Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/8880 K.2023/2441

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 25.04.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ve davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile dava dışı İkra Mobilya Ticaret Sanayi Tic. Ltd.

Şti. arasındaki ticari ilişki sebebiyle mülkiyeti davacıya ait taşınmazın 2/3 hissesi üzerinden 1.000.000,00 TL bedelli birinci dereceden ipotek konulduğunu, davalı şirkete olan borçların ödendiğini, ayrıca müşteri senetleri verilerek borçların kapatılmaya çalışıldığını, ayrıca Erzurum sınırları içerisinde bulunan Dadaşkent beldesindeki 22680 m2 taşınmazın 700.000,00 TL bedel karşılığı olmak üzere davalıya devredildiğini, davalı şirketle olan alışverişe ilişkin borcun tamamının ödendiğini, yapılan hesaplamalar sonucunda bir miktar borç çıkabileceğini, ancak büyük miktarda icra takibi yapılmasını gerektirecek bir borç olmadığını,

ipotek bedeli de ödenmiş olduğundan artık ipoteğin sürdürülmesi ve bu yolla icra takibi yapılmasına imkan bulunmadığını, davalı şirketin Kayseri 8. İcra Dairesinin 2011/6119 E. numaralı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapıldığını, icra dairesinin yetkisiz olduğunu, ileri sürerek davalı şirkete borcun bulunmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının ödeme olarak ileri sürdüğü çeklerin karşılıksız çıktığını, yapılan takiplerden de sonuç alınamadığını, ödeme iddiasının doğru olmadığını, halen borcunun bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının borca mahsuben davalıya decredildiğini iddia ettiği Erzurum ili Dadaşkent beldesindeki taşınmazın tapu kayıtlarından söz konusu taşınmazın davalı ortağı bulunan ...'a satıldığının anlaşıldığı bu hali ile borca mahsuben devrin kanıtlanamadığı, dava dışı müşteri çeklerinin davalıya ciro edildiği iddiasının da kesin ve yeterli kanıtlarla ispat edilemediği, davacının resmi senet gereği tapuda kaydedilen 1.000.000,00 TL limitli akdi faizli, 1. Derecede ipotek tesisi ile borcu teminat altına aldığı,

asıl borçlu dava dışı İkra Mobilya Limited Şirketi'nin ipoteğin lehtarı olan alacaklı davalı şirkete dava tarihi itibariyle halen 1.701.138,21 TL borçlu bulunduğu, ilk bilirkişi raporundaki toplam borç miktarı olarak hesaplanan 1.257.663,78 TL miktarında borçlu olduğu kabul edilse bile bu miktarın da verilen ipotek miktarından fazla olduğu dolayısıyla işbu 1.000.000,00 TL'lik ipotek miktarı yönünden davacının davalıya karşı borçlu ve sorumlu olduğu anlaşıldığından ipotek bedelinin ödendiğine ve bundan dolayı da davacının davalı şirkete borçlu olmadığına dair tespit talep ve davasının sübut bulmaması nedeniyle reddine ve koşullarının

oluşmaması nedeniyle davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin de reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarının yeterli olmadığını, itirazlarının dikkate alınmadığını, Berkyurt Eğitim’in Fortis Bank Erzurum Şubesine ait toplam 11 adet 250.000,00 TL tutarındaki çeklerin ödenmiş olduğunu, bunun bilirkişi raporlarında eksik gösterildiğini, icra dosyasında yapılan ödemelerin yanlış hesaplandığını, davalı yana borca mahsuben yapılan gayrimenkul devrinin hesaplamaya dahil edilmediğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; satım sözleşmesinin teminatı olarak verilen ipotek nedeni ile davacının davalıya borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi

3. Değerlendirme

1.Dava 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi uyarınca açılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipten dolayı borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkin olup menfi tespit davalarında alacak borç durumunun dava tarihi itibari ile tespiti gerekir. Mahkemece alınan iki ayrı bilirkişi heyeti raporları ve ek raporları çelişkili olup taraflar arasındaki alacak-borç durumunu kesin tespite imkan tanımamaktadır.

Mahkeme gerekçesinde borcun her iki bilirkişi raporuna göre de her halükarda ipotek limiti olan 1 milyon TL'den fazla olduğu bu nedenle de davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiş ise de bu değerlendirme hatalıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığı kısmen çözümleyecek şekilde hüküm kurulması doğru değildir. Mahkemece kesin alacak borç durumunun tespit edilerek buna göre hüküm kurulması gerekir.

2.Bununla birlikte, bilirkişiler tarafından davacı tarafça ödeme iddiası ile asılları mahkeme kasasına sunulan çek asılları ile ilgili olarak, çeklerde davacı cirosu olmakla beraber bu ciroların iptal edilmesi nedeniyle bu çeklerin bedellerinin davalıya ödendiğinin kabul edilemeyeceği gerekçesi ile çek bedellerinin borçtan düşümü kabul edilmeyerek nihai hesaplama yapılmıştır. Ancak, davalının kendisine teslim edilen çeklerin arkasındaki kendi cirosunu silmesi ve çek asıllarını dava dışı asıl borçluya iade etmesi çek bedellerinin ödendiğine karine teşkil eder. Çek asıllarının bedelsiz olarak iade edildiğini iddia eden davalının bu iddiasını yazılı delil ile ispatlaması gerekir.

3.Yine dava dışı ... Mobilya-... şahıs firması tarafından davalı şirkete verildiği belirtilen 250.000,00 TL bedelli çeklerin de dava dışı asıl borçlu şirket tarafından, davalıya olan kendi borcunun ödenmesi kapsamında 3. kişilerden olan alacağının devri mahiyetinde bulunduğu iddia edilmiş olup davalı ise söz konusu çeklerin dava dışı ... Mobilya-...... isimli şahıs firması ile kendi aralarındaki ticari ilişki nedeniyle verildiğini savunmuştur.

Dava dışı borçlu şirket ile dava dışı ... Mobilya-... isimli şahıs şirketi arasındaki protokolde bu çeklerin asıl borçlunun borcuna karşılık olarak davalıya verildiği belirtilmiş olup bu durumda davalı alacaklı bu çeklerin dava dışı ... Mobilya-...... şahıs firması ile aralarındaki ticari ilişki nedeniyle borcuna karşılık olarak verildiğini usulüne uygun şekilde yazılı delillerle ispatlaması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,