Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3237 K.2023/7065

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile mahkeme hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davalı vekilinin temyiz dilekçelesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili aleyhine bonoya ilişkin icra takibine girişildiği, takip dayanağı senedin kayıt-şartsız borç vaadini içermediğini, senedin ... toptancı halinde komisyoncular derneğine verilmiş, ticari ilişkilere güvence olan bir teminat senedi olarak dernek başkanı ...

Yüksekkaya'ya verildiğini, piyasa gereği tüccarlardan bu şekilde teminat senedi alındığı, davalının söz konusu senedin, teminat senedi olduğunu bilmesine karşın kötü niyetli olarak icra takibi başlattığını, bu takipten sonra müvekkili davalı aleyhine savcılığa suç duyurusunda bulunduğu, senedin teminat senedi olduğu hususunun davalının savcılık dosyasında da ... olduğu ifade de açıkça belirttiğini ileri sürerek takibin iptaline, müvekkillerinin borçlu olmadığının tespitine, davalı aleyhine %20'den ... olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davayı kabul etmediklerini, Akdeniz ve tüm Türkiye'de bütün üretici hallerinde bu teminatın yasal olarak alındığını, senede ilişkin takibe girişilmesinin usul ve yasalara aykırı olmadığını, söz konusu senedin bir alacağa ilişkin olduğunu, bütün hallerde veresiye ve açık hesap alışverişi yapmak isteyen her kişi ve kurumun borçlanacağı ürünler karşılığında miktarı belli olmadığından yazılı olmayan bir bono tanzim ederek vermek zorunda olduğunu, hal başkanının bunu almasından sonra hallerden alışveriş yapılabileceğini, aksi halde parası ödemeden hiçbir malın alınamayacağını, durum ve işleyiş bu şekilde iken müvekkilinin alacağını tahsil etmek için takibe girişildiğini, davacı takibe itirazının kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı alacaklı tarafça, borçlu davacı aleyhinde kambiyo senetlerine ilişkin icra takibine girişildiği, takip konusu yapılan senet bono vasfında olup, davacı tarafça imzasının da inkâr edilmediği, davacılar ile davalı ... arasında meyve ve sebze alım satımına yönelik ticari bir ilişkinin olduğu bu ticari ilişkiden kaynaklanan söz konusu senedin teminat senedi olduğu bu hususun davalının soruşturma dosyasındaki ifadesiyle ... olduğu, bilirkişi raporu ve soruşturma dosyası birlikte değerlendirildiğinde davacıların davalı ...'na 43.000,00 TL yönünden borçlu olduğu,

davalı tarafça varlığı ispat edilen borcun davacı tarafça ödendiğinin kesin deliller ile ispat edilmediği, takibe konu 156.999,96 TL yönünden davalının alacaklı olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile, ...

3. İcra Dairesinin 2014/9597 Esas sayılı icra dosyasında davacıların takibe konu 15.10.2014 tanzim tarihli 10.11.2014 vade tarihli 200.000,00 TL bononun 156.999,96 TL asıl alacak ve ferileri yönünden borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, kötü niyet tazminat talebinin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; takibe konu senedin ticari ilişkilerde ... oluşturması için bir teminat senedi olduğunu, kayıtsız şartsız borç ikrarını içermediğini, bu hususun yargılama aşamasında sunmuş oldukları deliller ile ... hale geldiğini, dava konusunda bononun teminat senedi olduğu kabul edilmesine rağmen müvekkilinin kısmen borçlu olduğuna karar verilmesinin hükümde çelişkiye yol açtığını, hükme esas alınan raporunda taraflarında usulüne uygun tebliğ edilmediğini, taraflarına tebliğ edilmeyen başka bir rapor esas alınarak hüküm kurulduğunu,

hal kayıtlarında mevcut eski faturaların sanki takibe konu bonoda yazılı bedelin karşılığı olarak verilmiş gibi değerlendirme yapıldığını, teminat senedin düzenlendiği tarih itibariyle taraflar arasında ... bir ilişkinin bulunmadığını, kabul edilen miktar yönünden de lehlerine kötü niyet tazminatı hükmedilmesi gerekirken bu hususun reddedilmesinin de içtihatlara aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; senedin teminat senedi olduğuna ilişkin gerekli hususların dava konusu senette yer almadığını, müvekkili başlatılan soruşturmanın takipsizlikle sonuçlanmasına rağmen davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, davanın eksik inceleme ile sonuçlandırıldığını, davacının tutması gerekli ticari defterlerinin dosyaya sunmadığını, zayi belgesine ilişiğinde dosyaya sunulan herhangi bir belge bulunmadığını, salt müvekkiline ait defterler üzerinden inceleme yapıldığını, davacı tarafın ...

Hal'inde komisyonculuk yapan başkaca bir kimselere de borçlarını ödemediğini, bu hususun da tespiti gerektiğini, teamül gereği diğer komisyoncuların alacaklarının da bu miktara dahil olduğunu, ancak İlk Derece Mahkemesince sadece müvekkili ile davacılar arasındaki ticari ilişkinin tespit edildiğini, diğer komisyoncularında ticari ilişkiye istinaden bildirilen ürünlerin giriş çıkış kayıtlarına ilişkin belgelerin birer suretini Antalya Toptancı Hal Müdürlüğünden celp edilerek yeniden bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafın soruşturma dosyasındaki beyanı ve cevap dilekçesindeki kabulü ile takip ve dava konusu bononun davacı tarafça boş olarak Hal başkanlığına teminat amacıyla verildiğini kabul etmiş olup,

davalı yargılamanın diğer aşamalarında ve istinaf dilekçesinde de davacıların Hal'deki diğer komisyonculara da borçlarının bulunduğunu belirterek bu borçlarda hesaplanarak bononun tarafınca Hal Başkanlığından alınıp 200.000,00 TL olarak doldurulduğunu beyan etmekle davalı taraf söz konusu bononun davacıların tarafına olan borcuna ilişkin verildiğine dair ispat yükünü üzerine aldığı ve davalının ispat külfetini yerine getirecek yazılı bir belge sunmadığı,

davacıların da davalının bu iddialarına ilişkin açık bir kabullerinin bulunmadığı hususları birlikte gözetildiğinde davanın kabulü ile bononun lehtarı olan davalı hakkında kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiği, anlaşılmakla davacılar vekilinin istinaf talebinin yerinde olduğu, davalı vekilinin istinaf taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacılar vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun resen sebeplerle esastan kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın kabulüne,

... 3. İcra Dairesinin 2014/9597 Esas sayılı icra dosyasında davacıların takibe konu 15.10.2014 tanzim tarihli 10.11.2014 vade tarihli 200.000,00 TL bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacıların kötü niyet tazminat talebinin kabulü ile, 200.000,00 TL'nin %20'si olan 40.000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, icra takibine konu senedin teminat senedi olduğu iddiasına dayanan menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2.2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,