Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/4434 K.2023/566

Taraflar arasındaki bankacılık işleminden kaynaklanan alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.01.2023 günü hazır bulunan davacı vekilleri Avukat ..., ... ile davalı vekili Avukat... ve ihbar olunan vekili ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; haklarını davacıya temlik eden Almanya Federal Cumhuriyeti Büyükelçiliği tarafından davalı banka nezdinde hesap açıldığını, hesaplardan Özel Alman Lisesi hesaplarına aktarma/havale yapmak üzere Dr....

Kretzschmann'a nakit para çekme yetkisi içermeyen vekaletname verildiğini, buna rağmen bilgi ve rızaları dışında muhtelif tarihlerde hesaptan para çekildiğini ileri sürerek, şimdilik 139764 no.lu hesaptaki 917.720,00 euro, 167672 no.lu hesaptaki 333.045,00 euro ve 157062 no.lu hesaptaki 769.400,00 TL'nin hesaplardan usulsüz olarak çekildiği tarihlerden itibaren Türk lirası yönünden bankalarca mevduata uygulanan en yüksek orandaki faizi ile birlikte, euro yönünden Devlet Bankalarının euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına uygulandığı en yüksek faiz oranı uygulanmak sureti ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın sorumlu kişilere karşı açılması gerektiğini, Wolf Bernard Kretzchmann'a verilen gerçek ve geçerli vekalete istinaden, adı geçenin vermiş olduğu ıslak imzalı talimatlar uyarınca banka mevzuatı ve kanuna uygun ödemeler yapıldığını, vekaletnamede verilen yetkilerin bir bütün halinde irdelenmesi ve para çekme yetkisinin açıkça yer aldığı sonucuna varılması gerektiğini, söz konusu hesaba yatırılan tutarların sadece Özel Alman Lisesi hesaplarına yatırılması gerektiğine dair vekaletnamede açık ve kısıtlayıcı bir ifade bulunmadığını,

hesap hareketlerinin hesap cüzdanlarına devamlı olarak işlendiğini ve davacının hesap hareketlerinden ve dava konusu ödemelerden bilgi sahibi olduğunu, hesap hareketlerinden haberdar olmadığı şeklindeki iddiasının gerçek dışı olduğunu, davacının da sessiz kalarak işlemlere icazet verdiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Alman Büyükelçiliği tarafından bankada işlem yapmak üzere Dr. ... 'a verilen vekaletnamede bankadan nakit para çekme yetkisi verilmediği halde, nakit para çekilmesi nedeniyle vekalet verenin hesaplarını zamanında ve yeterince denetlemediğinden bahisle sorumlu tutulabilmesinin mümkün olamayacağı, vekaletnamede açık bir şekilde nakit çekme yetkisi bulunmamasına rağmen gerekli dikkat ve özeni göstermeden nakit ödemeler yapması nedeniyle davalı bankanın sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne,

1.231.915,00 euronun ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 08.01.2014 tarihine ödeme süresi olarak verilen 10 günlük sürenin ilavesi ile 19.01.2014 temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 4/a maddesi gereğince işleyecek faizi ile birlikte, 769.400,00 TL'nin ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi olan 08.01.2014 tarihine ödeme süresi olarak verilen 10 günlük sürenin ilavesi ile 19.01.2014 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda tarafların eşit kusurlu olduğu belirtilmiş olmasına rağmen Mahkemenin bilirkişi yerine geçerek kusur belirlemesinin hatalı olduğunu, dava konusu olayla ilgili olarak İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/129 E. sayılı dosyasında açılan kamu davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik inceleme sonucu hazırlandığını, raporun itirazları karşılamadığı gibi hüküm kurmaya da elverişli olmadığını, hesaplardan çekilen bir kısım paranın Alman Lisesi hesaplarına yatırılmış olduğunu;

ancak bilirkişilerce söz konusu işlemlerin incelenmediğini, müvekkili tarafından ödemelerin vekaletnameye istinaden ve vekilin ıslak imzalı talimatları uyarınca bankacılık mevzuatına uygun olarak yapıldığını, vekilin imzaladığı talimatlar uyarınca nakit ödeme işlemlerinin üç yıl boyunca devam ettiğini, bu suretle işlem yapılmasının teamül haline geldiğini ve müvekkili nezdinde güven oluştuğunu, davacının da sessiz kalarak yapılan işlemlere icazet verdiğini, davacının basiretli bir tacir gibi davranmayarak gerekli denetimi yapmadığını, üç yıl boyunca davacının hesap cüzdanlarını incelememiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

bu nedenle varsa zarara davacı neden olduğundan müvekkiline kusur izafe edilmesinin mümkün olmadığını ayrıca TL üzerinden hükmedilen alacağa 19.01.2014 tarihinden itibaren avans faizi işletilmesinin de hukuka aykırı olduğunu, ticari ilişkiden kaynaklanan bir alacak olmadığından ancak dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilebileceğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile vekaletnamede vekile açıkça nakit para çekme yetkisi verilmediği; ancak vekaletnamenin bir bütün olarak değerlendirilmesinde vekile "döviz, yatırım, ticari, vadeli, vadesiz hesap açma, bu hesaplara para yatırma, talep, sulh ve ibra, elektronik şifre alma, hesaplar arası virman, hesap kapattırma, vadeli hesapları bozarak ana para ve faizleri talep, sulh ve ibra" gibi geniş, bazıları birbiriyle çelişen ve karışık yetkiler verildiği,

özellikle vekalette geçen vadeli hesapları bozma, hesap kapatma yetkisi ve elektronik şifre alma yetkisi gibi yetkilerin, niteliği itibarıyla hesaptan para çekme veya başka hesaplara havale/eft gibi yetkileri de kapsadığı, diğer yandan yaklaşık iki yıllık süreç içerisinde üstelik yüklü tutarlarda para çekilmesine rağmen hesap sahibi temlik edene bilgi vermeyen, vekaletname içeriğini de denetlemeyerek zararın doğumuna yol açan davalı bankanın kendisine yüklenen özen yükümlülüğü ve adam çalıştıran sıfatıyla oluşan zarardan sorumlu olduğu,

vekile para çekme yetkisi verilmese de bu sonucu doğuracak nitelikte vekaletname düzenleyen, yüksek miktarlı para çekimi hesap cüzdanlarına işlenmiş olmasına rağmen hesapları ve muhasebe kayıtlarını denetlemeyen davacının da müterafık kusurunun bulunduğu, bilirkişi raporunda tespit edilen %50'şer kusur oranının somut olayın özelliklerine uygun düştüğü gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak,

yeniden hüküm verilmesine taleple bağlılık ilkesi de gözetilerek davanın kısmen kabulüne 615.957,50 euro ile 384.70,00 TL'nin 19.01.2014 tarihinden itibaren, TL alacağa değişen oranlarda avans faizi işletilmek suretiyle, euro alacağa ise 3095 sayılı Kanun'un 4.a maddesi uyarınca belirlenen oranlardan faiz işletilerek davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müterafik kusura ilişkin değerlendirmenin yerinde olmadığını, bilirkişi raporunun Mahkemeyi bağlayıcı niteliğinin olmadığını, vekaletnamenin kapsamının yorum yoluyla genişletilemeyeceğini, vekaletnamede para çekme ve tevkil yetkisinin bulunmadığını, işlemin bankanın iç yönergelerine de aykırı olduğunu, para çekme işleminin ilk kez vekaletnameden iki yıl kadar sonra yapıldığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ceza davası sonucunun beklenmesi gerektiğini, davacının yapılan işlemlere icazetinin bulunduğunu, Alman Lisesi hesaplarına yatırılan paranın dikkate alınmadığını, hükmedilen faiz türünün ve başlangıç tarihinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tarafından verilen vekaletnamenin kapsamı, davalı banka tarafından yapılan işlemin usule uygun olup olmadığı, davacının işlemlere icazetinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 55 inci, 74 üncü ve 100 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Dava, vekaletnamesinde nakit para çekme yetkisi olmayan vekil tarafından talimatla yetkilendirilen kişilere yapılan nakit ödemelerin davalı bankadan tahsili istemine ilişkindir.

2. İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/129 E. 2017/310 K. sayılı dosyasında, davacı okulun müdürü ...ve davalı banka çalışanları hakkında açılan ceza davasında, Arman Kantar’ın 2011-2013 yılları arasında Alman Lisesi hesabına aktarılması gereken paraları kendi hesabına aktararak dolandırıcılık suçunu işlediği tespit edilmiş ve sanığın cezalandırılmasına, banka çalışanlarının ise beraatine karar verilmiş, karar henüz kesinleşmemiştir.

3. 6098 sayılı Kanun'un 74 üncü maddesi (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi) uyarınca hukuk hakimi, ceza mahkemesinin beraat kararı ile bağlı değil ise de hem ilmi, hem de kökleşmiş yargı kararlarında ceza mahkemesince belirlenen maddi olgunun hukuk hakimini bağlayacağı kabul edilmektedir.

4. Bu itibarla Mahkemece kesinleşmiş bir mahkumiyet kararında ceza hakiminin kabul ettiği maddi vakıaların hukuk hakimini bağlayacağı gözetilerek, yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmak suretiyle dava konusu işlemlerin gerçekleştiği zaman diliminin, davacı tarafından itiraza uğrayan işlem tarihleri arasında ve bu işlemler sonrasında davacının kabulünde olan başkaca işlem olup olmadığının, işlemlerden davacıya bilgi verilip verilmediğinin (hesap özeti yollanması, hesap cüzdanına kayıt gibi) tespiti ile davacının dava konusu işlemlere icazetinin bulunup bulunmadığının tespitini gerekmekte olup, hükmün açıklanan bu gerekçe ile davalı yararına bozulması gerekmiştir.

5. Yine hesap sahibi Alman Lisesi kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yapılması, dava konusu dönem esas alınarak yapılacak bu incelemede hesap sahibinin izni olmaksızın hesaptan çekilen paralardan hesap sahibi yararına kullanılan miktarların tespiti halinde bu kısmın hükmedilecek alacak miktarından mahsup edilmesi gerekmekte olup eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekâlet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,