Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/2495 K.2023/4969

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davalı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 12.09.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin yapmakta olduğu Skyland İstanbul İnşaat Projesi'nin konut bloğunun kaba yapı işlerinin inşaatı için dava dışı Remtaş Makine.. Ltd.

Şti. ile taşeron sözleşmesi imzaladığını, sözleşmede taşeronun müvekkili şirketten alacağı avans karşılığında banka teminat mektubu vereceğinin kararlaştırıldığını, taşeron şirket olan .....'ın davalı bankanın Masko Şubesi'nin 3.450.000,00 TL bedelli, 1 yıl süreli avans teminat mektubunu müvekkili şirkete ibraz ettiğini ve müvekkili şirketin Remtaş'a avans ödemelerini yaptığını, müvekkili şirketin bir kısım bedeller yönünden davalı bankayı ibra ettiğini, davalı bankanın avans teminat mektubunun süresi bitmeden teminat mektubunun süresini uzattığını,

müvekkili şirketin 14.06.2016 tarihinde davalı bankanın Masko Şubesi'ne teminat mektubunun güncel bedeli olan 685.523,00 TL'nin tazmini için başvurduğunu, davalı banka tarafından müvekkili şirkete verilen ilk teminat mektubunun tarihinin 17.07.2013 ve bedelinin 3.450.000,00 TL olduğunu, müvekkili şirketin bu teminat mektubundan ayrı ayrı 4 kez olmak üzere toplam 2.764.477,00 TL düşüm yaptığını ve davalı bankanın bu düşümleri kabul ettiğini, müvekkilinin davalı bankaya teminat mektubunun tazmin edilmesi için yazılı talepte bulunduğunu, davalı bankaca bu talebin reddedilmesi üzerine müvekkili şirketçe davalı bankaya ihtar gönderildiğini,

cevabi ihtarname ile bankaca olumsuz yanıt verildiğinden İstanbul 29. İcra Müdürlüğünün 2016/22487 E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını, icra dosyasına haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini iddia ederek itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacak üzerinden %20 oranından aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili bankanın Masko Şubesi tarafından 3.450.000,00 TL tutarında, 17.07.2014 vade tarihli avans teminat mektubu verildiğini, mektubun avans bedeli 3.450.000,00 TL'nin lehtar Remtaş Makine İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti'nin, bankanın Masko Şubesi nezdindeki hesabına ödenmesi koşulu ile düzenlenmiş olduğunu, davacının 3.450.000,00 TL avans bedelini lehdar Remtaş Makine İnşaat San. ve Tic. Ltd.

Şti'nin, bankanın Masko Şubesi nezdindeki hesabına ödememiş olduğunu, mektup koşulunun yerine getirilmiş olması hâlinde avans teminat mektubunun tazmin edilebileceğini, teminat mektubun vadesinin uzatılmasının, teminat mektubu bedel düşümlerinin yapılmasının, teminat mektubunun komisyonlarının tahsil edilmesinin, avans ödemesi koşulunun davacı tarafından yerine getirildiği ve teminat mektubunun tazmin edilebileceği anlamına gelmeyeceğini, davacı tarafından dava konusu avans teminat mektubunun tazmin koşullarından olan lehdarın hesabına avans ödemesi yapılması koşulunun yerine getirilmediğini,

davacının teminat mektubu şartını yerine getirmediği gerçeği dışında kalan hususların müvekkili banka bakımından bağlayıcılığı olmadığı gibi mektubun tazmin edilmesini gerektirecek hususlardan olmadığını, davacının haksız ve kötü niyetli icra takibi nedeni ile %20'den aşağı olmamak kaydı ile tazminata mahkum edilmesinin gerektiğini savunarak davanın reddi ile kötü niyet tazminatı istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dava dışı Remtaş... Ltd. Şti.'ye teminat mektubu çerçevesinde yapması gereken avans ödemelerini, uyuşmazlık konusu teminat mektup metninde yer alan banka hesabına ödemediği, mektup koşulunun yerine getirilmediği, mektup bedelinin düşümünün yapılmasının mektup koşulunun yerine getirilmeksizin tazmin edileceği anlamına gelmeyeceği, davalı bankanın savunmalarında haklı olduğu, davacının takip başlatmakta kötü niyetli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine, davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı banka tarafından teminat mektubunun güncel bakiyesi 885.523,00 TL olarak bildirilmesine rağmen, tazmin taleplerinin haksız olarak reddedildiğini, davalı banka tarafından teminat mektubunun süresinin 6 kez yenilendiğini, süre uzatım yazılarında, avans bedelinin banka nezdindeki hesaba yatırılacağına ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığını, davalı bankanın 3 yıl boyunca bedel düşümlerini yaptığını, vadelerini uzattığını ve komisyonunu tahsil ettiğini, bu durumun teminat mektubunun yürürlüğe girdiğini ve geçerli olduğunu gösterdiğini,

Mahkemece alınan bilirkişi asıl ve ek raporlarında bankanın sorumlu olduğu belirtilmesine rağmen davanın reddine karar verilmesinin açık bir çelişki olduğunu, bankanın süre uzatım yazılarında belirtilen tarihe kadar tazmin talebinde bulunulması gerektiğinin belirtildiğini, ancak başka bir geçerlilik şartı belirtilmediğini, bu nedenle teminat mektubunun geçerliliğinin davalı tarafından da kabul edildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyuşmazlığın, teminat mektubunda yazılı olan şartın, yürürlük mü yoksa tazmin şartı mı olduğu noktasında toplandığı, teminat mektubu metninde "... avans bedelinin Bankamız nezdindeki ... nolu hesabına alacak kaydedilmesi ile hüküm ifade edecek olup, yürürlüğe girecektir." ifadesi dikkate alındığında, belirtilen hesaba bedelin yatırılmasının yürürlük koşulu olduğu sonucunun çıktığı, buna göre davacının teminat mektubu metnine uygun olarak avans ödemesi yapmadığının dosya kapsamıyla sabit olduğu,

teminat mektubunun yürürlüğe girmediğinin kabul edilmesi gerektiği, oysa davalı banka tarafından avans bedelinin kararlaştırılan hesaba yatırılmadığı bilinmesine rağmen ihtirazi kayıt ileri sürülmeden teminat mektubunun 6 kez yenilendiği, bu durumda davalının "Mektup koşulunun yerine getirilmediğinden" bahisle ödeme yapmaktan kaçınmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, davanın kabulü yerine reddine karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

davanın kısmen kabulü ile İstanbul 29. İcra Müdürlüğünün 2016/22487 E. sayılı icra dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin (685.523,00 TL asıl alacak, temerrüt tarihi olan 02.07.2016 ile takip tarihi olan 20.07.2016 tarihleri arasında işlemiş olan 3.549,69 TL işlemiş faiz olmak üzere) toplam 689.072,69 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, alacak likit ve itiraz haksız olduğundan, kabul edilen asıl alacağın %20'si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu teminat mektubunun metninde yer alan yürürlük şartının yerine getirilmediği hususunda uyuşmazlık kalmadığını, dava konusu teminat mektubunun geçerli olduğunu, geçerli bir mektubun tüm sonuçlarını doğurmasında hukuka aykırılık bulunmadığını, alacağın likit olmadığını, davacının dava konusu mektuba ilişkin tazmin talebinde, mektubun yürürlük şartının yerine getirildiğine dair herhangi bir ibare yer almadığını, mektup metni açık olduğundan cari hesap şeklinde yapılan ödemelerin mektup koşulunun yerine getirildiği anlamına gelmeyeceğini,

teminat mektubu riski "avans ödemesi koşuluna" bağlanmış olduğundan, bu koşul yerine getirilmeksizin mektubun riskinin doğması/tazmin edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, teminat mektubunun vadesinin uzatılmasının / bedel düşümü yapılmasının, tazmin edileceği sonucunu doğurmayacağını, tazmin talebinde ve zamanında gerekli koşulların oluşması gerektiğini, müvekkili bankanın tazmin talebini reddinin hakkın kötüye kullanılması olarak yorumlanmaması gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, avans teminat mektubu bedelinin tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 370 inci maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gerek hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Bölge Adliye Mahkemesince kurulan hükümde, itirazın iptaline karar verilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesine karar verilmesi gerekirken, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 121/3. madde hükmüne aykırı olarak temerrüt faizine, ayrıca temerrüt faizi yürütülmesi ve 6100 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesine aykırı olarak da taleple bağlı kalınmaksızın faiz alacağı da dahil tüm alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi yürütülmüş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinin hükümden çıkartılarak yerine (3) numaralı bend olarak “Davanın kısmen kabulü ile İstanbul 29. İcra Müdürlüğünün 2016/22487 E. sayılı icra dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin (685.523,00 TL asıl alacak, temerrüt tarihi olan 02.07.2016 ile takip tarihi olan 20.07.2016 tarihleri arasında işlemiş olan 3.549,69 TL işlemiş faiz olmak üzere) toplam 689.072,69 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına," ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davalıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,