Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/2880 K.2022/7264

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 07.12.2017 tarih ve 2016/98 E- 2017/262 K. sayılı kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nce verilen 19.02.2021 tarih ve 2018/1174 E- 2021/342 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkiline ait olup tescili için müracaat edilen fuar stand yerleşimi endüstriyel tasarımının davalı tarafça kötü niyetli olarak tescil başvuru tarihinden önce 07.04.2016 ve 10.04.2016 tarihleri arasında fuarda kullanıldığını, 2015 yılında davalı Özka Lastik...AŞ’nin müvekkilinden stant tasarım uygulaması talep ettiğini, müvekkilinin stant tasarım uygulaması ve çizimini davalı ile paylaşmasına rağmen davalının başka firma ile çalıştığını, davalının 2016 yılında yine stant tasarım ve uygulaması talep ettiğini, davalı taraf yetkilisi ... ile görüşüldüğünü, 07.01.2016,

12.02.2016 ve 19.02.2016 tarihli e-posta yazışmaları yapılıp ekinde müvekkilinin tescil başvurusu yaptığı tasarım örneklerinin gönderildiğini, daha sonra davalının irtibatı kestiğini, ancak davalının anılan tarihlerdeki fuarda müvekkiline ait tasarımları kullandığının tespit edildiğini, davalının kötüniyetli olduğunu ileri sürerek,

davalının eyleminin müvekkilinin endüstriyel tasarım haklarının kötü niyetli ihlali olduğunun tespitini, meni'ni, önlenmesini, ıslahla birlikte 13.920 TL maddi, 2.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiş, davacı vekili 16.06.2016 tarihli dilekçesi ile HMK’nın 124/3 hükmü gereği davasını ...’ye yönelttiğini açıklamıştır.

Davalı Özka Lastik ve Kauçuk San. Tic. A.Ş. vekili, müvekkilinin fuara katılmadığını, davanın usulden ve esastan reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... vekili, davacının tasarımın tescil başvurusunun 25.04.2016 tarihinde yapıldığını, müvekkilinin katıldığı fuarın 07.04.2016-10.04.2016 tarihli olduğunu, davacının fuar tarihinde tescilli tasarımı bulunmadığını, müvekkilinin kullandığı stand uygulaması ile davacının tasarımının farklı olduğunu, talep edilen tazminatın fahiş olduğunu savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, HMK’nın 124/3 maddesinde maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebinin karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından kabul edilir hükmü gereği davacının talebi kabul edilerek davanın sonuçlandırıldığı, dosyaya ibraz edilen mailler ve diğer deliller dikkate alındığında davalı tarafın davacıya ait tasarımı kendisine yapılan bildirimler nedeniyle daha önceden öğrendiği,

07.04.2016-10.04.2016 tarihleri arasında fuarda davacı tarafa ait olup daha sonra tescil ettirilen tasarımı kötü niyetli olarak kullandığı gerekçesiyle davalı tarafın 07.04.2016-10.04.2016 tarihleri arasında fuarda davacı tarafa ait daha sonradan tescil ettirilen 2016/03311 nolu tasarımı tescil başvurusundan önce kötüniyetli kullanımının tasarım hakkına yönelik tecavüz olduğunun tespiti ve menine, davalı tarafın davacı tarafa ait 2016/03311 stand tasarım hakkını kullanımının engellenmesine,

dava değerinin düşürülmesine yönelik ıslah talebinin reddine, bu hususun davadan kısmen feragat olduğunun kabulüne, maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 13.920,00 TL maddi tazminatın faiz ile davalıdan tahsiline, 2.000.-TL manevi tazminatın faizi ile davalıdan tahsiline, hükmün ilanına karar verilmiştir.

Karara karşı davalılar vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, mahkemece hüküm kurulurken şirket ismi belirtilmeksizin "davalı/davalıdan" denilmek suretiyle tek davalı hakkında hüküm kurulduğu ancak kararın başlık kısmında (1) ve (2) numaraları verilerek her iki davalı şirketin unvanının yazıldığı, bu hususun maddi hatadan kaynaklandığı hükmün infazına kadar mahallinde düzeltilebileceği, 554 Sayılı KHK’nın 48/2 maddesi nazara alındığında davalı taraf çalışanı ile yapılan yazışmalar ekinde tasarım görselinin gönderildiği ve kısa süre sonra tasarımın kullanıldığı,

kullanımın kötü niyetli olması nedeniyle başvuru ilan edilmemiş olsa dahi davacının tasarım korumasından faydalanacağı, mahkemenin tasarımın tescil sürecini beklediği ve neticede bu yöndeki kabulünün yerinde olduğu, kötüniyetli tasarım kullanımı nedeniyle maddi ve manevi tazminat koşullarının oluştuğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalılar vekili temyiz etmiştir.

1- İlk derece Mahkemesince HMK 124/3 maddesi gereğince taraf değişikliği ile davanın davalı IRC Otomotiv şirketi aleyhinde yürütülmesine karar verilmiş olup bu durumun Bölge Adliye Mahkemesince de benimsenmiş olmasına göre Bölge Adliye Mahkemesi ilamının başlığında davalı olarak Özka Lastik ve Kauçuk San. Tic. A.Ş’ye yer verilmesi maddi hataya dayalı olup mahallinde düzeltilmesinin her zaman mümkün bulunmasına göre davalılar vekilinin aşağıdaki bentlerin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, meni, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Somut uyuşmazlığa uygulanacak olan mülga 554 sayılı KHK’nın “Tescilli Tasarımların Koruma Süresi” başlıklı 12. maddesi tescilli tasarımların koruma süresinin başvuru tarihinden itibaren 5 yıl olduğunu düzenlemiştir. 554 sayılı KHK uyarınca tasarım koruması tescile bağlıdır. Başka bir deyişle endüstriyel tasarımın koruması tescil edilmiş olması koşuluyla başvuru tarihinden itibaren başlamaktadır.

Yine aynı KHK’nın 48/2. fıkrasında “...Tasarım başvurusu bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü maddesine göre yayınlandığı takdirde, başvuru sahibi, tasarıma vaki tecavüzlerden dolayı hukuk ve ceza davası açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise, başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötü niyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa, yayından önce de tecavüzün varlığı kabul edilir...” hükmü düzenlenmiştir.

Başvuru sahibinin, tecavüzden dolayı hukuk ve ceza davası açabilmesi için, tasarım başvurusunun Kararname’nin 34. maddesinde öngörüldüğü şekilde yayımlanması gerekmektedir. Ancak, tecavüz eden başvuru veya kapsamından haberdar edilmişse ya da tecavüz edenin kötü niyetli olduğuna mahkeme karar verirse, başvurunun yayımlanmış olması aranmaz.

Ayrıca Tasarım KHK'nın 23. maddesindeki düzenleme uyarınca tasarım başvurusundan önce tasarımcıdan bağımsız olarak tasarımı kullanmış kişilerin "Önceki Kullanımdan Doğan Hakkı" bulunmaktadır.

Somut uyuşmalıkta yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere davacı tarafın dayandığı 2016/03311 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesinin başvuru tarihi 25.04.2016, tescil tarihi 25.04.2016, bülten tarihi ise 09.08.2016’dır. Davalı şirketin katıldığı fuar ise 07.04.2016-10.04.2016 tarihlerinde gerçekleşmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince davalı taraf çalışanı ile yapılan yazışmalar ekinde tasarım görselinin davalıya gönderildiği ve kısa süre sonra tasarımın kullanıldığı, kullanımın kötü niyetli olması nedeniyle başvuru ilan edilmemiş olsa dahi davacının tasarım korumasından faydalanacağı, yargılama sürecinde de tasarım tescil sürecinin tamamlandığı kabul edilerek tasarıma tecavüzün tespiti ile maddi ve manevi tazminata hükmedilmiş ise de davalı şirketin katıldığı fuar tarihleri itibariyle davacının tasarım başvurusu bulunmayıp davacı şirketçe,

söz konusu başvurudan veya kapsamından davalının haberdar edildiğinin de ispat edilmemiş olmasına göre davacı tarafın tasarım tescil belgesine dayalı koruma talep etmesi mümkün bulunmadığından yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

3--Bozma sebep ve şekline göre tazminata ilişkin temyiz sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.