Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/9097 K.2023/1752

Taraflar arasındaki ipoteğin fekki ve cezai şart davasının yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... ile davalının ortak olduğu şirketlerdeki hisselerin devri konusunda 04.04.2012 tarihinde "hisse devir sözleşmesi" imzaladıklarını, bu devir sözleşmesinin ilgili maddeleri gereğince davalının çek bedellerinin hepsini tahsil etmesine ve bankalardaki kefalet, ipotek ve yükümlülüklerin kaldırıldığına ilişkin belgeleri almış olmasına rağmen sözleşmede belirtilen süre içinde çeklerin teminatı olarak verilen ve davacı şirket adına kayıtlı gayrimenküllerin üzerinde bulunan ipoteği fek etmediğini ileri sürerek davacı şirket adına kayıtlı taşınmazlar üzerine konulan ipoteğin fekkini ve 2.000.000,00 USD cezai şartın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; cezai şart talebi bakımından yetki ve görev itirazında bulunarak taraflar arasında yapılan sözleşmede belirtilen hükümler doğrultusunda ...'nın edimlerini yerine getirmediği için hisse devir sözleşmesinin 5. maddesinde düzenlenmiş olan 5.000.000,00 USD ve 2.000.000,00 USD cezai şartların müvekkili lehine tahakkuk ettiğini, resmi ipotek senedinde davacının tüm borçlarını ödeme şartının konulduğunu, halen cezai şarttan doğan borcunu ödemediğini, ipoteğin fekki talebinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacı ...'nın halen tüm borçlarını ödemediği için cezai şart talebinin haksız olduğunu, ayrıca devir sözleşmesinden sonra yapılan ek protokol ile cezai şartın kaldırıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

1.İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 13.10.2015 tarihli kararıyla, davanın hisse devir sözleşmesinden kaynaklandığı, davacının davalının hisselerini devralan olarak sözleşmenin 3. maddesinde belirtilen çek bedellerinin tamamını ödediği,

ancak davalının ipotekleri süresi içinde kaldırmadığı için davacının açmış olduğu her iki davanın şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne ipoteğin fekkine, 2.000.000,00 USD cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmiş, hükmün davalı vekilince temyizi üzerine Dairemizin 20.12.2016 tarih, 2016/2972 E., 2016/9693 K. sayılı kararı ile davanın asliye ticaret mahkemesinin görevine girmesi nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiş, mahkemenin 21.03.2017 tarihli kararı ile görevsizlik kararı verilmesi üzerine bu kararın da davalı vekilince temyizi üzerine,

Dairemizin 18.09.2017 tarih, 2017/2931 E. ve 2017/4461 K. sayılı kararı ile kararın onanmasına karar verilmiş, dosya bunun üzerine görevli ve yetkili İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiştir.

2. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı davaya konu sözleşmede yer alan karşılıklı edimlerin davacılar tarafından gereği gibi süresinde yerine getirilmediği, bu durumun İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/286 E. dosyasında davacılar tarafından davalıya karşı açılan menfi tespit davasında net olarak ortaya konulduğu ve ilgili kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, bu nedenle aynı sözleşmeden dolayı davacıların ipoteğin fekki ve cezai şart taleplerinin de haklı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin taraflar arasında imzalanmış sözleşmede öngörülen tüm yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davalı yanca taahhütlerinin yerine getirilmediğini, görevsizlik kararı verilmeden önce Asliye Hukuk mahkemesinde alınan bilirkişi raporunda ipoteğin kaldırılmasına dair koşullların gerçekleşmesine rağmen davalı tarafından ipoteğin kaldırılmadığı tespitinin yapıldığını, mahkemece bekletici mesele yapılan menfi tespit davasında verilen kararda herhangi bir değerlendirme yapılmadan davanın reddine karar verildiğini,

her ne kadar menfi tespit davası reddedilmiş olsa da bunun davalının davacı müvekkilinden alacaklı olduğu anlamına gelmediğini, mahkemece esastan karar vermek yerine başka bir mahkeme kararı dikkate alınarak hukuka ve hakkaniyete aykırı bir karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, limited şirket hisse devir sözleşmesinde öngörülen edimlerin teminatı olarak verilen ipoteklerin kaldırılması ve cezai şart istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 881 inci ve 883 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme Dava, davalıya ait şirket hisselerinin davacı ...'ya devri nedeniyle, alıcı davacı tarafından ödenmesi gereken bakiye 10.000.000,00 USD karşılığı çek ve alıcının diğer yükümlülüklerinin teminatını teşkil etmek üzere davacı şirket adına kayıtlı taşınmazlarda davalı lehine tesis edilen ipoteğin terkini ile davalının ipoteği terkin etmemesi nedeni ile sözleşmede kararlaştırılan 2.000.000,00 USD cezai şartın davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

a) İpoteğin terkini isteminde; Davacı ... ile davalı arasında düzenlenen 04.04.2012 tarihli Hisse Devir Sözleşmesinin 4 üncü maddesi ile davacı, sözleşmenin imzalanmasından itibaren 71 gün içinde ve 15.06.2012 tarihini geçmemek üzere sözleşmede kararlaştırılan tüm yükümlülüklerini yerine getirmeyi, buna ilişkin bankalardan aldığı yazıları ibraz etmeyi, aksi halde 5.000.000,00 USD bedelli çeki davalıya ödemeyi taahhüt etmiştir.

Davacı tarafından, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/286 E. sayılı dosyasında, 04.04.2012 tarihli sözleşmedeki edimlerini ifa ettiği iddiasıyla 5.000.000,00 USD çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemi ile 10.10.2012 tarihinde dava açılmış olup, Mahkemece, Yargıtay denetiminden de geçerek kesinleşen 12.05.2016 tarih 2016/455 sayılı kararla, davacının sözleşmesel edimlerini tam olarak ifa etmediği gerekçesiyle dava ret edilmiştir.

Eldeki dava ise 10.12.2013 tarihinde açılmış olup, düzenlenen 23.06.2015 tarihli bilirkişi raporu ve dosya içeriği ile davacının sözleşmeden kaynaklanan edimlerini dava tarihi itibariyle ifa ettiği anlaşılmaktadır.

Bu halde ipoteğin terkinine karar verilmesi gerekirken, 10.10.2012 tarihindeki koşulları dikkate alarak davacının edimlerini ifa etmediği gerekçesiyle davanın reddedildiği İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12.05.2016 tarihli kararının Mahkemece 10.12.2013 tarihinde açılan eldeki davaya esas alınması doğru görülmemiş, ipoteğin terkini davası yönünden yerel mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

b) Cezai şart isteminde; Davacı sözleşmeden doğan yükümlülüklerini 15.06.2012 tarihine kadar yerine getirerek buna ilişkin bankalardan aldığı yazıları davalıya ibraz etmeyi sözleşenin 4 üncü maddesi ile taahhüt etmiş olup davalı satıcı da sözleşmenin 5 inci maddesi ile alıcı tarafından belgelerin ibrazından sonra 15 gün içinde ipoteği kaldırmayı aksi halde 2.000.000,00 USD cezai şart ödemeyi taahhüt etmiştir.

Davacı alıcının, 15.06.2012 tarihine kadar sözleşmesel edimlerini ifa etmediğinin kesinleşen İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12.05.2016 gün 2012/286 E., 2016/455 K. sayılı kararı ile sabit bulunmasına göre davacının cezai şart isteminin reddine yönelik yerel mahkeme kararına vaki temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İpoteğin terkini davası yönünden Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Cezai şart istemi yönünden temyiz talebinin REDDİNE,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara iadesine,