Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1905 K.2023/2797

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali (gemi ve yük alacaklılığından kaynaklanan) davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının sigortalısına ait olan nohut emtiasının Mersin Limanından Katar'a 20.01.2016 tarihli konişmento tahtında Maersk California gemisi ile taşındığını, taşıma sırasında hasar meydana geldiğini, davacının hasar nedeniyle sigortalısının zarar ve ziyanının tazmin ederek sigortalısının haklarına halef olduğunu, ödenen hasar bedelinin davalıdan tahsili için icra takibi başlatıldığını, davalının haksız şekilde borca itiraz etmesi nedeniyle takibin durdurulduğunu ileri sürerek itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Line AS vekili cevap dilekçesinde; taşımanın 955524916 nolu konişmento tahtında yapıldığını, konişmentonun 26 ncı maddesinde milletlerarası yetki şartının bulunduğunu, yetki klozunda konişmento tahtında yapılan taşımalardan kaynaklanacak uyuşmazlıklara İngiliz yasalarının uygulanacağını ve Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğunun kabul edildiğini, bu nedenle davanın milletlerarası yetki şartı nedeniyle reddi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.03.2018 tarihli ve 2017/174 E., 2018/103 K. sayılı kararıyla; Maersk Line AS'nin yabancı menşeli bir şirket olduğu, taşımanın yapıldığı geminin yabancı bayraklı olup, boşaltma limanının yurtdışında bulunması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmayıp deniz taşımasından yani akdi ilişkiden kaynaklanmış olması nedeniyle konişmentoda yer alan yetki klozuna göre Londra Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.05.2019 tarih ve 2018/1281 E., 2019/795 K. sayılı kararıyla; ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde dosya kapsamına, yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 22.06.2020 tarih, 2019/3799 E. ve 2020/3051 K. sayılı kararıyla taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı şirketin Türkiye'deki acentesi Maersk Denizcilik A.Ş aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesine ilişkin olduğu, konişmentonun da acente tarafından düzenlendiği, dava yerleşim yeri yurt dışında olan davalıya karşı açılmış olsa dahi Türkiye'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesine istinaden düzenlenen konişmentoya konulan uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu yükün göndericisinin dava dışı sigortalı satıcı Mersin Şeker Tarım Ürünleri Doğal Mineralli Su ve İçecekler Nak. San. ve Tic.

A.Ş. olduğu, alıcısının ise Turkish FoodStuff LLC firması olduğu, nohut cinsi emtianın konişmento ile konteyner içerisinde Mersin/Türkiye'den Doha/Katar’a taşındığı, davacı ... tarafından nakliye sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan nohut cinsi taşınan emtianın deniz suyuna maruz kaldığından bahisle zayii olduğu iddia edilerek söz konusu hasar bedelinin sigortalı satıcı firmaya ödediği bedelin tazmininin talep edildiği, 05.01.2016 tarih 15826 numaralı faturada söz konusu emtianın satış şeklinin satış Cost and Freight ( CFR) satış şeklinde kararlaştırıldığı,

malların yükleme limanında gemi küpeştesini aştığı andan itibaren risk, nev'i, yarar ve hasar alıcıya intikal edeceği, sigortalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, dava konusu mallara ilişkin fatura bedelinin borç yazılan "Pavaria" isimli bir başka firmanın cari hesabından tahsil edildiği,

fatura bedeline karşılık iade ve iptal şeklinde kaydın da bulunmadığından davacının sigortalısının mal bedelini tamamen ve eksiksiz olarak tahsil etmiş olduğundan dava konusu emtia üzerinde sigortalanabilir bir menfaati bulunmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yargıtay'ın emsal kararları uyarınca sigorta şirketlerinin, ödediği bedelin alacağın temliki hükümleri gereği talep edebileceğini ve temlikname ile aktif husumetin kanıtlandığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 61 inci maddesi gereğince sigortalı Mersin Şeker Tarım Ürünleri Doğal Mineralli Su ve İçecekler Nak. San. ve Tic. A.Ş.'ye ihbar edilmesi talep edilmesine rağmen bu talebin değerlendirilmeden davanın reddine karar verilmesi usule, yasaya ve hakkaniyete aykırı olduğundan kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı ... şirketinin sigortalısı firmanın davalılar tarafından deniz yolu ile taşınan emtiasının hasarlanmasından dolayı davacı sigortacının nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında sigortalısına yaptığı ödemeden dolayı kanuni ve akdi halefiyete istinadan yaptığı ilamsız icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un (6102 sayılı Kanun)1472 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,