Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/4412 K.2021/5220

Taraflar arasında görülen davada Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 17.04.2019 tarih ve 2014/478 E. – 2019/320 K. sayılı kararın davacılar vekili ile davalılar ..., Mazin Turizm İşl. A.Ş., ..., ... ve ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nce verilen 22.02.2021 tarih ve 2019/2303 E. - 2021/284 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili ile davalılar ..., Mazin Turizm İşl. A.Ş., ..., ... ve ... vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Dosyanın yapılan ilk incelemesinde; kararı temyiz eden davalılar ... ve ... vekili tarafından nispi temyiz karar harcı yatırılması gerekirken maktu temyiz karar harcının yatırıldığı anlaşılmakla, anılan davalılar vekilinin temyiz isteminin incelenmesi için eksik temyiz harcının ikmali konusunda HMK’nın 344. maddesi uyarınca gerekli yasal prosedürün uygulanarak sonucuna göre işlem yapılması ve her halükarda davacılar vekili ile davalılar ..., Mazin Turizm İşl. A.Ş., ... vekillerinin temyiz istemlerinin incelenmesi için iade edilmek üzere dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.

KARŞI OY

Uyuşmazlık, nispi değere tabi bulunan ve kabulüne karar verilen davada, kararın davalılarca temyiz edilmesi durumunda alınması gerekli temyiz peşin harcının maktu mu yoksa nispi mi olacağına ilişkindir.

Yargıtayca, verilecek kararlardan temyize başvuran davalıların en fazla aleyhine sonuç doğuran karar, HMK 370 maddesinde ifade edilen temyiz isteminin reddi ile kararın onanmasıdır.

Temyiz başvurusu üzerine alınacak peşin harcın, temyiz başvurusunun reddi ile onanacağı ihtimaline göre alınması gerekir.

Bu halde Yargıtayca temyiz başvurusunun reddi ile kararın onanmasına karar verilmesi durumunda alınacak onama harcı maktu mu yoksa nispi mi olmalıdır?

T.C. Anayasasının 73/3 maddesinde "Vergi, resim, harç vb. mali yükümlülüklerin Kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı",

492 sayılı Harçlar Yasası'nın 2. maddesinde "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi olacağı",

(1) sayılı Tarifenin III karar ve ilam harcı başlıklı 1/a madddesinde "Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68.31 oranında nisbi harç alınacağı",

1/e maddesinde "yukarıdaki nisbetlerin Bölge Adliye Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri, Danıştay, ve Yargıtay'ın tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları içinde aynen uygulanacağı"

2.a maddesinde de "1. fıkra dışında kalan davalarla, taraf teşkiline imkan bulunmayan davalarda verilen esas hakkındaki kararlarla, davanın reddi kararı ve icra tetkik merciilerinin 1. fıkra dışında kalan kararlarında" maktu harç alınacağı düzenlenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemelerinde işin esasını hüküm altına aldığı kararlar, ilk derece mahkemesinin yerine geçerek verdiği ve icrai kabiliyeti söz konusu olan kararlardır. Bu kararlar ise, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak 6100 sayılı HMK 353/1-b-2,3 maddelerine göre davanın kabulü veya reddi yönünde verilen kararlardır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının İstinaf incelemesi sonucunda doğru bulunarak verilen "istinaf başvurusunun esastan reddi" kararı davanın esası hakkında verilen ve işin esasına bölge adliye mahkemesince girilip verilmiş ve icra edilecek bir karar değildir. İlk Derece mahkemesi kararı geçerliliğini sürdürmektedir.

Bu itibarla konusu belli bir değere ilişkin davada, davalının istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı 1 sayılı Tarifenin III-1-a maddesinde ifade edilen "esas hakkında" karar niteliğinde bulunmadığından Bölge Adliye mahkemesince nisbi değil, maktu karar ve ilam harcının alınması gerekmektedir.

Başvurunun esastan reddinde, aslında davanın esasına girilmemekte, ilk derece mahkemesi kararı doğru bulunduğundan dava hakkında ayrıca karar verilmemektedir. Kanun koyucunun buradaki "esastan" ifadesini, istinaf başvurusu sırasında dilekçeye, harca, süreye vb. şekli hususlara ilişkin bir eksiklik olmaması, istinaf sebeplerinin incelenerek ilk derece kararında usul veya esas yönünden hukuka aykırılık bulunmamasıdır. (Pekcanıtez-Usul-Medeni Usul Hukukun Sh. 2270 vd)

Keza İstinaf başvurusunun reddine ilişkin karar temyiz incelemesi olmadığı için onama kararı niteliğinde de değildir. (Pekcanıtez-Atalay-Özekes Sh. 583, Konuralp, Uluslararası Toplantı Sh. 260, Özekes-100 soruda İstinaf ve Temyiz sh. 99)

1) Sayılı Tarifenin III-1-e maddesi tasdik (onama) edilen kararlar için nisbi karar ve ilam harcı alınacağını düzenlemiş olduğundan Bölge Adliye Mahkemesinin kararı niteliğine göre nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmesi mümkün olmayıp bu nedenle de maktu harç alınmalıdır.

Aksi düşüncenin kabulü T.C. Anayasası'nın 73/3 maddesindeki "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağına" ilişkin temel hükme de aykırılık teşkil edecektir ki vergi ve harç yükümlülüğü konusunda kıyas veya yorum yoluyla yükümlülük getirilmesi mümkün değildir.

Somut uyuşmazlıkta, nisbi değere tabi bulunan davada, davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararı aleyhinde davalılarca istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, Bölge Adliye Mahkemesince davalıların istinaf başvurusunun esastan reddi ile nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmiş temyiz kanun yoluna başvuran davalılardan ..., ... ile Mazin Turizm İşl. A.Ş. temyiz peşin harcını nisbi olarak yatırmakla birlikte diğer davalılar ... ve ... temyiz peşin harcını maktu olarak yatırmışlardır.

Yukarıdaki açıklamalardan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi nedeniyle alınması gereken harç maktu olması gerektiğinden, temyiz peşin harcının davalılar ... ve ... tarafından maktu olarak ödenmesinde açıklanan yasa ve tarife hükümlerine bir aykırılık bulunmamaktadır.

Kaldı ki Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddedilmesi nedeniyle davalılardan nisbi karar ve ilam harcı tahsiline karar verileceğinin kabulü halinde dahi, müşterek müteselsil sorumluluğu bulunan davalılar ..., ... ve Mazin Turizm İşl. A.Ş. temyiz peşin harcını nisbi olarak yatırdıkları için 6098 sayılı TBK 166/1 maddesi gereğince davalılar ... ve ... temyiz harcını nisbi oranda yatırma borcundan kurtulmuşlardır.

Açıklanan nedenlerle davalılar ... ve ... temyiz kanun yoluna başvuru için gerekli maktu peşin harcı yatırdıkları için adı geçen davalıların temyiz itirazlarının incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde adı geçen davalıların temyiz peşin harçlarını nisbi oranda yatırmaları için dosyanın geri çevrilmesine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.