Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3645 K.2023/3326

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...’in yetkilisi olduğu Temiz Sigorta Arac. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile dava dışı Ray Sigorta A.Ş arasında ... bölgesinde uygulanmak üzere acentelik sözleşmesi yapıldığını, davacının ise Temiz Sigorta Arac. Hiz. San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile tali acentelik sözleşmesi yaparak ...’de acentenin şubesi olarak çalışmaya başladığını, 2002 yılında boş olarak dava konusu çekin taraflar arasında imzalanan şube acenteliği sözleşmesi gereğince acentenin şube teminatı olarak Ray Sigorta A.Ş.'nin Genel Müdürlüğüne verildiğini, 07.09.2006 tarihinde davalı ... ile olan ticari ilişkisini sonlandıran davacının, Ergo İsviçre Sigorta Şirketi'nin ... acentesi olarak çalışmaya başladığını ve Ray Sigorta A.Ş.'ye vermiş olduğu dava konusu çeki ise iade almayı unuttuğunu, dava konusu çekin ...

Bankası'na takas amacıyla verildiği bilgisi üzerine durumdan haberdar olduğunu, yaptığı araştırmada teminat olarak Ray Sigorta A.Ş.'ye verilen çekin davalı ... tarafından Ray Sigorta AŞ'den iade alınarak sanki alacaklıymış gibi kötü niyetli olarak çekin keşide yerinin, tarihinin, miktarının ve lehtar kısmının doldurularak ciro yoluyla diğer davalı ...'ye devredildiğini, teminat senedi olduğunu, davacının herhangi bir borcunun olmadığını, bu nedenle çekin icraya konulamayacağını, Ray Sigorta A.Ş. ve Temiz Sigorta Arac.

Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki ibranamenin, davalının kendi üretimi olan poliçelerden kaynaklandığını, 110.000,00 TL tutarındaki borçla davacının bir ilgisinin bulunmadığını, protokol ve çek teslim tutanağının kötü niyetli hazırlandığını belirterek 110.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespitini, çek bedelinin ödenmesi durumunda istirdadını ve %40’dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalının yetkilisi olduğu Temiz Sigorta Arac. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin, 11.04.2001 yılında Ray Sigorta A.Ş. ile acentalık sözleşmesi imzaladığını ve Ray Sigorta'nın ...

Şubesi olarak faaliyet göstermeye başladığını, 28.01.2002 tarihli tali acentelik sözleşmesi uyarınca Ray Sigorta A.Ş. ile davalı arasında tali bir şubenin daha açılması ve asıl acentayla birlikte buranın şubesi olarak faaliyet göstermesi hususunda anlaşıldığını, Ray Sigorta A.Ş.’nin teminat istemesi üzerine dava konusu çekin davacı tarafından imzalanarak üzeri doldurulmadan teminat kapsamında verildiğini, daha sonra davacı tarafın açılmış olan tali şubede usulsüz işlemler yapmaya başladığını, müşterilerden nakit para alırken, yapılan işlemi kredi kartından yapıyor gibi gösterdiğini,

davalı ve Ray Sigorta A.Ş.’ye zarar verici borçlandırıcı işlemler yaptığını, yani müşteriye poliçe satıp bedelini nakit olarak alıp, sigorta şirketine ve davalıya ise kredi kartı ile satış yapmış gibi lanse ettiğini, sigorta şirketine gönderdiği kredi kartı formlarıyla ise çeşitli gerekçelerle poliçe bedellerinin tahsil edilemediğini, Ray Sigorta A.Ş. tarafından davalıyla ve yetkilisi olduğu şirketle aralarındaki sözleşmenin feshedildiğini yapılan peşin ödemeyle 110.000,00 TL bedel üzerinden tarafların sulh olmasıyla başlatılan takibin ve gayrimenkullerin satışının durdurulduğunu,

davalının bu bedeli yakını olan diğer davalı ...'den temin ettiğini, zararın 110.000,00 TL'nin kat be kat üstünde olmasına rağmen yalnızca borç aldığı miktar kadar ve sigortaya yaptığı ödeme kadar çeki doldururarak borç aldığı davalı ...'ye cirolayarak teslim ettiğini beyanla açılan davanın reddine, %40’dan az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çek hakkında davalının iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, söz konusu davayla ilgisinin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 05.05.2016 tarih, 2016/304 E. ve 2016/432 K. sayılı kararı ile davalı ... Sig. Ltd. Şti.'nin Ray Sigorta A.Ş.'ye olan borcunun 2008 yılının Eylül ayı itibariyle 111.181,13 TL olduğu, anılan bedelin ... tarafından 110.000,00 TL olarak ödendiği, buna karşılık gerek yasalardan gerekse akitten kaynaklanan tüm dava, talep ve icra takibi haklarının temlik alındığı, buna karşılık Temiz Sigorta Ltd. Şti.'nin şubesi olan Seç Sigorta Aracılık Hizm. Ltd.

Şti.'nin yetkilisi olan ...'in Cemal Temiz'e 15.10.2010 keşide tarihli 110,000,00 TL bedelli çeki verdiği, davacının menfi tespit davası açmakta kötü niyetli olduğu gerekçesiyle davanın reddine, dava konusu çek bedelinin %40'ı oranında kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19 Hukuk Dairesi'nin 07.10.2019 tarih, 2018/2385 E. ve 2019/4660 K. sayılı kararıyla; "...Davacı ve davalılardan ... Temiz’in karşılıklı iddia ve savunmaları ve dosyadaki sair delillerden, dava konusu çekin, davacının yetkilisi olduğu Seç Sigorta Arac. Hiz. Temiz Sigorta Ltd. Şti. Şube Acenteliği ile davalı ...’in temsilcisi olduğu Temiz Sigorta Arac. Hiz. San ve Tic Ltd Şti. arasında tali acentelik sözleşmesinin uygulanması sırasında, Seç Sigorta Arac.

Hiz. Ltd. Şti’nin, Temiz Sigorta Arac. Hiz. San ve Tic Ltd Şti’ne doğabilecek borçları veya verdiği zararların teminatı olarak verildiği hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davalı ...’in yetkilisi olduğu sigorta şirketi, Ray Sigorta A.Ş’nin acentesidir. Davalı ...'in, davacının temsilcisi olduğu şirketin, sigorta mevzuatına aykırı davranışlarıyla Ray Sigorta A.Ş’yi zarara soktuğunu, bu nedenle Ray Sigorta A.Ş tarafından, temsilcisi olduğu Temiz Sigorta Arac. Hiz.

San ve Tic Ltd Şti aleyhine açılan davanın Ray Sigorta A.Ş. lehine sonuçlandığını ve kendisinin Ray Sigorta A.Ş’ye 110.000 TL ödeyerek Ray Sigorta A.Ş’nin ilamdan kaynaklı alacağını temlik aldığını, bu zarardan davacının, temsilcisi olduğu şirket sorumlu olduğundan, davacı tarafından verilen teminat senedini bu şekilde doldurarak para temin etmek için diğer davalıya ciro ettiğini bildirmiştir. Teminat çeki kural olarak bedelsizdir.

Davalı ...’in temsilcisi olduğu şirketin mahkeme kararıyla Ray Sigorta A.Ş’ye ödemek zorunda kaldığı zararın oluşmasında, Seç Sigorta Arac. Hiz.Şti’nin sorumlu olduğunu ispatlamadıkça, teminat çekini kullanamaz; kullanmışsa, sözleşmeye aykırı davranılmış olur. Mahkemece yapılacak tahkikatın bu yönde tamamlanması gerekirken, mahkemece bu hususta hiçbir inceleme yapılmamıştır. Belirtilen hususta ispat külfeti ... 'e aittir.

Mahkemece bu hususa riayet edilmemiş olduğundan verilen kararın davalı ... aleyhine bozulması gerekmiştir. Öte yandan, davacının ... ’e yönelik menfi tespit davasının kabulü halinde, diğer davalı ...’nin dava konusu çeki kötüniyetli olarak aldığı iddası hususunda da tüm delillerin toplanarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir." gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... dava dışı Ray Sigorta A.Ş'nin ana acentesi olduğu, davacının ise Temiz Sigorta'nın tali acentesi olduğu, ana acente ...'in iş ve işlemler olarak Ray Sigorta A.Ş.'ye bağlı ve sorumlu olduğu, davacının iş ve işlemler olarak sadece ana acente ...'e bağlı ve sorumlu olduğu, tali acente davacı ile ana acente ... ile yapılan 30.07.2001 tarihli protokol ile "şube acentede tanzim edilen, kendi kaşe ve imzası bulunan poliçelerin ekstresini bir liste ile şirkete teslim edip, mutabakat sağlar.

İtiraz süresi 10 gün olup aksi halde ana acente hesapları esas alınır" maddesine uygun dava dosyası ve eklerinde herhangi bir itiraza rastlanılmadığı, raporda ayrıntılı hesaplamada görüldüğü üzere tali acente davacının ana acente ...'e 397.282,56 TL borçlu olduğu, yine raporda özetlendiği üzere ana acente ...'in Ray Sigorta A.Ş. tarafından faaliyetinin durdurulduğu 07.09.2006 tarihi itibariyle vadesi geçmiş 202.482,10 TL borçlu olduğu, ana acente ...'in Ray Sigorta A.Ş.'ye olan borcunun tali acente davacıdan 397.282,56 TL olan alacağından kaynaklandığı görüş ve kaanatine varıldığı, Temiz Sigorta Aracılık Hizmetleri San.

Tic. Ltd. Şti. ile Seç Sigorta Aracılık Hizmetleri arasındaki acentelik sözleşmesinin uygulanması sırasında Temiz Sigorta Aracılık Hizmetleri San. Tic. Ltd.

Şti.'nin Ray Sigorta A.Ş.'ye ödediği 110.000,00 TL'lik zararın tamamından tali acente davacı ...'in sorumlu olduğu, davacı menfi tespit davası açmakta kötü niyetli olduğu gerekçesiyle davanın reddine, davacı aleyhine dava konusu çek bedelinin %40'ı oranında kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi heyetinde uzman sigortacı olmamasının doğru olmadığını, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, raporda 2005 ve 2006 yıllarına ilişkin Temiz Sigorta ve davacı arasındaki hesap mutabakatlarını gösterir üretim ve döküm listelerinin incelenmediğini, hasar ibra ödemelerinin ayrıştırılmadığını, kredi kartı çekimi yapılamadığından iptal edilen poliçelerin göz önüne alınmadığını, dosyaya sonradan sunulan 3 adet klasörün raporda göz önüne alınmasının doğru olmadığını, davalı ...'nin yetkili hamil olmadığını,

olsa bile davalılar arasında akrabalık ilişkisi olması nedeniyle danışıklı hareket edildiğini ve davalı ...'nin de bu nedenle sorumluluğunun bulunduğunu, Ray Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen temliknamenin geçerli olmadığını, alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşerek borcun sona erdiğini savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının da aralarında bulunduğu çek borçlularına karşı davalı ... tarafından başlatılan takibin dayanağı olan çekten dolayı davacının borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72 inci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,