Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/4824 K.2024/1357

Taraflar arasındaki asıl davada tasarım hakkına tecavüzün men'i, maddi ve manevi tazminat istemli, karşı davada ise tasarımın hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı karşı davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacıkarşı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ayakkabı, terlik ürünleri imalatı ve satışı yapan bir firma olduğunu, müvekkilinin orijinal tasarımlarını tescil ettirdiğini, piyasada bazı firmaların haksız olarak bu tasarımları taklit ettiğini, müvekkilinin emek ve zaman harcayarak ve masraf ederek geliştirdiği “Ayakkabı Model Taban” tasarımı için 27.06.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 2014/04732 numarası ile çoklu Endüstriyel Tasarım Tescil belgesi aldığını, davalının, müvekkilinden izin almadan müvekkilinin endüstriyel tasarım olarak tescil ettirdiği ayakkabı ürünleri için tabanlarını taklit ettiğini,

bu tabanların aynısını ve ayırt edilemeyecek derecede benzerlerini kendi ürünleri için kullandığını, müvekkili ile aynı iş kolunda faaliyet gösteren davalının, üretmiş olduğu ürünlerde müvekkilinin endüstriyel tasarımlarının aynısını kullandığını, müvekkilinin endüstriyel tasarımdan ... haklara tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, davalıya ihtarname gönderilerek tecavüz fiillerinin durdurulmasının istendiğini, davalı cevaben ihtar göndererek eyleminin haksız rekabet teşkil etmediğini savunduğunu, müvekkilinin uğradığı maddi zararın giderilmesi konusunda seçimlik hakkını kullanarak tecavüz edenin rekabeti olmasaydı,

davacı müvekkilinin tasarımı kullanması ile elde edebileceği muhtemel gelire göre zararlarının hesaplanması gerektiğini, bu nedenlerle endüstriyel tasarıma vaki tecavüzün men'i ve refine, haksız rekabetin men'ine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere zararın belirlenebilir olduğu anda arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davalının adresinde bulunan müvekkili adına tescilli tasarıma tecavüz yoluyla haksız rekabet teşkil eden ve taklit yoluyla üretilen taban, ayakkabı ve terlikler ile bunların üretiminde kullanılan her türlü araç, gereç ve kalıplara el konulması için gerekli görülürse teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, bu konuda ilgili icra müdürlüklerine müzekkere yazılarak kararın infazına, mahkeme kararının, masrafları davalı tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya ilan yoluyla duyurulmasına, tirajı en yüksek iki gazetede ilan edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı karşı davacı vekili dava dilekçesinde; davacı karşı davalının tasarımının kamuya mal olan bir tasarım olduğunu, davacı adına tescil edilen 2014 04732/19 nolu tasarımın yenilik unsunu taşımadığını, daha önceden Opak Ayakkabı Endüstri ve Tic. A.Ş. tarafından 13.12.2005 tarihinde 2005/04882/16 sıra no ile tescil edilmiş olduğunu, ... Tabancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı olan 19.10.2010 tarihli, 2010 05533/3 ve 7 sıra nolu tasarımla ayırt edilmeyecek kadar benzer olduğunu, tescil sisteminden faydalanarak tasarımının tescil edildiğini, bu nedenle karşı davalarının kabulü ile 2014/ 047732/19 sırada kayıtlı olan tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilinden terkinine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili tarafından üretilen tasarım ile davacı karşı davalının ürettiği tasarımların aynı olmadığını, tabanların gerek yükseklik, tabandan bulunan kanallar, desen ve iç giydirme şablonu açısından farklı olduğunu, tabanların giydirilmiş olarak piyasaya sürüldüğünü, bu sebeple inecelemenin sadece tabanın altında yapılabileceğini, müvekkiline ait tabanın şekil ve desenin ve hatta yüksekliğinin farklı olduğunu, davacının tasarımda kanal kullandığını, şirket ambleminin farklı yerde olduğunu ve desen farklılıklarının bulunduğunu, tasarımın tescile esas alınan bölümünün zeminde kullanılan desen olduğunu,

dolgu topuk ve pim çivileri tescil ettirme olanağının olmadığını, taban desenlerinin farklı olduğunu, bu sebeple davacı karşı davalı tasarımına tecavüz etmediğini ve haksız rekabetin oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Karşı davada davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 56 ncı maddesi uyarınca "Tasarım ... ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur....Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım ... kabul edilir.

Tasarımlar sadece ... ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir." hükmü ve aynı kanunun 77 nci maddesinin (c) bendi gereği " Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise" tasarımın hükümsüz kılınmasına mahkeme tarafından karar verileceğinin düzenlendiği,

yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda davacı şirkete ait 2014 047732 tasarım belgesindeki 19.1 numaralı tasarımın daha önce 2010 yılında kamuya sunulan ve tescil edilen 2010/05533 tescil nolu 3 ve 7 nolu tasarımlarla benzer olduğu ve yenilik kriterinden yoksun olduğu gerekçesiyle karşı davanın kabulü ile dava konusu tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, asıl davada ise dava konusu tasarım hükümsüz kılındığından asıl davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı karşı davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davacı karşı davada vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkiline ait 2014 04732 numara ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğü için kendisine karşı tazminat ve tecavüz davası yöneltildikten sonra bu davayı açtığını, müvekkiline ait tasarım tecavüz fiillerinin vaki olduğu tarihte de halen de geçerli ve tescilli bir tasarım olduğunu, dosyanın aynı bilirkişi heyetine 3 kez gittiğini, üçünde de tecavüze ilişkin değerlendirme yapılmadığını, buna rağmen bu bilirkişi raporuna itibar edilerek asıl davanın reddine karar verildiğini,

davalı dilekçesinin deliller kısmında 3 adet firmanın önceden tescil edilmiş/ tescil başvurusu yapılmış tüm modellerinin incelenmesini talep ettiğini, delillerini somut bir şekilde belirlemediğini, hangi tasarım tescili, hangi tarihte kamuya sunulmuş olduğunun belli olmadığını, bilirkişiler tarafından bu şekilde bir inceleme ile yapılan hatalı tespitleri içeren bilirkişi raporu nazara alınarak hükümsüzlük kararı verildiğini, kaldı ki bilirkişi raporunda bir takım tescil numaralarını belirterek bunlara ilişkin inceleme yapmadıklarını vurgulamasına rağmen eksik düzenlenen bu raporla hüküm kurulduğunu,

davalı tarafça üretilen model ile müvekkili tarafından üretilen modelin örneklerini dosyaya delil olarak ibraz etmelerine rağmen numuneler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını, mahkemece bu taleplerin göz ardı edildiğini, bilirkişi heyetinin yanlış teşekkül ettirildiğini, bilirkişi raporunun her yönüyle eksik ve hatalı olduğunu, bilirkişi kurulunun da yeterli ve ehil olmadığını, tasarımın ... olduğu gibi ayırt edici özellik unsurunu da taşıdığını, müvekkiline ait tescilli tasarımların tasarım hukuku ile koruma altına alınan kısımlarının hususiyetle tabanın bütünsel formu yani üzerine yerleştirilen desen formları, yan çizgiler,

desenler, kısacası tabanın alt ve yan görümü ile ilgili olduğunu, bir tasarıma ilişkin olarak yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesi yapılırken tasarımın bir bütün olarak algılanması ve değerlendirilmesi gerektiğini, ileri sürerek kararın kaldırılması gerektiğini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, bilirkişi raporu, karar gerekçe içeriği bir bütün olarak değerlendirildiğinde mahkemece delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle asıl davada davacı karşı davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı karşı davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı karşı davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle ve istinaf mahkemesi kararının gerekçesiz olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada, tasarım hakkına tecavüzün men'i, durdurulması, maddi ve manevi tazminat, karşı dava da ise tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 5, 6, 7, 11, 43 ve 45 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davacı karşı davada davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,