Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1882 K.2023/5910

Taraflar arasındaki kök murise ait hisse senetlerinin tespiti ve mirasçılara intikali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve asli müdahale talep eden vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asli müdahale talep eden vekilinin başvurusunun reddi ile davacı vekilinin başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve asli müdahale talep eden vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Mazmanzade Halil Efendi'nin eşi Hatun'un mirasçısı olduğunu, muris Hatun'un 1920 yılında dul ve çocuksuz olarak vefat ettiğini, murisin eşi Mazmanzade Halil Efendi'nin, Osmanlı döneminde kurulmuş olan İtibarı Milli Bankasına ait 10 Osmanlı Lirası değerinde on adet hisse senedi satın aldığını, 1927 yılında hisselerin Türkiye İş Bankasına geçtiğini, buna göre davacıya intikal eden 10 adet Osmanlı Liralık İtibarı Milli Bankası hisse senedinin, devir işleminden sonra on adet İş Bankası hisse senedi ile değiştirilmesinin gerektiğini,

davalı bankaya çekilen ihtarnameye cevapta taleplerinin kabul görmediğini ileri sürerek davacıya intikal eden Osmanlı İtibarı Milli Bankasına ait 10 adet Osmanlı Liralık hisse senetlerinin bedelli-bedelsiz sermaye artımları sonucu değerinin tespiti ile kaç adet hisse senedi yaptığının tespitine ve hisse senetlerinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Asli müdahale talep eden vekili dilekçesinde; müvekkilinin aynı murisin mirasçısı olduğunu savunarak müvekkile ait hisse senedi bedelinin tespiti ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya dayanak teşkil edecek hiçbir bilgi ve belgenin sunulmadığını, dava konusu hisse senetlerinin terekeye dahil olduğunu ve tüm mirasçılar tarafından davanın açılmasının gerektiğini, davacının Mazmanzade Halil Efendi'nin değil bu kişinin eşi Hatun'un mirasçısı olduğunu iddia ettiğini, hisse senetlerinin asıl sahibi olan Halil Efendi'nin mirasçısının Hatun olduğunun ayrıca ispat edilmesinin gerektiğini, dava konusu hisse senetlerinin Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) intikal ettiğini, pasif husumet dava şartının bulunmadığını, fiziki pay senedi ile YTM'ye başvurulması halinde işlemlerin yapılabildiğini, emsal kararların olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının hisse senetlerinin değerinin tespiti ve iadesi talepleri bakımından öncelikle YTM'ye başvurması gerekirken işbu davayı açmasında hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi, 114 üncü maddesinin ikinci fıkrası ve 115 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve asli müdahale talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkiline intikal eden Osmanlı İtibarı Milli Bankası'na ait on adet 10 Osmanlı Liralık hisse senetlerinin bedelli-bedelsiz sermaye artırımları sonucunda değerinin tespiti ile kaç adet hisse senedi yaptığının tespitini mahkemeden talep edilmiş olmasına rağmen ve bu hisse senetleri Osmanlı İtibari Milli Bankasından İş Bankasına geçmiş olduğundan davada İş Bankasının taraf sıfatının bulunduğunu ve bu davayı açmakta müvekkilinin ve diğer murislerin hukuki yararı bulunduğunu, bu nedenle mahkemenin esasa girmişken gerekli inceleme yapmadan usulden reddine karar vermesinin hakka ve hukuka aykırı olduğunu savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Asli müdahale talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyanın karara çıktığı celse tarihi olan 19.02.2020 tarihli duruşmaya mazeret sunarak katılamayacaklarını belirtip mazeret sunulmuş olmasına rağmen kararın yokluklarında verildiğini, asli müdahillik talebinin kabulü yada reddi doğrultusunda bir karar verilmediğini, Mahkemece, kendileri yönünden dava şartlarının olup olmadığının değerlendirilmediğini, sadece veraset dosyasına ait kararın gelmesinden sonra asli müdahillik talebinin değerlendirileceği gerekçesiyle talebin belirsiz bir zamana bırakıldığını ve akabinde veraset dosyası da beklenmeden dosyanın karara çıkarıldığını savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Sermaye Piyasası Kanunu'nun (SPK) 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında kayden izlenmeye başladığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçlarının YTM'ye intikal edeceği, bunların üzerindeki sınırlı ayni hakların kendiliğinden sona ermiş sayılacağı, bunların YTM’nin hesabına geçmesinden itibaren üç ay içinde satılacağının düzenlendiği, ancak, Anayasa Mahkemesi'nin 12.11.2015 tarih ve 29530 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22.10.2015 tarih ve 2015/29 E., 2015/95 K. sayılı kararıyla bu düzenlemenin iptaline karar verildiği,

iptal kararının müktesep hakları ihlal etmemek kaydıyla derdest davalara da uygulanacağı, söz konusu hisselerin fiziken teslim edilmediği anlaşıldığından YTM'ye intikal ettiğinin değerlendirildiği, hal böyle olunca dava konusu hisselerin kaydileştirilmeleri için teslim edilmemiş olmaları ve yedi yıllık sürenin geçmiş olması nedeniyle YTM'ye intikal etmelerinde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, Anayasa Mahkemesince iptal edilen kanun hükmünün, iptal kararından önce hisselere sahip olan YTM'ye sağladığı haklar varlığını sürdürmekte olup iptal kararıyla birlikte payların davalı ...

Bankasına dönmüş olmadığı, davacı tarafın dava konusu ettiği hisselerin belirtilen süre içerisinde kaydileştirilmemiş olmaları nedeniyle YTM'ye devredildiğinin dosya kapsamı ile sabit olduğu, bu durumda YTM'ye devredilen hisse senetlerinin davalı tarafından davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı, YTM'nin cevabi yazısında bildirildiği gibi YTM'den ancak duruma göre aynen iade veya bedel talep edilebileceği, hal böyle olunca davacı tarafın dava konusuyla ilgili olarak davalıdan talep edebileceği bir hakkının bulunmadığı,

dolayısıyla davalıya husumet yöneltilemeyeceği, Mahkemece davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilmesinin yerinde görülmediği, ayrıca davacı ve asli müdahale talep edenin ortak kök murise ait olduğunu iddia ettikleri paylara ilişkin hak iddia ettiği, dolayısıyla üzerinde hak iddia edilen payların terekeye dahil olduğu, bu nedenle tereke adına davanın açılması gerektiği, diğer mirasçıların davacı ile aynı yöndeki beyanlarının davaya muvafakat verme hükmünde olduğu,

dolayısıyla davaya müdahale talep edenin istinaf dilekçesinin, ayrı bir istinaf başvurusu olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle asli müdahale talep eden vekilinin istinaf dilekçesinin reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve asli müdahale talep eden vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerine dayanarak ve davanın doğru hasıma yöneltilmesi imkanının tanınmadığını, davanın açılmasında hukuki yararın olduğunu savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Asli müdahale talep eden vekili temyiz dilekçesinde özetle; her bir mirasçının talep etme hakkının olduğunu, mecburi dava arkadaşlığının bulunmadığını, Mahkemece davanın doğru hasıma yöneltilmesi imkanının tanınmadığını, davanın açılmasında hukuki yararın olduğunu savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kök murise ait hisse senetlerinin tespiti ve mirasçılara intikali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un 341 inci maddesinin birinci fıkrası, 346 ıncı maddesinin birinci fıkrası, 353 üncü maddesi birinci fıkrasının (b) bendinin ikinci alt bendi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ve asli müdahale talep eden vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz eden davacı ve asli müdahile ayrı ayrı yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,