Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/2233 K.2022/7744

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 08.12.2020 tarih ve 2020/350 E. - 2020/669 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtayca incelenmesi davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 01.11.2022 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalı Asel Temizlik Tic. A.Ş. vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacının maliki olduğu Sakarya İli, ... İlçesi, ...Mevkii’nde kayıtlı gayrimenkulü ile İzmit İli’nde kayıtlı gayrimenkullerini T. Garanti Bankası’ndan, Kocaeli Körfezi'nde bulunan taşınmazını ise T. Vakıflar Bankası’ndan alınan kredilerin teminatı olarak gösterdiğini, davacının davalı... Temizlik Gıda Nakliye ve Kim. Ürün. Tic. Ltd.

Şti.’nin ortağı iken kullanılan kredilere ilişkin ödemelerin düzenli bir şekilde yapıldığını, davacının hissesini 19.10.2012 tarihinde devrettiğini, kullanılan krediye ilişkin kayıtların şirket bilançolarında yer aldığını, devredilen şirketin faaliyetlerinin halen devam ettiğini, devir sonrasında devralan diğer davalı şirkete çıkartılan ihtarname ile kredilerin ödenmemesi sebebiyle bankaların icra işlemlerine başlama aşamasına geldikleri, bu sebeple borçların ödenerek taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin kaldırılmasının ihtar edildiğini, ancak gönderilen ihtarnamenin sonuçsuz bırakıldığını,

alacaklı Vakıflar Bankası tarafından 55.150,98 TL borcun bir gün içinde ödenmesi, ödeme yapılmaması durumunda yasal yollara başvurulacağı hususunda Beyoğlu 35. Noterliği'nin 28.11.2013 tarih ve 45853 yevmiye sayılı ihtarnamesi yollandığını, bu ihtarname üzerine davacı tarafından kredi borç tutarının ödenmesi aksi takdirde yasal yollara başvurulacağı hususunun davalı yanlara 06.12.2013 tarihli, ...

27. Noterliği'nin 38705 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ihtar edildiğini, Garanti Bankası tarafından ise İstanbul 31. Noterliği'nin 25.12.2013 tarih ve 16643 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile hem davacıya hem de davalı şirkete 10.000,00 TL bedelin bankaya depo edilmesi hususunda ihtar gönderildiğini, ancak davalı Koç Ak Temizlik tarafından teminat mektubu tutarının garanti veren bankaya depo edilmediğini, teminat mektubunun paraya çevrilmek üzere bankaya ibraz edilmesi neticesinde taşınmazlarının paraya çevrilmesini önlemek isteyen davacı tarafından 10.400,00 TL bedelin 10.01.2014 tarihinde bankaya ödendiğini, yine T.

Vakıflar Bankası'na olan kredi borcu için de 61.475,00 TL borcun davacı tarafından ödendiğini, davalı şirketlerin borcuna karşılık alacaklı bankalara yapılan ödemelerin davalı şirketlerden tahsil edilemediğini iddia ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ödenen 71.875,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ve temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekili, davada vekil edeninin husumetinin bulunmadığını, vekil edeninin Koç Ak Ltd. Şti. hisselerini yalnızca 6 ay süreyle elinde bulundurduğunu, dolayısıyla ne bu şirketin borçlarından ne de kefilin rücu hakkından sorumlu tutulamayacaklarını, Koç Ak Ltd. Şti. kayıtlarının davacı tarafından saklandığını ve üzerinde oynama yapıldığını, bu nedenle vekil edeni şirketin zarara uğratıldığını, davacının Koç Ak Ltd.

Şti'nin banka hesaplarından sürekli para çekimi yaptığını, bu nedenle şirketin borçlarını ödeyemez hale düştüğünü, vekil edeninin diğer davalı şirketi sürekli finanse ettiğini ve vekil edeni şirketin halen de bu şirketten alacaklı konumda olduğunu, bir an için davacının vekil edeni şirketten talep edebileceği bir tutar çıkması halinde ise tüm bu kapsamda vekil edeninin cari alacaklarının da davacının olası alacaklarından takas/mahsup edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, Koç Ak Temizlik Gıda Nakliye ve Kimyasal Ürün Ticaret Ltd. Şti.'nin dava dışı bankalara olan borçlarının davacı tarafından ödendiği, ödenen miktarın 71.875,00 TL olduğu, bu alacağı davalı Koç Ak Temizlik Gıda Nakliye ve Kimyasal Ürün Ticaret Ltd. Şti.’nden talep edebileceği, davalılardan Asel Temizlik Enerji Üretim Sanayi ve Tic.

A.Ş. ile davacı arasında akdedilen 19.10.2012 tarihli devir sözleşmesinin 12. maddesinde, "Bununla birlikte satıcı iş bu sözleşme tarihine kadar şirkete vermiş olduğu (mizanda belirtilmiş veya belirtilmemiş) borçlardan kaynaklanan ve tüm alacaklarını ivazsız ve gayrikabili rücu olarak alıcıya temlik etmektedir." şartı göz önüne alındığında,

kredi sözleşme borçlusu davalı Koç Ak Temizlik Şirketi gibi davalı Asel Temizlik Şirketi’nin davacının ödediği miktardan sorumlu olduğu gerekçesiyle davacı tarafından davalılar aleyhine açılan dava nedeniyle 71.875,00 TL’nin 61.475,00 TL’sinin 11.02.2014 tarihinden itibaren 10.400,00 TL’sinin 08.04.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Karar, davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir. Dava, davalı Koç Ak Temizlik Gıda Nakliye ve Kim. Ürün. Tic. Ltd. Şti.’nin kullandığı nakdi ve gayri nakdi kredilerin teminatı olarak davacı tarafından verilen ipoteklerin paraya çevrilmesinin önlenmesi için davacı tarafından dava dışı bankalara ödenen bedellerin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda açıklandığı şekilde Koç Ak Temizlik Gıda Nakliye ve Kimyasal Ürün Ticaret Ltd. Şti.'nin dava dışı bankalara olan borçlarının davacı tarafından ödendiği, ödenen miktarın 71.875,00 TL olduğu, bu alacağı davalı Koç Ak Temizlik Gıda Nakliye ve Kimyasal Ürün Ticaret Ltd. Şti.’nden talep edebileceği, davalılardan Asel Temizlik Enerji Üretim Sanayi ve Tic.

A.Ş. ile davacı arasında akdedilen 19.10.2012 tarihli devir sözleşmesinin 12. maddesinde, "Bununla birlikte satıcı iş bu sözleşme tarihine kadar şirkete vermiş olduğu (mizanda belirtilmiş veya belirtilmemiş) borçlardan kaynaklanan ve tüm alacaklarını ivazsız ve gayrikabili rücu olarak alıcıya temlik etmektedir." şartı göz önüne alındığında,

kredi sözleşme borçlusu davalı Koç Ak Temizlik Şirketi gibi davalı Asel Temizlik Şirketi’nin davacının ödediği miktardan sorumlu olduğu gerekçesiyle davacı tarafından davalılar aleyhine açılan dava nedeniyle 71.875,00 TL’nin 61.475,00 TL’sinin 11.02.2014 tarihinden itibaren 10.400,00 TL’sinin 08.04.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 127. maddesi. “Alacaklıya ifada bulunan üçüncü kişi, aşağıdaki hâllerde ifası ölçüsünde alacaklının haklarına halef olur: 1.Başkasının borcu için rehnedilen bir şeyi rehinden kurtardığı ve bu şey üzerinde mülkiyet veya başka bir ayni hakkı bulunduğu takdirde. 2. Alacaklıya ifada bulunan üçüncü kişinin ona halef olacağı, borçlu tarafından ifadan önce alacaklıya bildirildiği takdirde.

Diğer halefiyet hâllerine ilişkin kanun hükümleri saklıdır.” düzenlemesini, 596. maddesi. “Kefil, alacaklıya ifada bulunduğu ölçüde, onun haklarına halef olur. Kefil, bu hakları asıl borç muaccel olunca kullanabilir. Kefil, aksi kararlaştırılmamışsa, rehin hakları ile aynı alacak için sağlanmış diğer güvencelerden sadece kefalet anında var olan veya bizzat asıl borçlu tarafından, sonradan özellikle bu alacak için verilmiş bulunanlara halef olur.

Alacaklıya kısmen ifada bulunan kefil, rehin hakkının sadece bunu karşılayan kısmına halef olur. Alacaklının rehin konusu üzerinde geriye kalan alacak hakkı, kefilin rehin hakkından ön sırada gelir. Kefil ile asıl borçlu arasındaki hukuki ilişkiden doğan istem ve def’iler saklıdır.

Bir alacağın güvencesini oluşturan rehin paraya çevrildiği veya borç rehin veren malik tarafından ödendiği takdirde malik, kefile karşı rücu hakkını, ancak kefil ile kendisi arasında böyle bir anlaşma varsa ya da rehin sonradan bir üçüncü kişi tarafından verilmişse kullanabilir. Kefilin rücu hakkına ilişkin zamanaşımı, kefilin alacaklıya ifada bulunduğu anda işlemeye başlar.

Kefil, dava hakkı vermeyen veya yanılma ya da ehliyetsizlik sebebiyle asıl borçluyu bağlamayan bir borç için ödemede bulunduğu takdirde, asıl borçluya karşı rücu hakkına sahip değildir. Ancak, kefil zamanaşımına uğramış bir asıl borçtan sorumlu olmayı borçlunun vekili sıfatıyla üstlenmişse asıl borçlu, ona karşı vekâlet sözleşmesi hükümleri uyarınca sorumlu olur.” düzenlemesini, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 884. maddesi ise.

“Borçtan şahsen sorumlu olmayan rehinli taşınmaz maliki, borçluya ait koşullar içinde borcu ödeyerek taşınmazın üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını isteyebilir. Alacak, borcu ödeyen malike geçer.” düzenlemesini içermektedir.

Yukarıya metni alınan kanun hükümleri hep birlikte değerlendirildiğinde, kredi müşterisi olan davalı Koç Ak Temizlik Gıda Nakliye ve Kim. Ürün. Tic. Ltd. Şti.’nin dava dışı bankalara kredi borcunu ödeyen davacı, ödediği bedelleri davalı kredi müşterisi Koç Ak Temizlik Gıda Nakliye ve Kim. Ürün. Tic. Ltd. Şti.’nden tahsil edebilecektir. Her ne kadar mahkemece davacının ödediği bedelleri diğer davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic.

A.Ş.’den de tahsil edebileceği yönünde hüküm kurulmuş ise de, davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş.’nin kredi sözleşmesi/sözleşmelerinden asıl borçlu, kefil ya da rehin veren sıfatıyla herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Davacı ile davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. arasında kanundan kaynaklanan bir halefiyet ilişkisi bulunmadığından, davacının ödediği bedelleri halefiyet ilkesi gereğince davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic.

A.Ş.’den talep etmesi mümkün değildir. Esasen davacı da bu davalı (Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş.) yönünden davasını, taraflar arasında akdedilen limited şirket pay devir sözleşmesine dayandırmıştır.

Davacı, dava dışı bankalara şirket ortağı olması dolayısıyla değil, davalı Koçak şirketinin kullandığı kredilere dayanak kredi sözleşmelerini müteselsil kefil sıfatıyla imzalaması ya da bu kredi sözleşmelerine teminat olarak ipotek vermesi sebebiyle ödemede bulunmuştur. Davacının şirketteki hisselerini devri ile kredi veren bankalara olan yükümlülüğü devredilmemektedir.

Davacı ile davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. arasında akdedilen limited şirket pay devir sözleşmesinin maddeleri irdelendiğinde ise, davalı Asel’in hisselerini devraldığı Koçak Şirketi’nin dava dışı bankalara olan borçlarını ödeyeceğine, bu borçları üstlendiğine ya da bu borçlara katıldığına dair bir sözleşme hükmünün bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan mahkemenin gerekçesinde davalı Asel bakımından davanın kabulüne dayanak kıldığı devir sözleşmesinin 12. maddesinde yer alan, "Bununla birlikte satıcı iş bu sözleşme tarihine kadar şirkete vermiş olduğu (mizanda belirtilmiş veya belirtilmemiş) borçlardan kaynaklanan ve tüm alacaklarını ivazsız ve gayrikabili rücu olarak alıcıya temlik etmektedir." şartı da davalı Asel’e herhangi bir yükümlülük getirmemekte aksine hak vermektedir.

Mahkemece yukarıda açıklanan kanun hükümleri ve olgular çerçevesinde, davalı Asel Temizlik Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş.’nin davacının yaptığı ödemeler dolayısıyla sorumluluğu olmadığı gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.