Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/479 K.2023/3891

Taraflar arasındaki Gemi Sicil Memurluğu kararına itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin maliki olduğu Manas isimli gemiyi dava dışı Peksu Denizcilik Tic. Ltd.

Şti.'ne finansal kiralama yoluyla kiraladığını, kiracının sözleşmeden doğan borçlarını ödememesi üzerine finansal kiralama sözleşmesinin feshedildiğini, sözleşmenin feshine rağmen gemi iade edilmediğinden müvekkili tarafından suç duyurusunda bulunulduğunu, ceza mahkemesince kiracı şirket yetkilisinin cezalandırılmasına karar verildiğini, anılan kararda sözleşmenin feshedilmesine rağmen geminin teslim edilmediğinin belirlendiğini, daha sonra yapılan aramalar sonucunda geminin Gaddani gemi söküm alanında söküldüğünü ve müvekkilinin rızası hilafına hurdaya çevrildiğinin tespit edildiğini,

buna ilişkin resmi yazılar ve Karaçi Başkonsolosluğu tarafından onaylı resmi belgenin dilekçe ekinde sunulduğunu, Pakistan makamlarından alınan hurda belgelerinin üzerinde doğrudan Karaçi Başkonsolosluğunun onayının bulunduğunu, bu durumda fiilen var olmayan bir geminin sicilde halen kayıtlı olduğunu, geminin sicilden terkini için 17.10.2017 tarihinde İstanbul Liman Başkanlığına başvurulduğunu, liman başkanlığının 30.10.2017 tarihli yazısı ile terkin talebinin reddedildiğini,

ancak söz konusu red kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek Türk Uluslararası Gemi Sicilinin 700. sırasında kayıtlı 7533056 IMO nolu Manas isimli geminin sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu geminin terkin talebine ilişkin olarak İstanbul Liman Başkanlığı tarafından 30.10.2017 tarihinde verilen kararın 03.11.2017 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un (6102 sayılı Kanun) 34 üncü maddesinde düzenlenen 8 günlük yasal süre içerisinde açılmaması nedeniyle sicil memurluğunun kararının kesinleştiğini, 6102 sayılı Kanun'un 965 inci maddesine göre istem üzerine bir geminin sicil kaydının terkin edilebilmesi için geminin kurtarılamayacak şekilde batması veya tamir kabul etmez hale gelmesi gerektiğini,

6102 sayılı Kanun'un 933 üncü maddesinde de tamir kabul etmez geminin nasıl olması gerektiğinin tanımlandığını, dava konusu geminin ise bu kapsamda sicilden terkin için gerekli şartları taşımadığını ve davacı bu konuda somut bir delil sunamadığını savunarak, davanın süre yönünden ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekili tarafından dosyaya sunulan Pakistan Gaddani gümrük makamlarının düzenlemiş olduğu belgeden dava konusu Manas gemisinin tamamen söküldüğü belirli olup doktrinde sökülen gemi münferit kısımları arasındaki rabıtanın ancak yeniden inşasıyla tesis edilebilecek derecede çözülmüş olması şeklinde tarif edildiğinden dava konusu geminin tamir kabul etmez gemi olarak değerlendirileceği,

6102 sayılı Kanun'un 965 inci maddesine göre tamir kabul etmez hale gelen gemi malik veya maliklerinin istemi üzerine sicilden silinebileceği gibi gemi vasfı ortadan kalkmış olduğundan sicilden terkinin sadece davacının talebine bağlı olmayıp, 6102 sayılı Kanun'un 966 ncı maddesindeki resen terkin koşullarının da mevcut olduğu, bu nedenle geminin 6102 sayılı Kanun'un 965 ve 966 ncı maddelerine göre sicilden terkin edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, ...

İstanbul Liman Başkanlığının Manas isimli geminin gemi sicilinden terkinine ilişkin talebinin reddi konusundaki 30.10.2017 tarihli kararının iptali ile Türk Uluslararası Gemi Sicilinin 700 sırasında kayıtlı 7533056 IMO nolu Manas isimli geminin sicilden terkinine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 6102 sayılı Kanun'un 933 üncü maddesinin atıfta bulunduğu itiraz başlıklı 34 üncü maddesinin ilk fıkrasında sicil kararlarına karşı sekiz gün içinde dava açılabileceğinin düzenlendiğini, 30.10.2017 tarihinde terkin talebinin reddine karar verildiğini, kararın 03.11.2017 tarihinde yazı üzerindeki şerhle tebliğ edilmesine rağmen davanın 26.12.2017 tarihinde açılması nedeniyle süre yönünden reddi gerektiğini, bir geminin terkin edilmesinin Türk Bayrağı çekme hakkını yitirmesi, tamir kabul etmez hale gelmesi ve geminin kurtarılamayacak şeklide batması şartlarından birini gerçekleşmesine bağlandığını, terkin şartlarının oluşmadığını, geminin tamiri mümkün olmadığına ilişkin somut bir delil sunulmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada bulunan ceza mahkemesi kararı, vergi mahkemesi kararı ve konsoluluk yazılarından, dava konusu geminin kiracısı tarafından yurt dışında söküldüğü, parçalarının sökülerek geminin hurdaya ayrıldığı, bu nedenle geminin 6102 sayılı Kanun' un 964 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ve 966 ncı maddeleri anlamında tamir kabul edilmez şekilde parçalara ayrılması nedeniyle gemi vasfını yitirdiği, gemi siciline kayıtlı bir ipotek veya sınırlı ayni hak bulunduğuna dair iddia ve belge de bulunmadığı anlaşılmakla sicilden resen terkin koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sicile kayıtlı geminin gemi vasfını kaybetmiş olması nedeniyle sicil kaydının terkini talebinin reddine ilişkin sicil müdürlüğünün kararına itiraza ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 964 üncü maddesinin üçüncü fıkrası, 965 ve 966 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı harçtan muaf olduğundan, harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,