Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/4081 K.2022/8687

Taraflar arasında görülen davada Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 12.12.2019 tarih ve 2019/345 E- 2019/1587 K. sayılı kararın davacı Nuh İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf istemlerinin reddine dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nce verilen 22.12.2020 tarih ve 2020/666 E- 2020/1331 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalı ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Asıl ve birleşen davaların davacı vekili asıl davada, davacı ile davalılardan Sinerji Carpet Tedarik Ürün. San. Tic. Ltd.

Şti. arasında yapılan 19.03.2014 tarihli mal alım sözleşmesi imzalanarak, davacının 400.000 USD karşılığı değişik ebat ve kalitelerde halı alınmak üzere davalıyla anlaştığını, davacının kendine düşen edim olan 400.000 USD’yi 5 adet çek ile yapacağını taahhüt ettiğini, davalının ilk üç çeke bağlı edimlerini yerine getirdiğini, ancak dört ve beş numaralı çeklere karşılık edimlerini yerine getirmediğini, davalıya 24.12.2014 tarihinde ihtarname gönderilerek bu sözleşmenin iptal edildiği ve karşılıksız kalan dört ve beş numaralı çeklerin davalıdan iadesinin istendiğini,

ancak davalının 29.01.2015 keşide tarihli 100.000 USD bedelli çeki sözleşmeye aykırı olarak diğer davalı ... A.Ş. verdiğini ileri sürerek, söz konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl davanın davalısı ... A.Ş. vekili, davalının dava konusu çeki ve bu çeke bağlı alacağını davalılar arasında yapılan faktoring sözleşmesine istinaden temlik aldığını, davalının temlik almış olduğu alacaklarla ilgili olarak kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, müşterisinden gerekli evrakları aldığı sürece bedelsizlik iddialarının davalı ... şirketine karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı tarafından sunulan sözleşmenin herhangi bir kurumun onayına sunularak imza edilmediğinden üçüncü şahıs konumundaki davalı açısından ancak dava tarihinde imza edildiği kabul edilebilecek bir evrak olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

Asıl davanın davalısı Sinerji Carpet Tedarik Ürün. San. Tic. Ltd. Şti. cevap dilekçesi sunmamıştır.

Asıl ve birleşen davaların davacı vekili birleşen davada, asıl davaya konu çekin asıl davanın davalısı ... A.Ş. tarafından, birleşen davanın davalısı Yapı Kredi Bankasına A.Ş’ye ciro edilerek devredildiğini ileri sürerek, söz konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davanın davalı vekili, dava konusu çekin ... A.Ş. tarafından takasa sunulmak üzere vekaleten davalı bankaya ciro edildiğini, çeke karşılıksız kaşesi vurulması üzerine de çekin hamil ... A.Ş.'ye 29.01.2015 tarihinde iade edildiğini, bu nedenle davalıya karşı husumet yöneltilemeyeceğini, vekaleten çeki alan davalıya şahsi defilerin ileri sürülemeyeceğini belirterek, davanın reddini ve tazminata karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davaya konu sözleşmeye ilişkin olarak davalı Sinerji Carpet Tedarik Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.’ye gönderilen isticvap davetiyesine icabet edilmediği, bu nedenle sözleşmedeki şirkete atfen atılan imzanın şirket yetkilisi eli ürünü olduğu kabul edildiği, asıl ve birleşen davanın davacısı yargılamanın devam eden safhasında davalı Sinerji ... Ltd.

Şti. ile aralarında ticari ilişki olmadığını ileri sürmüş ise de dava dilekçesinde yukarıda belirtilen sözleşme nedeniyle ilk üç çeke ilişkin malın teslim alındığı dört ve beşinci çeklere ilişkin malın teslim edilmediğini ve netice olarak davanın konusunu oluşturan beşinci çeke ilişkin bedelsizlik iddiasında bulunulduğu, ayrıca davanın tamamen ıslahı da söz konusu olmadığı gözetildiğinde, beyanlarına itibar edilmediği, davacı davaya konu çeki avans olarak vermiş olması nedeniyle malın teslim edildiğinin davalı Sinerji ...

Ltd. Şti. tarafında ispatlanması gerektiği, dosya kapsamı itibariyle davalı Sinerji ... Ltd. Şti.’nin herhangi bir delil ibraz etmediği, muhtıraya rağmen ticari defterlerini de ibraz etmediği gözetildiğinde davalı Sinerji ... Ltd. Şti.’nin mal teslimi olgusunu ispatlayamadığı, davalı ...

A.Ş.’nin ibraz ettiği 033394 numaralı faturanın 105.462 USD bedelli ve jüt iplik satışına ilişkin olduğu, 33395 sıra numaralı faturanın ise 76.849,02 USD bedelli ve PP iplik satışına ilişkin olduğu, davacı ile davalı Sinerji ... Ltd.

Şti. arasındaki sözleşme makine halısına ilişkin olduğu, ayrıca miktarların da çek ile örtüşmediği, davacı tarafın ticari defter kayıtlarında bu faturaların kaydı bulunmadığı, Finansal Kiralama, Factoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesi uyarınca bir alacağın faktoring sözleşmesine konu olabilmesi için mutlaka bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak olduğunu fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilmesi gerektiği, davalı ...

A.Ş.’nin gerçeği yansıtmayan faturaya dayalı olarak yaptığı faktoring işleminin yerinde görülmediği, birleşen dava yönünden ise, birleşen davanın davalısının iyi niyetli olmadığı ve bile bile borçlunun zararına hareket ettiğine dair dosyada mevcut bir delil olmadığı gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, davacının dava konusu çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı birleşen dava yönünden davacı vekili ve asıl davanın davalısı ... A.Ş. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesince, tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin ibraz ettiği 03.09.2014 gün ve 033394 nolu faturanın jüt iplik emtiasına ait olduğu ve tutarının 105.462,00 dolar olduğu, davacı ile davalı Sinerji ... Ltd.

Şti. arasında düzenlenen 19.03.2014 tarihli sözleşmeye konu emtianın ise PP makine halısı tedariğine ilişkin olduğu, çek tutarının, fatura tutarının ve emtia cinsinin de birbiriyle uyuşmadığı, uyuşmazlık tarihinde yürürlükte olan Finansal Kiralama, Factoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesi maddesindeki düzenleme gereği gerçeği yansıtmayan fatura veya benzeri belgelere dayanılarak faktoring sözleşmesi çerçevesinde alacak temlikinin mümkün olmadığı, bu konudaki denetim yükümlülüğünün faktoring şirketine ait olduğu,

davacının ticaret defter kayıtlarında bu faturaya ilişkin kayıt bulunmadığı, davalı Sinerji ... Ltd.

Şti.’ye meşruhatlı isticvap davetiyesi gönderildiği ancak icabet edilmediği, bu durumda taraflar arasında düzenlenen 19.03.2014 tarihli sözleşmedeki imzanın davalı şirket yetkilisine ait olduğunun kabul edildiği, davalı şirkete defterleri ibraz hususunda muhtıra gönderildiği ancak defterlerin ibraz edilmediği, davacı defterlerinde dava konusu fatura kaydının bulunmadığı, faturaya ilişkin ba,bs kaydının da bulunmadığı, birleşen dava yönünden ise, çekin vekaleten tahsil cirosuyla davalı bankaya ciro edildiğinin anlaşıldığı tahsil cirosuyla ciro edilen çekte davalının pasif husumeti bulunmadığı,

davacı istinaf aşamasındaki dilekçesinde özetle, davalı bankaya dava açılmasının nedeninin verilen tedbir kararına uymaması ile kötü niyetle çeki aldığından dava açıldığı belirtilmiş ise de, davanın başlangıçta menfi tespit davası olarak açıldığı, yargılama sırasında dava sebebinin ve talebin ıslah edilmediği, HMK 357. maddesine göre istinaf aşamasında ıslah yapılamayacağı ve ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen hususların istinaf aşamasında ileri sürülemeyeği gerekçesiyle asıl davanın davalısı ...

A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, birleşen dava yönünden ilk derece mahkemesi kararının HMK’nın 355. maddesine göre re’sen kaldırılmasına davanın davalısının pasif husmet ehliyeti bulunmadığından reddine karar verilmiştir.

Kararı birleşen dava yönünden davacı vekili ve asıl davanın davalısı ... A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmındaki asıl davanın esas numarasının yanlış yazılması mahallinde her zaman düzeltilebilecek maddi hataya dayalı olmasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.