Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/3876 K.2022/7599

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 23.02.2021 tarih ve 2020/50 E. - 2021/46 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili asıl davada, plastik sektöründe faaliyet gösteren müvekkilinin 2007/04797-2, 2007/01105, 2003/01071-1-2 ve 2006/00510 numaralı tasarım tescil belgeleriyle koruma altında olan tasarımların ve haksız rekabet hükümlerine göre korunan ve henüz tasarım tescil belgesi ile koruma altına alınmamış temizlik fırçası, oto fırçası, bulaşık fırçası, WC fırçası ve klozet fırçası ürünlerinin sahibi olduğunu, davalının bu ürünlere tecavüz teşkil eder nitelikte ürünler üreterek kendisine ait internet sitesinde sattığını ileri sürerek, tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile önlenmesine, haksız rekabet ve tecavüz teşkil eden ürünlere el konularak bu ürünlerin imhasına ve 25.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili, birleşen 2015/136 Esas sayılı davada, davalının müvekkili adına tescilli 2007/04797-(1) ve (2) ve 2006/00510 sayılı tasarımlara tecavüz teşkil eder nitelikte ürünler üreterek kendisine ait internet sitesinde satışa sunduğunu ileri sürerek, tasarım hakkına tecavüzün önlenmesini ve 10.000,00 maddi, 15.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini istemiştir.

Davacı ... Doğan vekili, birleşen 2012/106 Esas, 2012/103 Esas, 2012/234 Esas ve 2012/203 Esas sayılı davalarda, davalı adına tescilli, 2007/04797-2, 2006/00510, 2003/01071- (1) ve (2) sayılı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz olmadığını ileri sürerek,

anılan tasarımların hükümsüz kılınmasını istemiş, ayrıca birleşen 2012/233 Esas ve 2013/234 Esas sayılı dosyalarda, davalının yenilik ve ayırt edicilik vasıfları olmadığını bildiği halde tasarım tescil belgesi aldığı 2003/01071-1 ve 2 sayılı tasarımlara dayalı olarak müvekkiline aleyhine tasarıma tecavüz davası açtığı ve anılan tasarımlara dayalı olarak müvekkili hakkında suç durusunda bulunduğunu ileri sürerek, kötü niyetli olarak bu davaları açan davalının HMK’nın 329. maddesine göre disiplin para cezasına mahkum edilmesini ve müvekkilinin ödediği vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilmesini istemiştir.

Asıl ve birleşen davalarda, davalılar davanın reddini istemiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre, birleşen Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2012/106 Esas sayılı dosyası yönünden daha önce verilen 2011/153 Esas - 2016/193 Karar sayılı kararı kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, birleşen 2012/103 Esas, 2013/233 Esas ve 2013/234 Esas sayılı dosyalarında davaya konu endüstriyel tasarımların tescil başvuru tarihleri itibariyle yeni ve ayırt edici nitelikte oldukları, hükümsüzlüklerinin gerektiği bir durum bulunmadığı,

davacının, her bir tasarım yönünden ayrı dava açmasının kötü niyetli dava olarak değerlendirilmediğinden HMK 327 ve 329. madde hükümleri uygulanmadığı gerekçesiyle bu dosyalarda hükümsüzlüğe dair davaların reddine, asıl dava yönünden; birleşen dosyalar ile dava konusu yapılan 2006/00510, 2007/04797-2, 2003/01071-1, 2013/01071-2 nolu endüstriyel tasarımların yapılan teknik inceleme ve değerlendirmede, yenilik ve ayırt edicilik vasfını ortadan kaldıran herhangi bir delile rastlanmadığından hükümsüzlük talepleri reddedildiğinden davacı tarafın tecavüzün tespiti men'i yönünden taleplerinin incelendiği,

endüstriyel tasarıma tecavüz tescilli bir tasarımın sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynı veya belirgin bir şekilde benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme akdi için icapta bulunmak, kullanmak, ithal etmek bu amaçla depolamak, elinde bulundurmak, lisans haklarını genişletmek, mezkur fiillere iştirak etmek yardım ve bunlar teşvik etmek, fiilleri kolaylaştırmak, tecavüzün bilinmesine rağmen o malların nereden sağlandığını bildirilmesinden kaçınmak ve gasp niteliğinde olduğu,

somut olayda, davacı tarafa ait 2007/04797-2 nolu yer ve cam sileceği, 2006/00510 tescil nolu küçük yer sil ile Zambak Plastiğe ait ürünün ve 2003/01071 -1 ve 2 nolu el gırgırı ürünlerinin benzer oldukları davalı tarafın söz konusu bu ürünleri internet üzerinde satışa sunmak, kataloglarda tanıtımını yapmak ve ürünleri showroomlarında satışa sunmak suretiyle söz konusu ürünlerin bilinçli kullanıcıda benzer algısı yaratacak surette davacı ürünlerinin taklidinin yapıldığı gerekçesiyle söz konusu bu ürünlere yönelik tecavüzün tespitine ve men'i'ne ve ürünlere ve tanıtım evrakına el konulmasına,

ürünlerin imhasına karar verilmiş, davalı tarafın her ne kadar kendisine ait endüstriyel tasarımlarını kullandığını beyan etmiş ise de, söz konusu davalı tarafa ait endüstriyel tasarımların mahkemenin 2012/137 esas- 2013/344 karar sayılı ilamı ile yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığından hükümsüzlüğüne karar verildiği,hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olup bu nedenle davalı tarafın kullanımlarının kendi tasarımları kapsamında kalma hususunun kabul görmediği,

davalı tarafın haksız rekabet yaptığı beyan edilen temizlik fırçası,oto fırçası, bulaşık fırçası, WC fırçası ve klozet fırçası ürünleri yönünden daha önce verilen mahkemenin 2011/153 Esas-2016/193 Karar sayılı kararı kesinleştiğinden, yeniden karar verilmesine yer olmadığına, maddi tazminat açısından tecavüzün tespiti, men'i yönünden karar verilen ürünlerin dava tarihinde yürürlükte bulunan Kanun Hükmünde Kararnamenin 48 maddesinde sayılan fiilleri işleyen kusurlu kişiler tasarım hakkı sahibinin zararını tanzim etmek ile yükümlü olduğu,

tasarım hakkı sahibinin uğradığı zararın sadece fiili kaybın değerini değil, ayrıca tasarımdan doğan haklara tecavüzden dolayı yoksun kalınan kazancı da kapsayacağı, yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında özellikle tasarımın ekonomik önemi, tasarımdan doğan haklara tecavüz edildiği andan itibaren geçerlilik süresi ve tecavüz sırasında tasarıma ilişkin lisansların sayısı ve çeşidi gibi etkenler gözönünde tutulacağı, somut olayda mevcut kayıt ve belge ve defterlere göre, davacı tarafın talep ettiği 554 sayılı KHK'nın 52/a maddesinde belirlenen tasarım hakkından doğan tecavüz edenin haksız rekabeti olmasa idi,

tasarım hakkı sahibinin tasarımını kullanması ile elde edebileceği muhtemel gelir gereği hesap yapılmasının mümkün olmadığı, dava tarihinde yürürlükte bulunan Borçlar Kanunu 43(TBK 50,51) madde uyarınca hakimin, hal ve mevkiin icabına ve hatanın ağırlığına göre tazminatın suretini ve şumulünün derecesini tayin eder hükmü gereği davacı tarafın ürününün niteliği, davalı tarafın piyasaya sürdüğü ürünlerin miktarı ve hakkaniyet gereği zarar 2003/01071 tekli gırgır için 7.500,00 TL, 2'li gırgır için 5.000,00 TL,

2007/04797 (2)nolu ürün için 100,00 TL 2006/00510-2 nolu ürün için 100,00 TL toplam 12.700,00 TL maddi tazminatın davalı taraftan tahsiline, manevi tazminat talebi yönünden tasarım hakkına yapılan tecavüzün niteliği, tarafların dosyaya yansıyan sosyal ve ekonomik durumları, paranın alım gücü ve hakkaniyet gereği davacı tarafın talebinin kısmen kabul, kısmen reddi ile takdiren 8.000,00 TL manevi tazminatın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, hükmün ilanına karar verilmiş, birleşen Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2015/136 Esas sayılı dosya yönünden ise.

2007/04797-2 ve 2006/00510 sayılı ürünler yönünden tecavüzün tespiti men'i yönünden söz konusu bu taleplerin mahkememizin 2011/153 Esas sayılı dosyası üzerinden de talep edildiği söz konusu devam eden mevcut bir dava söz konusu olduğundan tecavüzün tespiti men'i yönünden bu tasarımlar yönünden derdestlik nedeniyle talebin reddine, 2007/04797-1 nolu tasarım davalının söz konusu ürünlerin tanıtımını ve satışını yapmak suretiyle söz konusu bu ürünlere yönelik endüstriyel tasarıma yönelik tecavüzün tespiti ve men'i'ne ürünlerin piyasaya sürülmesinin, internet üzerinde tanıtımının yapılmasının engellenmesine,

birleşen bu dosya üzerinde maddi tazminat talepleri açısından mahkemenin 2011/153 Esas sayılı dosyasında devam eden davadan sonraki dönem için maddi tazminat söz konusu olup bu döneme yönelik derdestlik itirazı yerinde olmadığından davalı tarafın 2007/04797-1-2 ve 2006/00510 endüstriyel tasarımlara yönelik maddi tazminat talebinin Borçlar Kanunu ve hakkaniyet gereği 3.000,00 TL tazminatın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, manevi tazminat yönünden 2007/04797-2, 2006/00510 endüstriyel tasarımlara yönelik, 2011/153 Esas sayılı dosyada manevi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle bu tasarımlar yönünden manevi tazminat talebinin derdestlik yönünden reddine, 2007/04797-1 nolu endüstriyel tasarım yönünden söz konusu tasarımın niteliği, davalının izinsiz kullanımı, Borçlar Kanunu ve hakkaniyet gereği 2.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.