Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3346 K.2023/3057

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Dosteller Unlu Mamuller Eğitim Gıda Emlak İnş. San.ve Tic. Ltd. Şti ortağı olduğunu, davalının ise bu şirketin genel müdürü olduğunu, davalıya verilen senedin şirket işlerinde kullanılmak üzere şirket ortaklarınca boş şekilde düzenlenip imzalandığını, davalının bu boş senedi kendi adına doldurduğunu, şirket genel müdürü olarak altını kaşelemesi gerekirken şirket kaşesini basmadan, kendi lehine takibe koyduğunu, davalı şirket genel müdürünün kambiyo senetlerine mahsus 50.000,00 TL bedelli bono ile Ankara 18. İcra Müdürlüğü'nün 2011/2374 sayılı dosyası ile müvekkili hakkında takip yaptığını, kötü niyetli olarak icra takibine koyduğunu ileri sürerek takibe konu senetten dolayı davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; şirket müdürü olarak çalıştığını, davacının ortağı olduğu şirketin ekmek fırını işlettiğini, davacı ile ortağının maddi sıkıntı içerisinde olmaları nedeniyle 04.01.2010, 16.01.2010, 20.01.2010, 12.03.2010, 18.03.2010 tarihlerinde 10'ar bin lira olmak üzere toplam 50.000,00 TL borç verdiğini, bunun karşılığında takibe konu senedin kendisine verildiğini, savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Ankara 1. İş Mahkemesinin 24.12.2015 tarihli, 2012/1064 E. ve 2015/1111 K. sayılı kararı ile takibe konu senetten kaynaklanan borcun, dava açıldıktan sonra alınan başka senetler ile ödendiği Ankara 18. İcra müdürlüğünün 2011/2374 esas sayılı dosyasındaki borcun sona erdiği davacının bu sebeple davalıya karşı borcunun kalmadığı gerekçesi ile borçlu olmadığının tespitine ve kötüniyet tazminatının reddine karar verilmiş, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 07.01.2019 tarihli, 2016/4533 E. ve 2019/19 K. sayılı kararıyla davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde açıldığı, Ankara 1 Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görevsizlik kararı üzerine İş mahkemesi tarafından dosyanın incelendiği, Yargıtay denetiminden geçmeyen asliye ticaret mahkemesi kararı görev yönünden bağlayıcı olmadığı, dosya içeriğine göre; davalı şirket müdürünün davacı ise şirket ortağı olduğu, şirket genel müdürü ile şirket ortağı arasındaki ilişki işçi- işveren ilişkisi olöadığı,

hükme esas alınan bilirkişi raporunda takibe konu bononun davacı ve dava dışı şirket ortağı tarafından şahsen keşide edilmiş olduğu, şirketi borçlandırmaya elverişli olmadığı, taraflar arasında işçi ve işveren ilişkisi değil, şahsi borç ilişkisi bulunduğuna göre genel mahkemelerin görevli olduğu, mahkemece görev yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın esasına girilerek yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı oluğuna işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Ankara 18. İcra Müdürlüğünün 2011/2374 E. sayılı dosyasındaki takibe konu senetlere karşılık olarak dava dışı ...tarafından davalıya 50.000,00 TL bedelli 14 adet yeni senet verildiği ve karşılığında icra dosyasına sunulan 30.04.2011 tarihli ibranamenin alındığının sabit olduğu, davalı borçlunun almış olduğu yeni kambiyo senetleri ile icra takibine konu borcu tahvil ettiği, davaya konu Ankara 18. İcra müdürlüğünün 2011/2374 esas sayılı dosyasındaki borç sona erdiğinden davacının borçlu olmadığının tespitine, takibe konu senetten kaynaklanan borç takipten sonra yeni alınan senetler ile sona erdiğinden davacı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmeyerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının ibraname vermesi nedeniyle cebri icraya son verildiğini ve icra takibine dayanak senetler nedeniyle davacının borçlu olmadığı zaten tespit edildiğini, davacının tespit davası açmasında hukuken korunmaya değer güncel bir yararı da bulunmadığını, hukuki yarar olmadığı gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesini, davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmayacağını, müvekkili lehine tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme 1. Uyuşmazlık, menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra İflas Kanun'un (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi

3. Değerlendirme

Dava, menfi tespit isteğine ilişkindir. Menfi tespit davalarında hukuki durum davanın açıldığı tarih itibariyle değerlendirilir. Davacının 31.05.2011 tarihli ödeme beyanında da belirtildiği gibi taraflar arasında ödeme nedeniyle ibra olunarak borç sona ermiştir. Mahkemece dava tarihinden sonra dava konusuz kaldığından, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Konusuz kalma nedeniyle esas hakkında karar verilmeyen hükümlerde yargılama gideri dava tarihindeki haklılık durumuna göre gözetilir. Somut uyuşmazlıkta dava tarihi itibariyle davacının imzasını havi kambiyo senedine dayalı davalı alacağının halen devam ettiği ve dava tarihinden sonra yapılan ödeme nedeniyle davanın konusuz kaldığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Bu durumda davalının dava tarihi itibarıyla haklı olduğu gözetilerek yargılama harç ve giderlerinden davacının sorumlu tutulması gerekirken hatalı değerlendirme ile davalı aleyhine hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,