoring sözleşmelerinin düzenlendiği tarih, bu sözleşme uyarınca temlik alınan çeklerin düzenleme tarihleri ve uyuşmazlığın ortaya çıktığı dava tarihi dikkate alındığında uyuşmazlığa Finansal Kiralama faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğinin 22/2. maddesi hükmü uygulanmalıdır. Bu hüküm uyarınca faktoring şirketlerinin alacağı kombiyo senedinden doğsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler.

Faktoring sözleşmesi alacağın temliki hükümlerini de bünyesinde barındıran karma nitelikli atipik bir sözleşme türüdür. Bu nedenle faktoring ilişkilerinde borçlu alacaklıya karşı ileri sürülebileceği def'ileri B.K.'nun 167/1 maddesi hükmü uyarınca (TBK 188/1 mad.) temlik alan durumundaki faktoring şirketine karşı da ileri sürülebilir.

Somut olayda davacının davalı Tasfiye Halinde Marin Deniz Araç Yapı Mal. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne vermiş olduğu avans çekleri karşılığında mal teslim edilmediği ve sözleşmenin feshinde de davacının haklı olduğunun anlaşılmış olması nedeniyle davacı bedelsizlik yönündeki şahsi def'ilerini davalı faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceğinden olayda TTK'nun 599/2 ( 6102 sayılı TTK. Md. 687) maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmadığından bu davalı hakkında da yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.