Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/1796 K.2022/7411

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 23.10.2019 tarih ve 2015/16 E. - 2019/1153 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 25.10.2022 günü tebligata rağmen gelen olmadığı yoklama ile anlaşıldı, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan Manes Tekstil Dış Tic. ve San. A.Ş.'ne alacağı mallara karşılık avans olarak muhtelif keşide tarihli ve bedelli çekler verdiğini, davalı şirketin çekleri iade etmediği gibi diğer davalılar olan faktoring şirketlerine ciro ettiğini ileri sürerek, çeklerden dolayı davalılara borçlu olunmadığının tespitine, ödemesi yapılan çeklerin ise bedelinin faiziyle birlikte istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Faktoring A.Ş. vekili, müvekkilinin davalı Manes A.Ş. ile yaptığı faktoring sözleşmesi gereğince elindeki çekleri devraldığını, müvekkilinin meşru hamil olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili, müvekkilinin davalı Manes A.Ş. ile yaptığı faktoring sözleşmesi gereğince elindeki çekleri devraldığını, davacının çeklerin avans olarak verildiğini müvekkili iyiniyetli hamile karşı ileri süremeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Faktoring Hizmetleri A.Ş. vekili, müvekkilinin davalı Manes Tekstil A.Ş. arasında yapılan faktoring sözleşmesi gereğince elindeki çekleri devraldığını, davacının malları alıp defterlerine faturaları işlediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Faktoring A.Ş. vekili müvekkilinin davaya konu çekleri bordro düzenleyerek aldığını, iyiniyetli hamil olan müvekkiline kişisel def'ilerin ileri sürülemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Devir Faktoring A.Ş. vekili, müvekkilinin diğer davalı Manes Tekstil A.Ş. ile yaptığı faktoring sözleşmesi gereğince çekleri teslim aldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Manes A.Ş.'ne usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen duruşmalara katılmamış dosyaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre; davacı çeklerin avans için verildiğini ispat edemediğinden, çeklerin muaccel bir borcun tasfiyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, davalı ... şirketlerinin çekleri yönetmelik hükümlerine uygun şekilde iktisap ettiği, gerçek bir mal ve hizmet teslimine ilişkin faturalardan kaynaklı kambiyo evraklarının faktoring işlemine konu edilmesinde yönetmeliğe aykırı herhangi bir husus bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, davacının keşideci olduğu dava konusu kambiyo evraklarının bedelsizliğinin tespiti ile ödenen çek bedellerinin istirdatı istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine dair verilen karar Dairenin 04.12.2013 tarihli ilamında yazılı sebeplerle bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda yine davanın reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar mahkemece, gerçek bir mal ve hizmet teslimine ilişkin faturalardan kaynaklı kambiyo evraklarının factoring işlemine konu edildiği, davalı ... şirketlerinin çekleri Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde ciro yoluyla iktisap ettiği ifade edilmiş ise de, bozma öncesi alınan 04.04.2011 tarihli bilirkişi raporunda, ek raporda ve bozma sonrası alınan 18.01.2019 tarihli bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere, dava konusu çeklerin davacı tarafından âkidi Manes A.Ş.'ne verildiği, çeklerin avans olarak verildiğini davacının ispatla yükümlü olduğu, Manes A.Ş.'nin davalılar ile factoring sözleşmeleri imzaladığı,

bu sözleşmeler kapsamında davalı Manes A.Ş.'nin çeklerden kaynaklanan mevcut alacaklarını faturalar mukabilinde temlik aldıkları ve davalı Manes A.Ş.'ne de kredi açıldığı, kredi geri ödemesi olarak da Manes A.Ş.'nin çekleri diğer davalı şirketlere ciro ettiği, aynı faturaların birden fazla davalıya dayanak belge olarak temlik edildiği, örneğin.

10.06.2008 tarihli 58910 sayılı 5.605.-TL bedelli faturanın davalılardan MNG Factoring ve Devir Factoring firmasına, 18.08.2008 tarihli 13.216 bedelli faturanın davalılardan Parafinans Factoring ve Ekspo Factoring firmasına, 30.06.2008 tarihli 9.628,80 TL bedelli faturanın davalılardan Parafinans Factoring, Ekspo Factoring ve Yaşar Factoring firmasına mükerrer olacak şekilde temlik edildiği anlaşılmıştır.

Ancak, ilk temlik işleminin hangi davalıya yapıldığı ve hangi işlemlerin mükerrer kabul edilmesi gerektiği hususunda bir değerlendirme yapılmamıştır.

O halde, davalı Manes A.Ş. ile davalılar arasındaki sözleşmelerin, ciro ve temlik işlemlerinin tarihleri dikkate alınarak kronolojik olarak incelenmesi, hangi işlemin daha önceki tarihli olduğunun tespiti ve mükerrer işlemlere konu faturalar yönünden ilk yapılan işlemin geçerli olacağının kabulü ile oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bozma kararının gereği tam olarak yerine getirilmeksizin yazılı gerekçelerle davanın reddi yoluna gidilmesi doğru olmamış, davacı yararına bozmayı gerektirmiştir.