Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/4814 K.2023/725

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 07.02.2023 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp, hazır bulunan davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ihraç ettiği kiraz emtiasının yurt dışındaki alıcısına teslim edilmek üzere davalı tarafından taşındığını, meydana gelen kaza sonucu emtianın tamamen hasara uğradığını, zarar bedeli 69.060,00 euro ile 600,00 YTL gümrük giderinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığını, emtianın kamyona yüklenmesi ile hasar sorumluluğunun alıcıya geçtiğini, tazminat isteminin fahiş bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 22.02.2011 tarih, 2007/216 E. ve 2011/38 K. sayılı kararı ile davalının, davacının yurt dışına sattığı kirazın taşınması işini üstlendiği, trafik kazası sonucu emtianın tamamen hasarlandığı, taşımanın Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) hükümlerine tabi olduğu, zararın belirlendiği, davacının ayrıca gümrük gideri yaptığı gerekçesiyle 56.237,00 euronun 19.07.2007 tarihinden itibaren %5, 600,00 TL'nin ise dava tarihinden itibaren reeskont faiziyle tahsiline karar verilmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 28.05.2013 tarih, 2011/7539 E. ve 2013/11050 K. sayılı kararıyla taşımaya konu hasarlanan kirazın standardının araştırılması, ihraç edilebilirliği dahil tüm özellikleri çerçevesinde taşıma için teslim alındığı yer Alaşehir ilçesindeki değerinin ne olabileceği ve CMR'nin 23-28 inci maddeleri çerçevesinde davacının talep edebileceği tazminat tutarının tespiti yönlerinde uzman bilirkişi kurulundan denetime uygun rapor alınması gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 08.05.2014 tarih, 2014/42 E. ve 2014/175 K. sayılı kararı ile önceki kararda direnilmesine karar verilmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

D.Hukuk Genel Kurulu Kararı Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.04.2019 tarih, 2017/11-121 E. ve 2019/445 K. sayılı ilâmı ile dava dosyası içindeki bilirkişi raporlarının denetime elverişli ve uyuşmazlığı çözüme yeterli olduğu, buna göre taşımaya konu kiraz emtiasının, CMR’nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince teslim alındığı yer ve zamandaki değerinin 5,45 TL olarak kabul edilmesi ve buna göre hesaplanan tazminat miktarının ise CMR’nin 23 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen sınırlı sorumluluk miktarının çok altında kaldığı hususu gözetilerek sonucuna karar verilmesi gereğine işaret edilerek değişik gerekçe ile bozulmasına karar verilmiştir.

E. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece 27.10.2020 tarih, 2019/354 E. ve 2020/389 K. sayılı kararı ile davacı tarafından 19.758 kg kirazın taşınmak üzere 12.06.2007 tarihinde davalıya teslim edildiği, taşımayı yapan araç sürücüsünün aynı gün tek taraflı kaza yapması sonucu yüklü olan kirazların tamamen zayi olduğu, taşıyıcı tarafından ödenecek tazminatın hesaplanmasında ilk olarak emtianın teslim alındığı yer ve zamandaki değerinin belirlenmesinin gerektiği, Alaşehir Ticaret Borsası alım satım beyannamesinde kirazın kg fiyatının 5,45 TL olarak belirlendiği, buna göre 108.281,10 TL tazminat, 1.055,74 TL temerrüt faizi olmak üzere toplam 109.336,84 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 600,00 TL gümrük bedeline ilişkin karar verilmemiş olduğunu, dava dilekçesinde yabancı para cinsinden tazminat talep edildiğini fakat mahkemece talepten başkaya hükmedildiğini, yabancı para cinsinden kurulan önceki kararda bu hususun bozma sebebi yapılmadığını, müvekkili lehine usuli müktesep hak oluştuğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; somut olayda zarar ve ziyanın alıcıya geçtiğini, davacının aktif dava ehliyeti olmadığını, taşınan kiraz emtiasının cinsinin tam olarak tespit edilemediğini, bu anlamda ve kiraz emtiasının birim fiyatının belirlenmesinde bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, uluslararası karayolu taşımasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk CMR'nin 23 üncü ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme 1. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Dairemizce verilen ilk bozma kararında gümrük bedeline ilişkin alacağının kabulüne dair mahkeme kararının sair temyiz itirazlarının reddi kapsamında kesinleşmiş olduğu ve mahkemece verilen ilk kararın (2) no.lu bendinde hüküm altına alınan gümrük bedelinin davacı taraf bakımından usulü müktesep hak oluşturduğu gözetilmeden bu miktar yönünden davanın kısmen reddine karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

3. Davacı vekili dava dilekçesinde emtianın yurt dışına taşınmak üzere davalıya teslim edildiğini beyan etmiş olup oluşan zarar miktarını da yabancı para cinsinden talep etmiştir.

Tazminat hesabının CMR'nin 23 üncü maddesine göre yapılacağı ve buna göre taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminatın yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanması gerektiği, tazminatın eksik brüt ağırlığın kg başına 8,33 SDR hesap birimini aşmayacağı, CMR'nin 27 nci maddesinde de hak sahibine ödenecek tazminat için faiz istenebileceği, yıllık %5 üzerinden hesap edilecek faizin ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya gönderildiği tarihten başlayacağı,

böyle bir istekte bulunulmamış ise tahakkukun dava tarihinden itibaren başlayacağı dosyanın geçirdiği aşamalarda da işaret edilmiştir. Bununla birlikte mahkemece verilen davanın kısmen kabulüne dair ilk kararda yabancı para cinsinden hüküm kurulmuş olup davalı yanca bu hususa temyiz sebebi yapılmamış ve Dairece de bozma sebebi yapılmamıştır.

O halde davacının usuli müktesep hakkı gözetilerek talep gibi yabancı para cinsinden hüküm kurmak gerekirken TL üzerinden hüküm kurulması doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,