Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1589 K.2023/5631

Taraflar arasındaki tecavüzün men'i, ref'i, maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin "Türk Asıllı İskandinav ve Cermenler" isimli ilim ve edebiyat eseri niteliğindeki makalenin sahibi olduğunu, anılan makalenin 30.06.2016 tarihinde Dağarcık Dergisinin internet sitesi üzerinden okuyucuya sunulduğunu, müvekkilinin izni ve bilgisi olmadan, davalılardan ... tarafından yazarı ve editörü olduğu "Viking Türk Sırları" adlı kitabının 147 ila 170 nci sayfaları arasına, müvekkiline ait eserin tahrif edilerek,

neredeyse tamamının yerleştirildiğini, diğer davalı "Gece Kitaplığı Yayınevi" tarafından da anılan kitabın çoğaltılıp, satışa sunulduğunu, bu suretle 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'un (5846 sayılı Kanun) 14, 15, 16, 22 ve 23 üncü maddelerine göre müvekkilinin, umuma arz, adının belirtilmesi, eserde değişiklik yapılmasını menetme, manevi hakları ile çoğaltma ve yayma mali haklarının ihlal edildiğini, ayrıca müvekkilinin mesleki şerefi ve itibarının sarsıldığını, kişilik haklarının haleldar olduğunu ileri sürerek,

eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklara tecavüzün ref'i, muhtemel ve tekrar edebilecek tecavüzün men'i, esere tecavüz eden "Viking Türk Sırları" adlı ürünün yeni nüshalarının çoğaltılmasının ve satışının yasaklanması, çoğaltılmış nüshalarına ve çoğaltma vasıtalarına bulundukları her yerde el konularak toplatılması ve 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince, eser sahibinin haklarına tecavüz nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsilini,

5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin üçüncü gereğince temin edilen kârın davalılardan tahsilini, 5846 sayılı Kanun'un 35, 14, 15 ve 16 ncı maddesi delaletiyle 70 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince 10.000,00 TL manevi tazminatın, 5846 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesi delaletiyle müvekkilinin kişilik haklarının da haleldar olması nedeniyle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 49 uncu maddesi gereğince 1.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini, hüküm özetinin ilanını talep etmiştir.

Davacı vekili 26.02.2019 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini 1.433,00 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilin yayıncı olduğunu, davalı tarafından basılan eserlerde intihal olup olmadığını denetleme yükümlülüğünün olmadığını, ayrıca her yazar ile sorumluluğun yazara ait olduğu ilişkin telif sözleşmesinin imzalandığını bu nedenle davalıya sorumluluk yüklenemeyeceğini, kitapta yazar ve makaleye usulüne uygun atıf yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yazarı olduğu "Türk Asıllı İskandinav ve Cermenler" adlı makale ile davalılardan ...’nin yazarı olduğu "Viking Türk Sırları" adlı süreli olmayan yayının 5846 sayılı Kanun anlamında ilim ve edebiyat eseri oldukları, davacı tarafın eserinin 01.05.2016 tarihinde "www.dagarcikturkiye.com" isimli internet sitesinde yayımlandığı, davaya konu kitabın ise davalılardan ...’ın yetkilisi/sahibi olduğu Gece Kitaplığı Yayınevi tarafından, Ocak 2017 tarihinde 2.300 adet basılarak piyasaya sunulduğu,

davalı ...’nin davacı taraftan izin almadan, maksadın haklı gösterebileceği oranı aşar şekilde ve eserin bütünlüğünü de bozmak suretiyle davacı tarafın eserini kendi eserinin 147-170 sayfaları arasında iktibas ettiği, davalı tarafın kitabında usulsüz alıntılamaya konu bölümlerin sayfa sayısının 24, davalının kitabının toplam sayfa sayısının ise 216 olduğu, bu kapsamda davalı tarafın kitabının nicelik olarak % 11,1’inin davacı tarafın makalesinden iktibas edilerek oluşturulduğu,

söz konusu iktibasın yapılış şekli ve oranı dikkate alındığında, 5846 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinde belirtilen serbesti veya Kanundan doğan her hangi bir serbesti kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bahse konu fiilin davacı tarafın 5846 sayılı Kanun'un 14, 15 ve 16 ncı maddelerinden kaynaklanan manevi haklarından “Umuma arz yetkisi”, “Adın belirtilmesi yetkisi” ve “Eserde değişiklik yapılmasını menetmek” yetkisi ile 5846 sayılı Kanun'un 22 ve 23 üncü maddelerinden doğan mali haklarından “Çoğaltma” ve “Yayma” haklarını ihlal etmiş olduğu, davaya konu kitaptan 2.300 adet basıldığı,

dava tarihi itibariyle 964 adedinin satıldığı, ilgili tarihte yayınevinin stokunda 1.336 adet kitabın bulunduğu, dava tarihine kadar satılan 964 adet kitaptan, davalı yayınevinin 1.879,80 TL ila 2.410,00 TL aralığında kazanç temin edebileceği, bu kazancın %11,1’inin ise 209,00 TL ila 267,50 TL arasında olduğu, ihlale maruz kalan makaleye benzer makaleler için yayıncılık piyasasında baskı sayısından bağımız olarak, piyasa koşullarına göre yazarına telif ödemesi yapıldığı,

bu kapsamda yayıncılık piyasasının genel koşulları içerisinde bu tür makaleler için makalenin niteliğine göre yazarlarına ödenebilecek ortalama telif ücretleri dikkate alındığında, davacı tarafa makalesi için 1.000,00 TL ödenebileceği, bu kapsamda 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında maddi tazminat anlamında yoksun kaldığı kazancının 1.000,00 TL olabileceği, davacının dava tarihine göre yapılan hesaba göre zararının 209,00 TL ila 267,50 TL arasında olabileceği, dolayısıyla davacının zararının yoksun kalınan kazançla birlikte 1.267,00 TL olduğu,

davalı tarafın eylemleri ile davacının 5846 sayılı Kanun'un 14, 15 ve 16 ncı maddelerinden kaynaklanan manevi haklarından “Umuma arz" , “Adın belirtilmesi" ve “Eserde değişiklik yapılmasını menetmek” yetkisi ile 5846 sayılı Kanun'un 22 ve 23 üncü maddelerinden doğan mali haklarından “Çoğaltma” ve “Yayma” haklarını ihlal edilmiş olduğu, davacı tarafça her ne kadar 6098 sayılı Kanun'un 49 uncu maddesi gereğince hakları haleldar olduğundan bahisle manevi tazminat talep emiş ise de 5846 sayılı Kanun'daki manevi hakların dışında davacının şahsi haklarına zarar verecek nitelikte bir eylem söz konusu olmadığından,

bu manevi tazminat talebinin reddine karar verildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklara tecavüzün ref'ine ve muhtemel ve tekrar edebilecek tecavüzün ref'ine, esere tecavüz eden "Viking Türk Sırları" adlı ürünün yeni nüshalarının çoğaltılmasının ve satışının yasaklanmasına, çoğaltılmış nüshalarına bulundukları her yerde el konulmasına ve toplatılmasına ve dava sonunda imha edilmesine,

davacı tarafın maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 1.267,00 TL maddi tazminatın, dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmek suretiyle davalılardan tahsiline, 3.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, karar kesinleştiğinde kararın özetinin ilanına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; yayınevi sahibi olan müvekkilinin cezai ve hukuki bir sorumluluğunun bulunmadığını, ceza yargılamasında alınan bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, davalı yazar ile yaptıkları telif hakları sözleşmesi gereğince sorumluluğun davalı yazarda olduğunu, müvekkilinin bir alıntı yapıldığını bilmesinin mümkün olmadığını, intihalden haberdar olunca gereğini yaparak yayımı durdurduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde, yayımlamış olduğu eserinde davacının isminin metnin başında açıkça yazıldığı gibi davacının makalesine de usulüne uygun atıfların yapıldığını, davacının makalesinin bir ana bir de yan başlığının bulunduğunu, yan başlığın kitabında yer aldığını, ana başlığa yer verilmemesinin maddi bir hatadan kaynaklanmış olduğunun kabulünün gerektiğini, bu durumun da intihal kastının olmadığını gösterdiğini, kitabının 30 uncu sayfasında yer alan "Haftanın günlerinden olan salı" diye başlayan paragrafın ve bu sayfanın sonuna kadar olan bölümün,

hiçbir şekilde davacının eserinin alınmadığını, İngilizce metinden kendisi tarafından çevrildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar hakkında Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesince görülen davada, 22.11.2018 tarih, 2018/198 E., 393 K. sayılı kesinleşmiş kararda, davalı ...’nin cezalandırılmasına, davalılardan ...’ın ise izinsiz iktibası bildiği ispat edilemediğinden ve bu durumda suç kasıtı oluşmadığından, üzerine atılı suçu işlemediği gerekçesiyle beraatına karar verildiği,

5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında kâr kaybı tazminatına hükmedilebilmesi için kusur şartı aranmayacağı, 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin bir ve ikinci fıkraları uyarınca manevi ve maddi tazminata hükmedilebilmesi içinse kusur şartı arandığı, davalılardan ...’nin haksız fiilin faili olarak kusurunun bulunduğu ve anılan taleplerden sorumlu olduğu, davalılardan ...’ın, dava konusu kitabı basarak piyasaya süren yayınevinin yetkilisi/sahibi olduğu,

dolayısıyla yayımladığı bir kitaptaki iktibas fiilini, en azından bilmesi gerektiği, aksi halde haksız fiil sorumluluğunun doğması için ihmal, hatta hafif ihmal dahi yeterli bulunduğundan davacının uğrayacağı maddi ve manevi zararlardan sorumlu olacağı kabul edilmesi gerektiği, zira 6098 sayılı Kanun'un 74 üncü maddesinde hâkimin, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı bulunmadığı,

aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararının da, hukuk hâkimini bağlamayacağının düzenlendiği, ceza mahkemesince davalılardan ...’ın sübjektif açıdan kastının bulunmadığı gerekçesiyle üzerine atılı suçtan beraatına karar verilmesine rağmen, işbu davada İlk Derece Mahkemesince anılan davalının objektif açıdan kusurlu görülüp, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinden sorumlu tutulmasında da bir isabetsizliğin olmadığı gerekçesiyle davalıların istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

davanın kısmen kabulüne, davacının eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklara tecavüzün ref'ine ve muhtemel ve tekrar edebilecek tecavüzün ref'ine, esere tecavüz eden "Viking Türk Sırları" adlı ürünün yeni nüshalarının çoğaltılmasının ve satışının yasaklanmasına, çoğaltılmış nüshalarına bulundukları her yerde el konulmasına ve toplatılmasına ve dava sonunda imha edilmesine, davacı tarafın maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 1.267,00 TL maddi tazminatın, dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmek suretiyle davalılardan tahsiline, 3.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,

karar kesinleştiğinde kararın özetinin ilanına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekilince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

2. Davalı ..., istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalıların eylemlerinin davacının eserden doğan haklarına tecavüz oluşturup oluşturmadığı, tecavüz var ise niteliği ve davacının talep edebileceği maddi ve manevi tazminat miktarının ne olabileceği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalıların temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,