Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/9218 K.2023/3768

Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılardan ... arasında finansal kiralama sözleşmesi düzenlendiğini, diğer davalılardan ... ve ...'in de sözleşmeyi kefil olarak imzaladığını, diğer davalı Yılmazlar Gıda Pazarlama San. Tic. Ltd.

Şti.'nin ise satıcı olduğunu, finansal kiralama konusu taşınırların davalı satıcıdan diğer davalı kiracı tarafından alındığını, fatura ve irsaliyenin de müvekkili adına düzenlendiğini, satıcı davalının finansal kiralama sözleşmesi görünümünde onlarca kişiyle anlaşarak ve yönlendirerek işlemler yaptığını, bu şirketin yasaya aykırı davrandığını, malları kiracılara teslim etmediğini ve/veya başka mal teslim ettiğini ya da eksik mal teslim ettiğini, davalıların birlikte hareket ettiğini, müvekkilinin sözleşmeyi fesih hakkı doğduğunu, olayın meydana gelmesinde davalıların birlikte sorumlu olduğunu,

feshe dair ihtarnamenin davalılara gönderildiğini ancak sadece davalılar ... ve ...'ye tebliğ edildiğini ileri sürerek sözleşmenin feshine, finansal kiralama konusu balya makinesi ile traktörün davalı kiracıdan alınıp müvekkiline teslimine, teslim edilmediği takdirde bedelinin aynı faiz oranıyla tahsiline, toplam 48.622,30 euronun dava tarihinden itibaren % 30 faiziyle birlikte tahsiline, 8.376,63 TL'nin % 126 oranında faiziyle % 18 KDV karşılığı 19.824,87 TL'nin % 126 faiziyle tahsiline, faizin dava tarihinden itibaren yürütülmesine, fazlaya dair hakların saklı tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... ve ... cevap dilekçelerinde; yetki itirazında bulunup davacının malları istemesinin hukuken mümkün bulunmadığını, zira malların teslim edilmediğini, mal teslim edilmediği için de kira alacağının muaccel hale gelmeyeceğini, davacının da malın teslim edilmediğini kabul ettiğini, davalı şirketin bir dolandırıcılık eylemi içerisinde olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı şirket vekili beyan dilekçesinde; dava konusu alacakların zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin ne para aldığını ne de malların müvekkilinde olduğunu, muvazaalı hareket edildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, bankanın kendi borcunu yerine getirmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu finansal kiralama sözleşmesi 19.03.2008 tarihli olup, olaya 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu (3226 sayılı Kanun) hükümlerinin uygulanması gerektiği, sözleşmeye konu traktör ve balya makinesinin teslim belgesi bulunmasına rağmen makinenin alıcının elinde bulunmadığının tespit edildiği, gerçekte traktör ve balya makinesinin üretici tarafından teslim edilmediğinin alıcı tarafından belirtildiği, buna göre düzenlenen teslim belgelerinin muvazaalı olduğu,

muvazaa sonucu akdin çekilmez hale gelmesi nedeniyle davacı tarafın 3226 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince sözleşmeyi feshinde haklı olduğu, ödenmesi gereken kira alacaklarının mevcut olduğu, davacının sözleşme kapsamında toplam kira alacağının KDV dahil 65.521,21 euro olduğu, davalı kiracının ilk kira taksidini KDV'siz 7.125 euro olarak ödediği, davacının dava tarihi itibariyle 48.622,30 euro kira alacağı bulunduğu, davacının balya makinesi ve traktör için satıcıya 82.620,00 TL ödediği,

bu tutarın dava tarihindeki euro cinsinden değerinin 67.490 TL (31.760 euro) olup kiracı ve kefillerden kira bedelleri toplamı 121.920,41 TL karşılığı KDV dahil 57.374,31 euro talep edebileceği, davacının diğer alacaklarına ilişkin bir açıklama ve belge sunmadığı, bu kısımlar yönünden taleplerinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne;

davacı ile davalı kiracı arasındaki Finansal Kiralama Sözleşmesi'nin davacı tarafça haklı nedenle fesh olunduğunun tespiti ile sözleşme konusu malların davalı satıcı ve davalı kiracıdan alınarak davacıya aynen iadesine, aynen iadenin mümkün olmaması halinde kiralama sözleşmesine konu malların dava tarihindeki değerleri toplamı 67.490,00 TL'nin tüm davalılardan ve dava tarihinden itibaren %126 oranında işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

kira bedelinden kaynaklanan (KDV dahil) 57.374,31 euro alacağın dava tarihinden itibaren %30 oranında işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, mahkemece verilen 20.02.2009 tarihli tedbir kararının karar kesinleşinceye kadar devamına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının müvekkillerinin muvazaası iddiasını kanıtlayamadığını, müvekkili kiracıya imzalatılan teslim tesellüm belgesinin tarih ve içeriğinin net olmadığını, proforma faturaya dayalıp olup satıcı tarafından değil, davacı yetkilileri tarafından 19.03.2008 tarihinde noterde haricen imzalattırıldığını, davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, teslim borcunu yerine getirmediğini, müvekkilini ve birçok kişinin dolandırıcı bir firmanın eline bıraktığını,

davacı ile diğer davalı satıcının davalıların bilgisizlik ve tecrübesizliğinden yararlanarak teslim belgelerini sözleşme imzası sırasında imzalattığını, davacının gerçek bir mal teslimi olmadan kendi zararına satıcı davalının dolandırıcılığına göz yumduğunu, davacının teslim belgelerinin gerçeği yansıtmadığını, davacının kendi kusuruna dayanarak hak talep edemeyeceğini, muvazaalı sözleşmelerin geçersiz olduğunu, mahkemenin muvazaayı kabul etmesine rağmen geçersiz sözleşme hükmüne göre karar vermesinin yasal olmadığını, teslim edilmeyen bir mal için iade hükmü ve iade mümkün olmaması halinde bedelinin tahsiline karar verilemeyeceğini,

kefil olan müvekkili yönünden ise sözleşmede üst limitin 55.250 euro olduğunu, oysa mahkeme tarafından limiti aşar şekilde 57.374,31 euro kira alacağı ve 67.490,00 TL kira konusu malın bedelinin kefillerden tahsiline karar verilmesinin kanunun emredici hükmüne aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile finansal kiralama sözleşmesine konu ürünleri teslim borcunun satıcı şirkette olduğu, tesellüm belgesinde şirket imzasının bulunmadığı, teslim belgesinin sözleşme ile ilgisinin kurulamadığı, davacı satıcı tarafından anılan ürünlerin tesliminin kiracıya yapılmadığı, sözleşmenin haklı nedenle feshine ilişkin değerlendirmenin doğru olduğu, ancak istinaf eden davalılardan makina ya da bedelleri ile kira bedelinin tahsilinin istenmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı ... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına,

yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davacı ile davalı kiracı arasında düzenlenen finansal kiralama sözleşmesinin davacı tarafça haklı nedenle feshedildiğinin tespitine, davalılar ... ve ... hakkındaki diğer taleplerin reddine, Finansal Kiralama Sözleşmesi konusu malların davalı satıcı Yılmazlar Gıda Paz. San. Tic. Ltd.

Şti. ile davalı ...'den alınarak davacıya aynen iadesine, aynen iadenin mümkün olmaması halinde kiralama sözleşmesine konu malların dava tarihindeki değerleri toplamı 67.490,00 TL'nin davalı satıcı Yılmazlar Gıda Paz. San. Tic. Ltd.

Şti. ile davalı ...'den dava tarihinden itibaren %126 oranında işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, kira bedelinden kaynaklanan (KDV dahil) 57.374,31 euro alacağın dava tarihinden itibaren %30 oranında işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar Yılmazlar Gıda Paz. San. Tic. Ltd. Şti. ile davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; sözleşmeye konu taşınırların bizzat kiracı tarafından teslim alındığını, teslim alınmaya ilişkin kiracı ve kefillerinin noter onaylı imzalarının bulunduğunu, ayrıca kiracının irasliyelerde de teslim almaya ilişkin imzası bulunduğunu, bunların aksinin yazılı delil ile ispat edilebileceğini, aynı satıcıya ilişkin emsal Hukuk Genel Kurulu ve özel Daire kararı bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf talepleri kabul edilmesine rağmen lehlerine yargılama gideri ve vekalet ücreti hükmedilmemesinin doğru olmadığını belirterek kararın bozularak kaldırılmasını ya da düzelterek onanmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, finansal kiralama sözleşmesinin feshi ve sözleşmeden doğan alacağın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 150 inci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 3226 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin ikinci fıkrası

3.492 sayılı Harçlar Kanunu'nun

3. Değerlendirme Dava, finansal kiralama sözleşmesinin feshi, sözleşmeye konu makinaların davalı kiracıdan alınarak davacıya teslimi, teslimin mümkün olmaması durumunda bedelinin, ayrıca ödenmeyen kira alacağı 48.622,30 euronun faizi ve KDV'si ile (130.175,41 TL karşılığı) davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 15. maddesinde yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nisbi esas üzerinden alınacağı, Kanunun 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçesinde değer gösterilmesinin mecburi olduğu,

gösterilmemişse davacıya tespit ettirileceği, tespitten kaçınma halinde dava dilekçesinin muameleye konulmayacağı, aynı Kanunun 16 ncı maddenin üçüncü fıkrasında noksan tespit edilen değerler hakkında 30 uncu madde hükmünün uygulanacağı, buna göre muhakeme sırasında tespit olunan değerin dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğunun anlaşılması durumunda yalnız o celse için muhakemeye devam olunacağı, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmayacağı,

6100 sayılı Kanunun 150 inci maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulmasının noksan olan harcın ödenmesine bağlı olduğu düzenlenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince davacı ile davalı kiracı arasında düzenlenen finansal kiralama sözleşmesinin davacı tarafça haklı nedenle feshedildiğinin tespitine, davalılar ... ve ... hakkındaki diğer taleplerin reddine, Finansal Kiralama Sözleşmesi konusu malların davalı satıcı Yılmazlar Gıda Paz. San. Tic. Ltd.

Şti. ile davalı ...'den alınarak davacıya aynen iadesine, aynen iadenin mümkün olmaması halinde kiralama sözleşmesine konu malların dava tarihindeki değerleri toplamı 67.490,00 TL'nin davalı satıcı Yılmazlar Gıda Paz. San. Tic. Ltd.

Şti. ile davalı ...'den dava tarihinden itibaren %126 oranında işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, kira bedelinden kaynaklanan (KDV dahil) 57.374,31 euro alacağın dava tarihinden itibaren %30 oranında işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar Yılmazlar Gıda Paz. San. Tic. Ltd. Şti. ile davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Dava dilekçesinde ödenmeyen kira alacağı tutarı (130.175,41 TL) üzerinden peşin harç yatırılmakla birlikte sözleşmenin feshi ve aynen iade veya traktör ile balya makinasının bedelinin tazmini yönünden dava dilekçesinde değer gösterilmediği gibi peşin harç da yatırılmış değildir.

Bu halde, açıklanan yasal düzenlemeler gereğince, sözleşmenin feshi, traktör ve balya makinasının iadesi veya bedelinin tahsili istemi yönünden davacı vekiline dava değerini bildirmesi, bu değer üzerinden eksik peşin harç ikmal etmesi, harcın ikmali halinde yargılamaya devam edilerek uyuşmazlığın esası hakkında hüküm kurulması, harcın ikmal edilmemesi durumunda ise 6100 sayılı Kanunun 150 maddesi gereğince işlem tesisi gerekirken kanun hükümlerinin gözardı edilmesi suretiyle peşin harcı yatırılmayan sözleşmenin feshi, bedelin tahsili konusunda yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının re'sen BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekili ve davalılar ... ve ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,