Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/4813 K.2023/5010

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun reddine karar verilmiştir.

Karara başvuran tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kabulü ile talebin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı başvuru dilekçesinde; sahibi olduğu motor yatın davalı ... tarafından 05.03.2021 günlü sigorta poliçesi ile sigortalandığını, 22.04.2021 tarihinde yatın pervane bölümünde meydana gelen hasar sonrasında sigorta şirketine ihbarda bulunulduğunu, düzenlenen ekspertiz raporunda sigorta ettirilen yatta 7.979,16 USD tutarında hasar meydana geldiğinin tespit edildiğini, ancak tazminat talebinin söz konusu hasarın oluş şekli itibari ile poliçede verilen teminatlardan hiçbirine atfedilemediği gerekçesi ile soyut olarak reddedildiğini,

teminat kapsamı ile özel şartlar bölümlerinde pervane hasarlarının teminat kapsamı dışında kaldığı yönünde özel bir klozun bulunmadığını, aksine makine kurulması ek teminatı verilerek yatın teknik aksanının da sigorta teminatı kapsamına alındığının anlaşıldığını, nitekim poliçenin tabi olduğu "Tekne Sigortası Genel Şartları ve Makine Kırılması Genel Şartları"nda da hasarın teminat kapsamı dışında kalacağına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığını, sigorta poliçesinin yarısının yabancı dilde düzenlenmiş olması nedeni ile klozların anlaşılmasının da mümkün olmadığını,

sigorta şirketinin gerek poliçenin tanzimi sırasında gerekse de hasar sonrasında aydınlatma yükümlülüğüne uygun davranmadığını, Yargıtay'ın uygulamasının da bu yönde olduğu, konuya ilişkin yönetmeliğin 7 nci maddesinde de aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması durumunda sözleşmenin feshedileceği ya da uğranılan zararın tazminin talep edileceğinin hüküm altına alındığını ileri sürerek,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 107 nci maddesi uyarınca fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 7.979,16 USD hasar bedelinin poliçe limitleri dahilinde temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 1 (bir) yıl USD hesabı için uyguladığı en yüksek faiz üzerinden işleyecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; başvuru üzerine açılan hasar dosyası ile yapılan ekspertiz incelemesinde yat sigorta poliçesinde tekne azami hızının 17 mil olarak düzenlenmiş olmasına rağmen tekne üzerindeki tespitte tekne azami hızının 34 knots olarak tespit edildiğini, bu nedenle sonraki kloz maddelerinin uygulanmasının gerektiğini, geminin veya botu olan gemilerde ana geminin, tasarlanmış hızının 17 mili aşmamak ile yükümlü olduğunu, sigortacıların bu yükümü kaldırmayı istediklerinde 19 uncu sürat botu klozunda yer alan "Speedboat Clause" maddesinin uygulanacağını, bu maddeye göre de dümen, bağlantı,

milli veya pervane için tazminatın kabul edilemeyeceğini, dolasıyla kaza neticesinde oluşan hasarın teminat haricinde olduğunu, yine her bir hasarda tenzili muafiyetin uygulandığını belirterek başvuru talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 24.01.2022 tarihli, K-2022/6394 sayılı kararı ile başvurucuya ait tasarlanmış azami hızı 17 knots üstü olan "Rinata" isimli sigortalı teknenin pervane sisteminde meydana gelen hasarın 22.04.2021 tarihinde tekne kaptanının sevk ve idaresinde seyir halindeyken iskele makineye ait douprop iç pervanesinin bir kanadının koparak dış pervanenin kanatlarında hasarın oluştuğu, Institute Yacht Clause madde 19 sürat botu klozunun 3 üncü fıkrası ile aynı madde ve fıkranın 2 nci bendi gereğince;

ağır hava, su veya diğer gemi, rıhtım veya iskeleden başka şeylerle veya su ile temas nedeni ile ziya ve hasarların teminat harici olduğu, dolayısıyla gerçekleşen rizikonun teminat dışı bırakıldığı, başvuranın 14 günlük yasal süre içerisinde poliçede yazılı özel şartlara itiraz etmediği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiş, bu karara davacı tarafça süresi içinde itiraz edilmiştir.

IV. İTİRAZ HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında düzenlenen poliçenin Enstitü Yat Klozları 1.11.85 C1.328 hükümlerine göre akdedilmiş olduğu, poliçenin ön sayfasında sigortalı teknenin hızının 34 knots (17 knots üzeri) olarak beyan edildiği ve poliçenin ön sayfasındaki "Özel Şartlar" bölümünde.

Institute Speed Boat Clauses C1.328 (01.11.1985) klozunun 5 inci maddesinin 1 inci bendinin iptal edildiği, yerine Institute Speed Boat Clauses C1.333 hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, söz konusu özel şart uyarınca sigortalı teknenin pervanesindeki hasarın poliçe kapsamı dışında bırakıldığının anlaşıldığı, 6102 sayılı Kanun'un 1423 üncü maddesinin 1 inci bendi hükmü gereğince sigortacının sözleşme öncesinde ve sonrasında yazılı bilgilendirme yapması gerektiği, dava konusu olayda sigortacının teminat kapsamı dışında tutulan özel şartlar yönünden sigortalıyı bilgilendirdiğine ilişkin bir verinin olmadığı,

ayrıca özel şart kaydını içeren sigorta poliçesinde başvuru sahibinin imzasının da bulunmadığı, dolayısıyla bilgilendirme yükümünü yerine getirmeyen sigorta şirketinin hasar bedelini ödemesi gerektiği, bu kapsamda, dava konusu sigorta poliçesinin yabancı para üzerinden düzenlendiği, sigorta sözleşmesinde sigorta değeri ile poliçe primlerinin yabancı para üzerinden kararlaştırıldığı, davacı tarafından düzenlenen 26.04.2021 tarihli faturada malzeme tutarlarının EURO üzerinden değil, USD cinsinden düzenlenmesi nedeniyle parçaların yurt dışından temin edildiğinin anlaşıldığı, fatura bedelinin 7.979,16 USD olduğu,

sigorta eksperi tarafından sigorta bedelinin 50.000,00 EURO olarak belirlenmiş olmasından dolayı hasar tutarının 6.260,69 EURO olduğu, poliçedeki muafiyet koşulu gereğince 1.000,00 EURO muafiyetin düşülmesi gerektiği, bu itibarla davacının talep edeceği tutarın 5.260,69 EURO olduğu, davacının talebinin ödeme tarihindeki kur üzerinden ödenmesi yoluna gidileceğinden, başvuran davacının itirazının kabulüne karar verilerek Sigorta Tahkim Komisyon Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 24.01.2022 tarihli kararı kaldırılmak sureti ile yeniden hüküm kurularak,

davacı tarafın başvurusunun kısmen kabulü ile 5.260,69 EURO tazminatın temerrüt tarihi olan 31.05.2021 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD para birimi ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalı ... şirketinden tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; başvuranın davayı USD para birimi üzerinden açmasına rağmen EURO para üzerinden hüküm kurulduğunu, faiz talebinde bulunulmadığı halde faize hükmedildiğini, sigortacının aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiğini, dava değerinin yabancı para üzerinden belirlenmiş olması nedeniyle reddedilen kısım yönünden maktu tutarın 1/5'i oranında vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, itiraz hakem heyeti kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; tekne yat sigorta poliçesi kapsamında hasar bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi.

2.6102 sayılı Kanun'un 1423 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1.6102 sayılı Kanun'un “Aydınlatma Yükümlülüğü” başlıklı 1423 üncü maddesinin 1 inci bendinde "Sigortacı ve acentesi, sigorta sözleşmesinin kurulmasından önce, gerekli inceleme süresi de tanınmak şartıyla kurulacak sigorta sözleşmesine ilişkin tüm bilgileri, sigortalının haklarını, sigortalının özel olarak dikkat etmesi gereken hükümleri, gelişmelere bağlı bildirim yükümlülüklerini sigorta ettirene yazılı olarak bildirir.

Ayrıca, poliçeden bağımsız olarak sözleşme süresince sigorta ilişkisi bakımından önemli sayılabilecek olayları ve gelişmeleri sigortalıya yazılı olarak açıklar" denildikten sonra ikinci bendinde "Aydınlatma açıklamasının verilmemesi hâlinde, sigorta ettiren, sözleşmenin yapılmasına ondört gün içinde itiraz etmemişse, sözleşme poliçede yazılı şartlarla yapılmış olur. Aydınlatma açıklamasının verildiğinin ispatı sigortacıya aittir" şeklindeki düzenlenme hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda sigorta poliçesi 05.03.2021 tarihinde düzenlenmiş olup, hasar 22.04.2021 günü meydana gelmiştir. Başvuran tarafından, sigorta poliçesinin teslim alınmadığı yönünde değil, sigortacının bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmediği ve gemi pervanesinin tazminat kapsamında kaldığı şeklinde bir iddiada bulunulduğu anlaşılmıştır.

Sigorta tahkim komisyonu uyuşmazlık hakem heyetince bilgilendirmeye yönelik formun dosyada yer almaması nedeni ile bilgilendirme açıklamasının yapılıp yapılmadığı anlaşılmamış olsa da 6102 sayılı Kanun'un 1423 üncü maddesinin 2 nci bendi uyarınca sigorta ettiren tarafından sözleşmeye 14 gün içerisinde itiraz edilmediği gerekçesi ile başvurunun reddine karar verilmiş, bu karara başvuran vekilinin itirazı üzerine itiraz hakem heyetince aynı kanunun birinci maddesinde yer alan sigortacının,

bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği ve bilgilendirme yaptığı hususunu ispat edemediği gerekçeleriyle itirazın kabulü ile davanın kısmen kabulüne hükmolunmuş ise de sigorta hakem heyeti kararında yer alan 6102 sayılı Kanun'un 1423 üncü maddesinin 2 nci bendinde düzenlenen sigortalının 14 gün içerisinde sigorta poliçesine itiraz etmemesi hususu değerlendirilmemiş, anılan bu kanun maddesinin neden uygulanmadığı tartışılmamıştır.

Sigorta itiraz hakem heyeti kararına itirazda da anılan bu madde ve bendine dayanılarak itiraz edildiği gözetilmeden bu hususun tartışılması sureti ile karar verilmesi gerekirken eksik ve yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulduğundan, sigorta itiraz hakem heyeti kararının davalı yararına bozulması gerekmiştir.

2.Poliçe EURO döviz cinsi üzerinden düzenlenmiş ise de başvuranın talebinin EURO'ya göre TL karşılığı daha az değerli olan USD üzerinden olduğu gözetilmeden, talep dışına çıkılarak TL karşılığı daha fazla kıymetli döviz cinsi olan EURO üzerinden karar verilmesi bozma sebep ve şekline göre şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın saklama kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,