Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/201 K.2023/407

Taraflar arasındaki istirdat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, temlik eden davalı vekili ile temlik alan davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin yaptığı satışlardan aldığı çeklerin bir kısmının kayıtlarında olmakla birlikte kasalarında bulunmadığının tespit edildiğini, aramalara rağmen bulunamayan çekler için Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/697 E. sayılı dosyası ile dava açıp kaybolan çeklerin durumunun tespitinin ve iptalinin talep edildiğini, davada Mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararının çeklerin muhatabı olan bankalara gönderildiğini,

davalının dava konusu çeklerden iki adedi için meşru hamil olduğu iddiası ile Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/697 E. sayılı dosyasından açtıkları davaya müdahale talebinde bulunduğunu, davalının çekleri faktoring sözleşmesi kapsamında üçüncü bir şahıstan aldıklarını iddia edip sözleşmeyi ibraz etmediğini, müvekkilinin meşru hamili olduğu sırada çeklerin çalındığını ileri sürerek İş Bankası...San.

Şubesi'ne ait 30.04.2014 keşide tarihli, 3228030 numaralı, 3.797,86 TL bedelli çek ile TEB Bankası...San. Şubesi'ne ait 25.03.2014 keşide tarihli, 7081776 numaralı, 12.000,00 TL bedelli iki adet çekin davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin düzgün ciro silsilesine uygun olarak çeki elinde bulunduran yetkili hamil olduğunu, bu iddialarının aksinin müvekkilinin çeki iktisap ederken ağır kusurlu ve kötü niyetli hareket ettiğinin belirlenmesi suretiyle ispat edilebileceğini, davacının böyle bir iddiada bulunmadığını, çeklerin ticari faaliyet kapsamında faktoring ilişkisine bağlı olarak alındığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 21.11.2018 tarih, 2016/488 E. ve 2018/1144 K. sayılı kararı ile davacının hamili bulunduğu çeklerin rıza dışı elden çıkmış olmasının çeklerin istirdadı için yeterli olmadığı, davacının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesi ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'nun (6361 sayılı Kanun) 9 uncu maddesi kapsamında davalının bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini ispat etmesi gerektiği, tüm dosya kapsamıyla bu hususun ispat edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 30.06.2020 tarih, 2019/4611 E. ve 2020/3330 K. sayılı kararı ile temlik eden davalı ... şirketinin dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapılarak çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığının belirlenmesi gerektiğine işaret edilerek bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının dava konusu çeki iktisap ederken 6361 sayılı Kanun ve bu kapsamda çıkarılan Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen istihbarat yükümlülüklerini ifa etmediği, dolayısıyla davalı ... şirketinin dava dışı ...’ın ve önceki cirantaların mali durumuna ilişkin istihbarat ve değerlendirme çalışması yapmadan çeki iktisap etmiş olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile muhatabı İş Bankası...Şubesi olan, keşidecisi Serdar Ltd.

Şti., lehtarı Asil Hidrolik Ltd. Şti. olan, İstanbul-30.04.2014 tarih, 3.797,86 TL miktarlı ve 3228030 seri numaralı ve muhatabı TEB...Sanayi Şubesi olan, keşidecisi Aysa Ltd. Şti., lehtarı ... olan, 25.03.2014 tarih, 12.000,00 TL miktarlı ve 7081776 seri numaralı çeklerin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde temlik eden davalı vekili ile temlik alan davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Temlik eden davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilamında bahsedilen 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin (29257 sayılı Yönetmelik) 04.02.2015 tarihinde yürürlüğe girdiğini, ancak istihbarat araştırmasının 31.10.2013 tarihli olduğunu, gerekli araştırmayı yaptığını, belgelerin sunulduğunu, faktoring şirketinin her işlemde diğer borçlulara yönelik araştırma yapma yükümlülüğü bulunmadığını, kötü niyet veya ağır kusurla hareket etmediğini, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Temlik alan davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; senetleri meşru hamil olarak aldığını, gerekli evrakları tamamladığını, 6361 sayılı Kanun’a uygun davrandığını, kötü niyetli davrandığının, ağır kusurlu olduğunun ispatlanamadığını, çekleri faturalara istinaden devraldığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının çek istirdadı talebinin yerinde olup olmadığı, davalının çekleri temlik alırken gerekli yükümlülükleri yerine getirip getirmediği noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6361 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. 29257 sayılı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrası.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, temlik eden davalı vekilinin ve temlik alan davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temlik eden davalı vekilinin ve temlik alan davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı (temlik alan) Gelecek Varlık Yönetim A.Ş. harçtan muaf olduğundan ödediği temyiz ilam harcı ve temyiz başvuru harcının isteği hâlinde temyiz eden davalı ... Yönetim A.Ş.'ye iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,