Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/6195 K.2023/858

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2016 yılında Kanada'dan 105 ton bobin halinde kağıt peçetelik kağıt ithal ettiğini ve bu emtiayı saklama ve muhafaza etmek için davalıya ait antrepoya teslim ettiğini, 105 tonluk malzemenin 85 tonunun davalı tarafından davacının bilgisi ve onayı olmaksızın üçüncü kişilere satıldığını, davalının sattığı malların ücretini dahi tahsil ettiği bilgisini aldıklarını, davacı şirketin yetkililerinin e-mail aracılığı ile davalı şirketin yetkilileri ve vekilleri ile yazılı olarak görüştüğünü, mutabakata varılamadığından alacağın tahsili için davalıya 27.11.2017 tarihli ihtarname keşide edildiğini;

ancak davalı tarafça ödeme yapılmadığını, davacının 85 ton civarı bobin halinde peçetelik kağıtlar açısından emtia kaybı ve yapılacak olan satışlardan kâr ve hak mahrumiyeti yaşadığını, keşide edilen ihtarname tarihine kadar ithal edilen bobin halinde peçetelik kağıtların davacı tarafından satışının ton başına 800 dolar + KDV şeklinde olduğunu ileri sürerek şimdilik 50.000,00 TL maddi tazminatın işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş,

20.01.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile 154.177,20 TL maddi zarar ve 24.515,40 TL mahrum kalınan kârın 05.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kağıdın Med Denizcilik Taşımacılık Lojistik ve Ticaret Ltd.

Şti. tarafından 29.08.2016 tarihinde saklanmak üzere bırakıldığını, söz konusu firmanın saklama bedellerini ödemediğini, 04.01.2017 tarihinde emtiayı grup şirketlerinden olan davacı şirkete transfer ettiğini beyan ederek faturaların davacıya kesilmesini talep ettiğini, bu tarihten sonra davacı şirketin saklama ücretlerini ödemediğini, davacı şirket yetkilisi ve sürekli olarak müvekkili ile irtibata geçen ...'ın 07.06.2017 tarihinde müvekkilini arayarak ve whatsapp mesajı göndererek saklanmakta olan emtianın bir kısmının nakliyesini talep ettiğini, davalının da borçların ödeneceği sözünü alarak transferi gerçekleştirdiğini,

27.09.2017 tarihinde ... ve... isimli kişilerin antrepoya geldiklerini, ...'ın kendisini MS Global Lojistik Ltd.

Şti.'nin ortağı olarak tanıttığını ve 70.000,00 TL'yi ödediğini, davalı şirketin müdürü ...'nun MS Global şirketinden bir yetkilinin onayı olmadan çıkış işlemini gerçekleştiremeyeceği söylediğini ve ...'ın kendi telefonundan davalı şirket yetkilisi olan ...'ı aradığını ve konuşarak malın çekilmesi için talimat verdiği konusunda teyit aldığını, davalı şirket müdürünün telefon görüşmesine güvendiğini ve paranın ödendiğini kontrol ettiğini, bunun üzerine malın serbest depodan çıkış işlemlerini başlattığını,

daha sonra davacı şirket yetkilisi olduğunu söyleyen bir kişinin müvekkilini arayarak emtianın çıkışında muvafakatinin olmadığını beyan ettiğini, müvekkilinin Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/9387 soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunduğunu, dava dilekçesindeki taleplerin farazi olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu emtianın davacı yetkilisi olduğu ispatlanamayan üçüncü kişilere teslim edildiği, telefon ile onay alınan ...'ın da davacı şirket yetkilisi olmadığı, davalının basiretli bir tacir gibi davranmadığı ve taraflar arasındaki saklama sözleşmesine aykırı davrandığı gerekçesiyle davanın kabulü ile 154.177,20 TL maddi zarar ve 24.515,40 TL kâr mahrumiyeti alacağından oluşan toplam 178.692,60 TL' nin 06.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; iddia edilen zararın önlenmesi için müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, davacının saklama bedellerini ödemediğini, olaydan sonra gerekli şikayet ve bildirimlerin yapıldığını, Mahkemenin davacının kusurunu dikkate almadan ve müvekkili tarafından yapılan savcılık şikayetinin sonucu beklemeden hatalı karar verdiğini ileri sürerek Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının sözlü talimat aldığını belirttiği ...'ın davacı şirketin yetkilisi olmadığı, davalı tanığı ...'nun beyanına göre malın teslimi esnasında teslim alanlardan imza sirküsü gibi belgelerin talep edilmediği, davalının davacı şirketin talimatı ile hareket ettiğini ispat edemediği, geri verme borcunu da anılan hükümlere uygun olarak yerine getirmediği, davalının hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının zarar miktarına itiraz etmediği ve yine tazminatın miktarına yönelik istinaf isteminin de bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; iddia edilen zararın önlenmesi için davacının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini, savcılık dosyası incelenmeksizin oluşturulan ve düz bir hesaplama içeren raporun hükme esas alındığını, kendilerini şirket yetkilisi olarak tanıtılan kişiden bahse konu olay için icazet alındığını belirterek hükmün kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, saklama sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 561 inci ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

KARŞI OY

Uyuşmazlık, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi, bu kararında temyiz incelemesi sonucunda onanması durumunda Bölge Adliye Mahkemesince hükmedilecek istinaf red harcı ile Yargıtayca hükmedilecek onama harcının maktu mu yoksa nisbi mi olacağına ilişkindir.

T.C. Anayasasının 73/3 maddesinde "Vergi, resim, harç vb. mali yükümlülüklerin Kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı",

492 sayılı Harçlar Yasası'nın 2. maddesinde "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi olacağı",

(1) sayılı Tarifenin III karar ve ilam harcı başlıklı 1/a madddesinde "Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68.31 oranında nisbi harç alınacağı",

1/e maddesinde "yukarıdaki nisbetlerin Bölge Adliye Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri, Danıştay, ve Yargıtay'ın tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları içinde aynen uygulanacağı"

2.a maddesinde de "1. fıkra dışında kalan davalarla, taraf teşkiline imkan bulunmayan davalarda verilen esas hakkındaki kararlarla, davanın reddi kararı ve icra tetkik merciilerinin 1. fıkra dışında kalan kararlarında" maktu harç alınacağı düzenlenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemelerinde işin esasını hüküm altına aldığı kararlar, ilk derece mahkemesinin yerine geçerek verdiği ve icrai kabiliyeti söz konusu olan kararlardır. Bu kararlar ise, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak 6100 sayılı HMK 353/1-b-2,3 maddelerine göre davanın kabulü veya reddi yönünde verilen kararlardır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının İstinaf incelemesi sonucunda doğru bulunarak verilen "istinaf başvurusunun esastan reddi" kararı davanın esası hakkında verilen ve işin esasına bölge adliye mahkemesince girilip verilmiş ve icra edilecek bir karar değildir. İlk Derece mahkemesi kararı geçerliliğini sürdürmektedir.

Bu itibarla konusu belli bir değere ilişkin davada, davalının istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı 1 sayılı Tarifenin III-1-a maddesinde ifade edilen "esas hakkında" karar niteliğinde bulunmadığından Bölge Adliye mahkemesince nisbi değil, maktu karar ve ilam harcının alınması gerekmektedir.

Başvurunun esastan reddinde, aslında davanın esasına girilmemekte, ilk derece mahkemesi kararı doğru bulunduğundan dava hakkında ayrıca karar verilmemektedir. Kanun koyucunun buradaki "esastan" ifadesini, istinaf başvurusu sırasında dilekçeye, harca, süreye vb. şekli hususlara ilişkin bir eksiklik olmaması, istinaf sebeplerinin incelenerek ilk derece kararında usul veya esas yönünden hukuka aykırılık bulunmamasıdır. (Pekcanıtez-Usul-Medeni Usul Hukukun Sh. 2270 vd)

Keza İstinaf başvurusunun reddine ilişkin karar temyiz incelemesi olmadığı için onama kararı niteliğinde de değildir. (Pekcanıtez-Atalay-Özekes Sh. 583, Konuralp, Uluslararası Toplantı Sh. 260, Özekes-100 soruda İstinaf ve Temyiz sh. 99)

1) Sayılı Tarifenin III-1-e maddesi tasdik (onama) edilen kararlar için nisbi karar ve ilam harcı alınacağını düzenlemiş olduğundan Bölge Adliye Mahkemesinin kararı niteliğine göre nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmesi mümkün olmayıp bu nedenle de maktu harç alınmalıdır.

Aksi düşüncenin kabulü T.C. Anayasası'nın 73/3 maddesindeki "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağına" ilişkin temel hükme de aykırılık teşkil edecektir ki vergi ve harç yükümlülüğü konusunda kıyas veya yorum yoluyla yükümlülük getirilmesi mümkün değildir.

Somut uyuşmazlıkta, nisbi değere tabi bulunan davada, davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararı aleyhinde davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine ve nisbi karar ve ilam harcının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı hükmedilen karar ve ilam harcı yönünden yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.

Diğer taraftan davalı, istinaf başvurusunun esastan reddi kararını temyiz etmiş olup, red kararının temyiz incelemesi sonucunda alınması gereken onama harcı (1) sayılı Tarifenin 2.a maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Kararının, niteliğine göre maktu olmalıdır.

Bu halde, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki nisbi karar ve ilam harcının maktu karar ve ilam harcı olarak düzeltilmesi suretiyle HMK 370/1. maddesi gereğince kararın onanması, Daire onama ilamında da nisbi yerine maktu onama harcına hükmedilmesi gerekirken karar ve ilam harçları konusunda yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.