Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/2791 K.2023/2269

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 59.955,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 3156 sayılı Kanun ile değişik 438 inci maddesi gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin 19.07.1999 tarihinde acentalık sözleşmesi ile hayat, sağlık ve ferdi kaza sigortası branşlarında davalı şirketin acentesi olarak faaliyete başladığını, 19.06.2007 tarihinde sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğini, fesih tarihinden sonra da devam eden poliçelerin dönüşüm komisyonlarından kaynaklı alacaklarının ödenmediğini ve zarara uğradığını ileri sürerek müvekkili şirket tarafından yapılan poliçelerin fesih tarihinden sonrasına denk gelen dönemlere ilişkin dönüşüm komisyon (prim) alacakları yönünden 3.000,00 TL,

5684 Sigortacılık Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 23 üncü maddesinin 15 ve 16 ncı fıkrası uyarınca kaynaklanan alacak haklarına istinaden 3.000,00 TL tazminat, teminat mektubunun haksız ve dayanıksız bir şekilde davalı şirket tarafından nakde çevrilerek irat kaydedilmesinden kaynaklanan zarar bakımından 3.000,00 TL olmak üzere toplamda şimdilik 9.000,00 TL'nin faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, halen davacı acente tarafından ödenmeyen borçların olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 08.03.2016 tarih, 2011/243 E. ve 2016/138 K sayılı kararı ile taraflar arasında 19.07.1999 tarihli acentelik sözleşmesi bulunduğu ve davacının bu kapsamda Hayat, Sağlık ve Ferdi Kaza Sigorta branşlarında aracılık yapmaya, sigorta tekliflerine, bilgi formlarını şirkete göndermeye, Sağlık ve Ferdi Kaza branşlarında şirket adına prim tahsil etmeye, şirket alındı belgesi ve makbuz vermeye ve imzalamaya yetkili kılındığı, davalı yanın sözleşmenin 24 üncü maddesinden kaynaklanan gerekçelerle tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih yetkisine sahip olduğu,

25 inci maddesinde sözleşmenin feshi halinde acentenin sigorta şirketinden herhangi bir hak ve tazminat talep edemeyeceğinin kararlaştırıldığı, 27 nci maddesinde ise davalının defter ve kayıtlarının delil olacağının belirlendiği, davalı yanın usulüne uygun tutulmuş ve lehine delil teşkil eden ticari defter ve dayanak kayıtlarının incelenmesi neticesi düzenlenen raporlarda davacı acentenin davalıdan alacağının bulunmadığının tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 21.02.2018 tarih, 2016/7089 E. ve 2018/1278 K. sayılı kararıyla mahkemece, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin süresi, koşulları ve içeriği değerlendirilerek sözleşmenin davalı tarafça haklı sebeplerle feshedilip edilmediğinin tespiti ile sonrasında davacının dava dilekçesinde yer alan taleplerinin ayrı ayrı inceleme konusu yapılarak,

5684 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinin 15 ve 16 ncı fıkraları ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 122 nci maddesinin (a) bendi kapsamındaki tazminat taleplerinin değerlendirilmesi gerektiği, teminat mektubunun da hangi gerekçeyle nakde çevrildiği ve davacının bu durumda ne gibi bir zararının doğduğu hususunun da davacı taraf yetkilisine isticvap suretiyle açıklattırılması gerektiği, davacının aracılık ettiği poliçelerle ilgili prim tahsilat yetkisi bulunup bulunmadığı,

hangi şartlarda komisyon alacağına hak kazanacağı ve komisyon alacağını nasıl tahsil ettiği hususunun da acentelik sözleşmesi hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, davacı ile davadışı Axa Oyak Sigorta A.Ş. arasında da başka bir acentelik sözleşmesi bulunduğu ve bu sözleşmenin de feshedilmiş olduğunun davalı tarafça ifade edilmiş ve bilirkişi raporlarında da davalı tarafla birlikte davadışı Axa Oyak Sigorta A.Ş'.nin de alacaklarına ilişkin inceleme ve değerlendirme yapıldığı ancak Axa Oyak Sigorta A.Ş. ile davalı Axa Oyak Hayat Sigortası A.Ş.'nin ayrı tüzel kişiliklere sahip olup hak ve borçlarının ayrı olduğu,

işbu davada yalnızca davacı ile davalı Axa Oyak Hayat Sigortası A.Ş. arasındaki acentelik sözleşmesinin içeriği, feshi ve tarafların hak ve alacaklarının değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeksizin, yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilerek eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığına işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket ile dava dışı Axa Oyak Sigorta A.Ş.'nin bozma ilamında da belirtildiği üzere ayrı tüzel kişilikleri olduğu hak ve borçlarının ayrı olduğu, belirtilen sebeplerle davalı sözleşmenin haklı sebeplerle fesih edildiğini kanıtlayamadığı, acentelik vekaletnamesinin incelenmesinde acentenin hayat, sağlık ve ferdi kaza sigorta branşlarında aracılık yapmaya sigorta tekliflerini bilgi formlarını şirkete göndermeye, sağlık ve ferdi kaza branşlarında şirket adına prim tahsil etmeye şirket alındı belgesi vermeye ve makbuz imzalamaya yetkili kılındığı,

acentelik vekaletnamesinde hayat sigortalarında acentenin prim tahsil etme yetkisi bulunmadığı, taraflar arasında yapılan acentelik sözleşmesi, protokol hükümleri ödeme belgeleri bir arada değerlendirilmesinde ise dava konusu İbrahim Karahan ile ilgili düzenlenen yarınlarım poliçesi ile ilgili davalı sigorta şirketinin protokol ile düzenlenen hükümler gereğince ilk 2 yıl için ödenen primin %15'i 3 üncü yıl için ödenen primin %20'si oranında komisyon ödeme alacağı olduğu, bunun 2005 yılı için 30.600,00 TL, 2006 yılı için 33.660,00 TL, 2007 yılı için 24.684,00 TL olacağı tespit edildiği,

komisyon ödemelerinin muaccel olacağı zamanın düzenlendiği, komisyon alacakları için zamanaşımı süresinin alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 5 yıl olduğu, davalının dava dilekçesinden sonra zamanaşımı itirazının olmadığı, ancak ıslah dilekçesinden sonra süresi içerisinde zamanaşımı itirazında bulunduğu, ilk iş komisyon alacağı ve 2 dönüşüm komisyon alacağı dava tarihi itibari ile zamanaşımına uğradığı, davadan sonra bu yönde bir zamanaşımı savunması olmadığı, ıslah tarihinden sonra zamanaşımı itirazı yapıldığından,

ilk iş komisyonu ve 2. dönüşüm komisyonu açısından dava konusu edilen 3000,00 TL'lik kısmı açısından davanın kabulüne, ıslahtan sonra arttırılan kısım için zamanaşımına uğradığından talebin reddine, 3 dönüşüm alacağının dava ve ıslah tarihi itibari ile zaman aşımına uğramadığından, dava konusu poliçe açısından 24,684,00 TL (3 dönüşüm komisyonu) + 3000,00 (ilk iş ve 2 dönüşüm komisyonu bedelinin zaman aşımına uğramamış kısmı ) = 27.684,00 TL açısından davanın kabulüne, teminat mektubunun nakde çevrilmesine ilişkin bir belge sunulmadığı,

teminat mektubu ve ilgili belgeleri sunması için süre verildiği ve verilen sürede masrafı ikmal etmediğinden dosya kapsamı itibari ile teminat mektubunun haksız nakde çevrildiğini ve bu husustaki zararını da ispat edemediğinden bu talebin reddine, davacının diğer poliçeler ile ilgili alacağından feragat ettiğinden bu kısım bakımından da davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın dönüşüm komisyon (prim) alacaklar davacı tarafça feragat edilen kısım ve yerel Mahkemece kısmen reddedilen kısım, 5684 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinin 15 ve 16 ncı fıkrası uyarınca kaynaklanan alacak haklarına istinaden talep edilen ve davacı tarafça feragat edilen kısım ve teminat mektubunun haksız ve dayanıksız bir şekilde davalı şirket tarafından nakde çevrilerek irat kaydedilmesinden kaynaklanan zarar bakımından talep edilen ve yerel mahkemece esastan reddedilen kısım yönünden davalı lehine ayrı ayrı yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini,

sözleşmenin haklı olarak fesih edildiğini, davacının pirima alacağını hak kazanmadığını, bozma ilamına uygun rapor alınmadığını, bozma ilamındaki nedenlere uyulmadığını, raporun denetime elverişli olmadığını, kesin süreye rağmen gerekli masraflar yatırılmadığından davanın reddi gerektiğini, ıslah dilekçesinin usulüne uygun olmadığını, ıslah ile artırılan kısmın zamanaşımına uğradığını, ıslah dilekçesi ile kuruşlandırma yapılmadığından her bir alacak bakımından eşit miktarda talepte bulunduğunun kabulü gerektiğini, aksi kanaat oluştuysa davacının ıslah ve feragat beyanlarına ilişkin oranlama ile hesap yapılması gerektiğini,

davalının kesin mahkeme ilamı nedeniyle alacaklı olduğundan takas mahsup hakkı olduğunu, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğundan bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, acentelik sözleşmesinden doğan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5684 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi ve 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,