Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/4576 K.2024/754

Taraflar arasındaki tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, meni, refi, maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların birçoğu tanınmışlık düzeyinde olan çeşitli markaların ve tasarımların sahibi olduğunu, davacı şirketlerden ... Mobilya San. Tic. A.Ş.'nin "Valdes Yemek Odası" ve "Valdes Yatak Odası" isimli tasarımların, diğer davacı Mondi Yatak Yorgan San. ve Tic.

A.Ş.'nin de "Vienna Koltuk Takımı" isimli tasarımların malikleri olduğunu, davalı tarafın tasarım hakkı davacılara ait olan tescilli yatak odası, yemek odası ve kanepe tasarımlar ile aynı/ayırt edilemeyecek derecede benzer ürünleri piyasaya sürdüğünü, davalı eylemlerinin davacılar ile özdeşleşmiş ürünler aleyhinde tasarım hakkına tecavüz ve haksız rakebet teşkil eden ettiğini ileri sürerek tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, menine ve ref'ine, taleplerinin artırma hakları saklı kalması kaydıyla 1.000,00 TL maddi tazminatın tespit tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte hükmolunmasına,

5.000,00 TL manevi tazminatın tespit tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacılar tarafından davalı şirketi aleyhine birlikte dava açılmasının yerinde olmadığını, davacılar ürünlerinin birbirinden farklı olduğu gibi müvekkiline ait olan ürünlerin de farklı olduğunu, bu nedenle davacılar açısında dava arkadaşlığı için aranan koşullar gerçekleşmediğinden davacıların davanın reddi veya terfiki gerektiğini, davacıların taleplerinin açık olmadığını, zaman aşımına uğradığını, dava konusu edilen ürünlerin müvekkilinin kendi tescilli ürünleri olmakla farklı ve ayırt edici özelliklere sahip olduklarını, maddi tazminata ilişkin belirsiz alacak davası açmakta hukuki yarar bulunmadığını,

davacı tarafın manevi tazminat taleplerinin yersiz olduğunu, dava konusu ürünler ile müvekkili tarafından üretilen ürünler arasında benzerlik bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında aldırılan bilirkişi heyeti raporunda davalının bir kısım ürünlerinin davacılar tasarımları ile benzer bulunarak tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin, bir kısım ürünlerinin ise yeni ve ayırt edici nitelikte bulunarak davacılar tasarımlarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil etmediğinin tespit edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davalının Maksi Deluks Takımları arasında yer alan kanepe ve koltuk ürünlerinin davacılardan Mondi Yatak Yorgan San. ve Tic.

A.Ş. adına 2016 02326 ve 2016 02328 sayı ile tescilli tasarımlar ile davacılardan ... Mobilya San. ve Tic.

A.Ş adına kayıtlı 2015 07381 ve 2015 07383 sayı ile tescilli tasarımlara nazaran yeni ve ayırt edici olması nedeni ile davalının bu ürünlerinin davacılar adına tescilli tasarımlardan doğan haklara tecavüz teşkil etmediği ve haksız rekabet yaratmadığı anlaşılmakla taleplerinin bu ürünler yönünden reddine, davalının Morissa Konsept ürünleri arasında yer alan komidin, yatak başlığı ve TV ünitesinin davacılardan ... Mobilya San. ve Tic.

A.Ş adına kayıtlı 2015 07381-4 ve 2015 07383-5 ve 2015 07383-6 sayı ile tescilli tasarımından doğan haklara tecavüz teşkil ettiği ve haksız rekabet yarattığının tespitine, davalının Morissa Konsept ürünleri arasında yer alan tuvalet masası, büfe aynası, büfe ve vitrin mallarının davacılardan ... Mobilya San. ve Tic.

A.Ş adına kayıtlı 2015 07381-1, 2015 07381-2, 2015 07381-3 ve 2015 07383-3 sayı ile tescilli tasarımından doğan haklara tecavüz teşkil ettiği ve haksız rekabet yarattığının tespitine, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 ve 51 inci maddeleri gözönüne alınarak taleple bağlı kalınarak 1.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,

somut olayın özelliğine göre davacının manevi zararına yönelik takdiren belirlenen 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, kararın kesinleşmesine müteakip hüküm özetinin masraf davalılardan alınmak kaydı ile Türkiye genelinde yayın yapan tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinden Mondi'ye ait koltuk tasarımları ile davalı yana ait koltuk tasarımlarının her ne kadar mahkeme tarafından benzer görülmemiş olsa da bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edilemeyecek düzeyde benzer olduğunu, tasarımın benzerliği bariz iken ayırt edilemeyecek derecede benzerlik olmadığına dayalı görüşlerin kabul edilmesinin mümkün olmadığını, davaya konu özellikle koltuk tasarımlarında seçenek özgürlüğünün oldukça fazla olduğunu, ancak bilindiği üzere tasarım hukukunda birebir aynı tasarım varsa yenilik açısından,

genel izlenim bakımından farklı olmayan tasarımlar varsa da ayırt edicilik açısından ihlal söz konusu olacağını, tasarımlar ayrı ayrı unsurları nezdinde veya bir bütün olarak incelendiğinde ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunun görüldüğünü, davalı tasarımının haksız rekabet ve kötü niyete sebebiyet verdiğini, objektif olarak iltibasın (benzerliğin veya karışıklığın) mevcudiyeti veya böyle bir tehlikenin bulunmasının, haksız rekabet için gerekli ve yeterli olduğunu, ayrıca zararın meydana gelmesi de şart olmayıp, zarar doğma ihtimalinin bulunması,

failin iltibas teşkil eden fiilden fayda sağlamış olması da haksız rekabetin oluşması için şart olmadığını, tasarım hakkının ihlalinin her zaman haksız rekabet oluşturduğunu, koltuk tasarımlarında seçenek özgürlüğü çok fazlayken davalının müvekkiline ait tasarımların ayırt edilemeyecek derecede benzerlerini kullanmış olmasının tesadüf olmadığını, davalının davacı şirketin sektördeki tanınmışlığından haksız bir şekilde yararlanmak istediğini belirterek ilk derece mahkemesi kararındaki aleyhe hükümlerin kaldırılması ve bu hususta yeniden yargılama yapılarak davanın tüm talepleri yönünden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükmedilen maddi ve manevi tazminat tutarının yerinde bulunmadığını, müvekkilinin davacılara ait tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturacak bir kullanımının söz konusu olmadığını, bu durumda davacıların davalı şirketin eylemi nedeniyle maddi ve manevi olarak zarar görmesinden bahsetmenin de mümkün olmadığını, bununla birlikte davacıların ne kadar maddi zarara uğradıklarına dair somut bir tespit bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda dahi herhangi bir maddi zarar hesabı yapılamadığını,

bu bağlamda ilk derece mahkemesinin davacılar lehine hükmetmiş olduğu maddi zarar tutarının yerinde olmadığını, yine davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat tutarının da yerinde olmadığını, zira 6098 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesinde manevi tazminata hangi durumlarda hükmedileceğinin açıkça düzenlendiğini, somut olayda bu koşullardan hiçbirisinin bulunmadığını, buna rağmen ilk derece mahkemesinin davacılar lehine manevi tazminata hükmetmiş olmasının yerinde olmadığını belirterek; kararının ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyaya sunulan bilirkişi raporunun, gerekçeli ve somut olayın özelliklerine uygun olduğu, bu haliyle hükme esas alınabileceği, İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı şirketin davacıya ait birtakım tasarımları bu şekilde kullanımının basiretli bir tacirin uyması gereken dürüstlük kuralına aykırı ve davacı şirketin endüstriyel tasarımlarıyla karışıklığa sebebiyet verecek şekilde olduğu,

orta düzeydeki kullanıcıların arada bağlantı kurmasına zemin oluşturarak karışıklığa neden olmak suretiyle haksız rekabet oluşturduğu, bu hali ile davalı şirketin eyleminin haksız kazanç elde etmek olarak değerlendirilmesi gerektiği, meydana gelen tecavüz nedeniyle davacı şirketin zarara uğradığı, tarafların sosyal ekonomik durumları, ihlalin süresi, niteliği, fiilin, zararın ağırlığı dikkate alınmak suretiyle hakkaniyete uygun olarak belirlendiği gerekçesiyle davacılar ve davalı vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle temyiz başvurusunda bulunmuştur.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalının davacılar adına tescilli tasarımlarına tecavüzünün ve haksız rekabetin tespiti, men'i ve ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 149 uncu ve 159 uncu maddeleri.

3.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 56 ncı ve 63 üncü maddeleri.

4.6098 sayılı Kanun'un 50 ve 51 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,