Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/6442 K.2023/1256

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalı ... Tekstil Halı San.Tic.Ltd.Şti. arasında mal alım satım ilişkisi bulunduğunu, mal karşılığı olarak davalı şirkete 100.000,00 TL meblağlı çeki vererek anlaşma gereği yükümlülüğünü yerine getirmediğini, çek karşılığı malları teslim tarihine kadar müvekkiline göndermediğini, davacının da anlaşmayı iptal ederek çeki istediğini, davalı ...

Tekstil şirketinin çeki teslim etmediğini, çekin ibraz süresinde bankaya ibraz da edilmediğini, dava tarihine kadar dava konusu çekten dolayı davalı tarafından davacıya herhangi bir müracaat veya talepte de bulunulmadığını, davalı şirketin dava konusu çeki kredi borçlarının teminatı olarak davalı bankaya verdiğini, keşide tarihinde tahrifat yapılarak keşide tarihinin 30.06.2015 yapıldığını belirterek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak kaydıyla davalıların kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Tekstil Halı San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde, davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin keşide tarihinin 30.06.2015 olduğunu, mezkur çek üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı banka vekili cevap dilekçesinde, dava konusu çek için müvekkili bankanın yetkili hamil olduğunu, dava konusu çek incelendiğinde üzerinde tahrifat bulunmadığının açıkça belli olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çek görüntüsünün yer aldığı 14.01.2015 tarihli belgede "...BU ÇEKLE İLGİLİ ALACAĞIM YOKTUR" şeklindeki beyanından sonra imza atıldığı, yine sol alt tarafta "14.01.2015 ÇEKİN ASLINI BİLAHARE İADE EDECEĞİM" şeklinde beyanın bulunması üzerine imzanın ve beyanın davalı şirket yetkilisine ait olup olmadığı konusunda isticvap konusunda muhtıra çıkarıldığı ve bunun kanuni neticesinin ihtar edildiği ancak duruşmaya katılmamaları nedeniyle söz konusu yazı ve imzanın şirket yetkilisine ait olduğu kabul edildiği,

gerek belirtilen ibraya ilişkin yazı, gerek ise çekin keşide tarihi üzerinde yapılan tahrifat birlikte nazara alındığında davacının davalı ...

Tekstil şirketi açısından davanın kabulüne karar vermek gerektiği, davalı banka açısından ise; davacıyla aralarında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmadığı iyi niyetli üçüncü kişi olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 732 nci maddesi uyarınca davacının sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlü olduğu ancak bu hususun ispatlanamaması nedeniyle davalı banka açısından davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının davalıdan alacaklı olduğunun tespit edildiğini, ayrıca davalı şirket yetkilisinin ibra beyanı ile de davacının sebepsiz zenginleşmediğinin ispatlandığını, çekte tahrifat yapıldığının bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, bu durumda çekin hükümsüz kaldığını, banka yönünden de kabul kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalılardan banka yönünden borçlu olmadığını ispat edememesine, davalı şirketin yetkili temsilcisi ...tarafından 14.01.2015 tarihli belge ile, dava konusu çekle ilgili alacağının olmadığını beyan edip, imzalamasına, çekin aslını iade edeceğini belirtmesine, davalı şirketin adı geçen yetkili temsilcisinin isticvap duruşmasına katılmayarak yazının ve imzanın kendisine ait olduğu hususunun kabul edilmesine, çekin keşide tarihi üzerinde tahrifat yapıldığının Adli Tıp Kurumu raporu ile tespit edilmesine göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulü karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çek nedeniyle davacının borçlu olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

3. Değerlendirme

Lehtar Bağdat Tekstil Ltd. Şti. 30.09.2014 tarihli çeki ticari ilişki çerçevesinde almış ancak davacıya çek karşılığı malları teslim etmemiştir. Çek, Bağdat Tekstil Ltd. Şti. tarafından T-Bank Gaziantep Şubesine ciro edilmiş, T-Bank’a çek tevdi bordrosunda 30.09.2014 keşide tarihli olarak teslim edilmiş, daha sonra aynı banka tarafından 30.09.2014 tarihli olarak Bağdat Tekstil Ltd. Şti.’ne ciro edilerek teslim edilmiştir.

14.01.2015 tarihli belgede görüldüğü üzere çek görüntüsünün altında bu çekle ilgili alacağının olmadığını, çeki iade edeceğini içeren Bağdat Tekstil Ltd. Şti. yetkilisinin imzasını taşıyan beyan bulunmaktadır. Ancak daha sonra çek keşide tarihi 30.06.2015 olarak tahrif edilerek tahsil cirosu ile davalı bankaya teslim edilmiştir. 6102 sayılı Kanun’un 688 inci maddesi gereği banka vekil hamil konumundadır.

Üçüncü kişi tahsil cirosu ile alacağı tahsil etmek amacıyla yetkilendirilmiş olmaktadır.

Kıymetli evrakı devralan hamil, poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde poliçeyi geri vermekle yükümlü olup aksi takdirde borçlu tarafından devreden ile arasında doğan defiler hamile karşı ileri sürülemez. Meğer ki hamil, tahsil cirosu ile yetkilendirilmiş hamil olsun.

Tahsil cirosunda ciro edene karşı ileri sürülebilecek defiler tahsil cirosu ile hamil olan kişiye karşı da ileri sürülebilir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 688 inci maddesinin ikinci fıkrası). Bu nedenlerle Bağdat Tekstil Ltd.

Şti.’ye karşı ileri sürülen defiler tahsil cirosu ile hamil olan bankaya karşı da ileri sürülebileceğinden tahrif edilmiş haliyle ve tahsil cirosu ile hamil olan davalı bankaya karşı da menfi tespit isteminin kabulü gerekirken yazılı gerekçe ile reddi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple/sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,