Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3318 K.2023/4096

Taraflar arasındaki bankacılık hizmetinden kaynaklanan sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının müvekkili bankanın Muğla Şubesi nezdinde bulunan hesabına 02.09.2004 tarihinde ... ...vekili ... ...Şubesi tarafından 19.375,00 TL havale gönderildiğini, söz konusu havale yapıldıktan kısa bir süre sonra havale göndericisinin ...Şubesi'ne başvurarak göndermiş olduğu havaleyi iptal ettirdiğini, Kocaeli Nöbetçi Sulh Ceza Mahkemesince havale edilen miktarın bankada bloke edilmesi ve ...'a ödenmemesi hususunda tedbir kararı verildiğini,

anılan karara uygun olarak havale bedeli üzerine bloke konulduğunu ancak banka şubesinin 17.11.2004 tarihinde yeni bir bilgisayar sistemine geçmesi esnasında bloke işleminin sistem tarafından ortadan otomatik olarak kaldırıldığını, blokesiz kalan hesapta bulunan miktardan 26.11.2004 tarihinde 1.473,43 TL davalının bankaya bulunan kredi taksit borcuna mahsuben yine sistem tarafından otomatik olarak tahsil edildiğini, hesabın bakiyesi olan 17.900,00 TL'nin ise davalının 08.12.2004 tarihinde şubeye şahsen başvurması üzerine kendisine nakten ödendiğini,

Kocaeli 3. Asliye Ceza Mahkemesince üzerinde tedbir bulunmasına rağmen hataen davalıya ödenmiş olan para için müvekkil banka şubesince aynı miktarda başka bir hesap açılmasının ve hesapta bulunan paranın yargılama sonucunda verilecek karara göre ödeneceğinin bildirildiğini, Mahkeme kararına uygun olarak hesap açıldığını, bu durum karşısında davalının aldığı paranın hukuki bir dayanağının bulunmadığını ileri sürerek 19.375,00 TL'nin avans faiziyle tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalının döviz alım satımı ile uğraştığını, dava konusu havalenin dava dışı ... ...'a sattığı döviz karşılığı hesabına yatırıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin, 24.09.2013 tarih, 2007/61 E. ve 2013/587 K. sayılı kararı ile mahkemece verilen karar sonucu davalının hesabına geçen havale tutarı üzerine bloke koyulmasına rağmen davacı tarafından hataen davalıya ödendiği, bunun üzerine davacı banka tarafından yine mahkeme kararı üzerine havale miktarınca ayrı bir hesap açıldığı,

dava konusu havale işlemi nedeniyle davalının hakkında dolandırıcılık suçundan açılan davada beraaat etmişse de aynı davada davalının kimlik kontrolü yapmadan kendini telefon'da Kenan olarak tanıtan aslında farklı birisi olan kişiye döviz sattığı ve basiretli bir tüccar gibi davranmadığı için bu paranın ceza davasında katılan olan ... ...'a geri verilmesine karar verildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 19.375,00 TL alacağın 03.01.2006 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsiline karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

1.Dairemizin 04.06.2014 tarih, 2014/3831 E. ve 2014/10469 K. sayılı kararı ile "....mahkemece, Konya 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2008/49 E.,2010/384 K. sayılı dosyasındaki belirlemelere itibar edilerek yazılı şekilde karar verilmiştir.Ancak mahkemece hükme esas alınan ceza mahkemesi kararı, Yargıtay 15. Ceza Dairesi'nce yapılan temyiz incelenmesi sonucu, ceza zaman aşımının dolması nedeniyle ortadan kaldırılmıştır.

Dosyada mevcut delillere göre, ceza davasına müşteki olarak katılan ... ...ve ..., ceza davasında mahkum olan sanık ...'dan mazot satın almış, satın aldıkları mazotun parası ise, ... ...tarafından, ...'ın telefonda kendisini Kenan olarak olarak tanıttığı, davalı ... hesabına havale edilmiştir.

Davalı ..., aynı gün iş yerine gelen ve kendisini ... ...olarak tanıtan kişiye dosya içerisinde bulunan döviz satım belgesine göre 19.374,39 TL'lik döviz satmış ve bunun mukabilinde de davaya konu miktar döviz bedeli olarak hesabına havale edilmiştir. Bu durumda, ceza mahkemesi kararı zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırıldığına göre bu davada davalı ... sattığı döviz bedelini tahsil etmekle sebepsiz zenginleşmemiştir.

Dava dışı ... ...dava dışı ... tarafından dolandırılmış ve para ödenmesine rağmen mazotu alamamıştır.

Bu nedenle her ne kadar davacı Banka bu parayı hataen blokeyi kaldırması sebebiyle bir kez davalı ...'a bir kez de zaman aşımı nedeniyle ortadan kaldırılan ceza mahkemesi kararına istinaden dava dışı ... ...'a ödemişse de davalı bu davada sebepsiz zenginleşen konumunda olmadığından davacının davalıdan talepte bulunması mümkün olmayıp, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığı ..."gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir .

2. Mahkemenin 27.11.2014 tarih, 2014/391 E. ve 2014/643 K. sayılı kararı ile bozma ilamına direnilerek davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Dairemizin 30.12.2016 tarih, 2016/14946 E. ve 2016/9922 K. sayılı kararı ile bozma kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle direnme kararına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.06.2021 tarih, 2017/ 11-157 E. ve 2021/672K. sayılı kararı ile ".. dava dışı ...’ın kendisini Kenan olarak tanıtarak dava dışı ... ...’a ucuz mazot satma konusunda telefonda anlaştıkları, bu sırada ...’ın davalıyı da aradığı ve döviz alacağını belirterek hesap numarası istediği, davalı tarafından bildirilen hesap numarasının dava dışı ... ...’a verilerek mazot parasının bu hesaba yatırılmasının istendiği, mazotun tankere yüklenmesi sırasında dava dışı ... ...tarafından mazot parası olan 19.375,00TL’nin 02.09.2004 tarihinde davalının hesabına havale edildiği,

bunun üzerine kendisini ... ...olarak tanıtan bir kişinin davalının döviz bürosuna giderek gönderilen havalenin karşılığı kadar döviz aldığı anlaşılmaktadır. Dava dışı ... ...’ın parasını ödemesine rağmen mazotu alamaması üzerine dava dışı ... tarafından dolandırıldığı iddiası ile yaptığı şikâyet neticesinde başlatılan ceza soruşturması kapsamında davalının hesabındaki paraya 03.09.2004 tarihinde bloke konulmasına karar verildiği görülmektedir.

Davalının hesabına bloke konulması sonrasında davacı bankanın sisteminin yenilenmesi sırasında konulan blokenin otomatik olarak kaldırıldığı ve neticede paranın davalı tarafından 08.12.2004 tarihinde çekildiği anlaşılmaktadır. Bunun üzerine blokenin davacının kusuru ile kaldırılması nedeniyle ceza mahkemesinin kararına istinaden yeni bir hesap açıldığı ve hesaba davacı banka tarafından para yatırıldığı görülmektedir.

Somut olay nedeniyle açılan ceza soruşturması sonrasında yapılan yargılama neticesinde Kocaeli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2008/49 E., 2010/384 K. sayılı kararı ile sanık ...’ın mahkumiyetine ve aralarında davalının da bulunduğu diğer sanıkların beraatine; ayrıca “sanık ...’ın kimlik tespiti yapmadan döviz sattığı, basiretli bir tüccar gibi davranmadığı için kötüniyetli olduğu anlaşılmakla tedbir konularak bloke edilen 19.460 TL paranın katılan ... ...’a verilmesine” karar verilmiştir.

Bunun üzerine dava dışı ... ...tarafından yapılan icra takibi neticesinde bloke konulan hesaptaki para, faiziyle birlikte davacı banka tarafından ödenmiştir.

Öte yandan anılan ceza mahkemesi kararı, Yargıtay 15. Ceza Dairesi'nce yapılan temyiz incelenmesi sonucu, ceza zamanaşımının dolması nedeniyle ortadan kaldırılmıştır.Görüldüğü üzere davalı tarafından dava dışı kişilere, hesabına havale edilen miktar kadar döviz satışı yapılmış ve hesabındaki blokenin sehven kaldırılması neticesinde ise satış yaptığı dövizin karşılığını almıştır.

Öte yandan Kocaeli 2. Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davada davalı ...’ın dolandırıcılık eylemine katılmadığı, dolandırıcılık eylemini gerçekleştiren sanık ... ile ilgisinin tespit edilemediği gerekçesiyle beraatine ve Yargıtay 15. Ceza Dairesince zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verildiği de gözetildiğinde davalının parayı geri vermesini gerektiren bir sebebin bulunmadığı, bu itibarla davalının satış yaptığı dövizin karşılığını aldığı ve davalının mal varlığında meydana gelen artışın haklı bir sebebe dayandığı, böylece davalının sebepsiz zenginleştiğinden bahsedilmeyeceği kabul edilmelidir.

Bu nedenle mahkemece, davacının özellikle sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandığı, ancak yukarıda bahsedildiği üzere davalının sebepsiz zenginleştiğinden söz edilemeyeceği gözetilerek davanın reddine karar verilmelidir. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uymak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu... " gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına uyulması zorunlu olduğundan Özel Daire Bozma İlamına uyularak davalının sebepsiz zenginleştiğinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; söz konusu olayda davalı kusurlu olduğunu, davalının kendini telefonda tanıtan ve gerçek kimlik bilgilerini vermeyen kişiye döviz satmakta herhangi bir sakınca görmeyerek, döviz sattığı yani kendisinden beklenen özenli ve basiretli tacir davranışı sergilemediğini, bu itibarla bu davranışının sonuçlarına katlanması gerektiğini,neticede davalı hesabına para gönderen şahısların dolandırıldığı ve bu dolandırma eylemine kimlik tespiti yapmadan döviz satan davalının basiretsiz ve özensiz davranışı ile aracı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, bankacılık hizmetinden kaynaklanan sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (818 sayılı Kanun) 61 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 77 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,