Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5084 K.2024/1487

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirkete verdiği iki adet teminat mektubunun haksız yere bozdurulduğunu, dava dışı ...'ın geçirdiği iş kazası nedeniyle, müvekkilinin taraf olmadığı, dava dışı Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş., Mesan Transport Tic. Ltd. Şti. ve ... ... aleyhine açılan tazminat davaları sonucu yetkilisi olduğu Mesan Transport Tic. Ltd.

Şti.nin kusur oranının %10 olarak belirlendiğini, dava dışı ...'ın tazminat tutarlarını Habaş A.Ş.'den tahsil ettiğini, bir bedel tahsil edilecekse bile bunun Mesan Tic. Ltd. Şti.'nin kusuru oranında olması gerektiğini ve Mesan Tic. Ltd. Şti.'den tahsili gerektiği, müvekkiline ait şahsi teminat mektubunun Mesan Tic. Ltd.

Şti.'nin borçlu olduğu iddiasıyla nakde çevrilemeyeceğini ileri sürerek Habel A.Ş. tarafından bozdurulan teminat mektupları bedelinin bozdurma tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin ...

Yolu ile Sıvı Doğalgaz (LNG) Taşıma Anlaşması gereği aynı grup içinde faaliyet gösteren Habaş A.Ş.'nin satışı ve dağıtımını yaptığı likit doğalgaz nakliye işini üstlendiğini, sözleşmenin 9.2 maddesine göre Habaş A.Ş'ye yüklenecek sorumlulukların müvekkili tarafından karşılanacağını, bu sözleşmeye konu nakliye işleri için davacı alt yüklenici 01.03.2006 imzalanan nakliye sözleşmesinin 9.5 maddesine göre nakliyecinin, Habel A.Ş'nin uğrayacağı zararları ödemekle mükellef olacağını, davacı alt taşeronu Mesan Transport Tic.

Ltd.

Şti. çalışanı olarak görev yapan dava dışı ...'ın yaşadığı kaza neticesinde açılan davalarda hükmedilen bedellerin Habaş A.Ş. tarafından ödendiğini, Habaş A.Ş.'nin bu davalar ve icra takipleri nedeniyle ödemek zorunda kaldığı toplam 166.061,45 TL'yi sözleşme gereği müvekkilinden talep ettiğini, bunun üzerine davacının müvekkiline verdiği teminat mektuplarının 17.05.2015 tarihinde tazmin edildiğini ve Habaş A.Ş. hesabına yolladığını, müvekkilinin davacıya borcu olmadığı gibi alacaklı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile -kararda sayılı- iş mahkemesi dosyalarına göre dava dışı Mesan Transport Tic. Ltd. Şti. çalışanı ...'ın yaralanması sonucu dava dışı Habaş A.Ş.'nin müteselsil sorumluluk kapsamında ... ve SGK'nın başlattıkları icra takipleri sonucu toplamda 166.061,45 TL ödediği, davalı şirketin dava dışı Habaş A.Ş ile aralarındaki ...

Yolu İle Sıvı Doğalgaz (LNG) Taşıma Anlaşmasının 9.2 maddesi uyarınca bu bedeli Habaş A.Ş'ye ödediği, davalının Habaş'a ödediği 166.061,45 TL'yi, davacı ile davalı arasında imzalanan 'Karayolu İle Sıvı Doğalgaz (LNG) Taşıma Anlaşması'nın 9.5 maddesi uyarınca davacıya rücu ettiği ve davacının davalıya verdiği iki adet teminat mektubunu bozdurduğu, ancak davacının, davalının Habaş A.Ş.'ye ödediği bu bedelden sorumlu olması için ...'ın yaralanması olayında kusurlu olması gerektiği, kesinleşen iş mahkemesi dosyalarında kazaya uğrayan ...'ın Mesan Ltd.

Şti.'nin işçisi olarak çalıştığı, Mesan Transport Tic. Ltd.

Şti.'nin olayda %10 oranında, Habaş A.Ş.'nin %40, dava dışı ... ...'ın %25, ...'ın %25 kusurlu olduğunun belirlendiği, Karayolu İle Sıvı Doğalgaz (LNG) Taşıma Anlaşması'nda tarafların davalı ile nakliyeci sıfatıyla "Sancak Nakliyat-..." olduğu, her ne kadar davacı vekili taraflar arasındaki sözleşmede Mesan Ltd Şti.nin taraf olmadığını, bu nedenle teminat mektuplarının nakde çevrilemeyeceğini ileri sürülmüşse ve Mesan Ltd.

Şti. bu sözleşmede taraf olmasa da, sözleşme konusu işi fiilen Mesan Ltd. Şti.'nin yaptığı, kazada yaralanan ...'ın Mesan Ltd. Şti.nin çalışanı olduğu, davacının Mesan Ltd. Şti.'nin sahibi ve yetkilisi olduğu ve teminat mektubunun doğrudan bu iş için verildiği anlaşıldığından, davacı teminat mektubunu davalıya şahsen vermişse de kaza bu sözleşme kapsamında yapılan iş sonucu meydana geldiğinden davacının, davalının Habaş A.Ş.'ye ödediği zarardan Mesan Ltd.

Şti.'nin kusuru oranında sorumlu olduğu, davalının HABAŞ A.Ş.'ye ödediği miktar 166.011,45 TL'nin %10'unun 16.606,15 TL olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin 7.1 maddesinde teminat mektubu bedelinin 160.000,00 Tl olduğu, davalı şirketin teminat mektuplarını nakde çevirmiş olması nedeniyle sözleşmenin teminatsız kaldığı belirtilmişse de bu husus davanın konusu olmadığından bir değerlendirme yapılmadığı,

davadan önce davalıyı temerrüde düşürecek bir ihtarname olmadığından faiz başlangıcında dava tarihinin esas alınacağı, dava dilekçesinde herhangi bir faiz çeşidi belirtmediğinden yasal faiz işletilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 160.000,00-16.606,15=143.393,85 TL'nin dava tarihi olan 07.06.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf başvru dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin. 9.7 nci maddesinde "HABEL kendisi ve vazifesi personelinin HABEL işyeri ile nakliye ameliyesi sırasında HABEL'ce ihdas olunan prensip, usul ve yasalara kati surette riayeti, aksi halde bundan doğabilecek her türlü sorumluluğun kendisine ait olacağı hususunu peşinen ve itirazsız kabul ve taahhüt eder.." şeklinde hüküm ihdas edildiğini,

9.10. maddesinde "Nakliyeci kiralık olarak kullandığı HABEL'e ait tankların üçüncü şahıslara verdiği zararlarda sorumlu olup herhangi bir şekilde HABEL'in zarar gören üçüncü şahıslara yapmak zorunda kalacağı tazminat ödemelerini ve icabında bu ödemeler sebebiyle HABEL'in teminatı irad kaydedebileceğini kabul eder" şeklinde hüküm bulunduğunu, tacirler arasındaki sözleşmedeki açık hüküm gereği davacının, sözleşmenin ifası sırasında müvekkili şirketin uğradığı tüm zararları tazmin etmekle yükümlü olduğunu, müvekkili şirketin de oluşan tüm zararı davacıdan talep ve tahsil edebileceğini,

bu amaçla da teminatları irad kaydedebileceği hususlarının sözleşmeye uygun olduğunu, gerekçeli kararda bilirkişi raporu kısmında "kazaya dava dışı HABAŞ çalışanının sebebiyet verdiği anlaşılmaktadır" şeklindeki tespitin yanlış olduğunu, gerek davacı alt yüklenicisi Mesan şirketi gerekse davacı çalışanı olan kazalının kusur oranlarına bakıldığında mahkemenin davacının sadece zararın %10'luk kısmından sorumlu tutulabileceği yolundaki gerekçesinin dosya mündericatına uygun olmadığını, sadece kusur oranında rücu kabul edilse dahi, taraflar arasındaki sözleşmenin 12.3 üncü maddesinde.

"Mukavele hitamında NAKLİYECİ ile yeniden anlaşma yapılmayacak ise, NAKLİYECİ sigorta teftişini yaptırıp ilişiksiz kağıdını getirmedikçe mukavele teminatı kendisine iade edilmeyecektir." şeklindeki hükmün uyarınca davacının müvekkili şirkete böyle bir belge ibraz etmediğinden teminatının iadesinin söz konusu olamayacağını, dolayısıyla teminatın iadesi şartlarının oluşmadığını, müvekkili şirket ile dava dışı ... Batın Ltd.

Şti. arasında imzalanan sözleşmede davacı müşterek borçlu müteselsil kefil olduğundan da teminatın iadesinin söz konusu olmayacağını, kararın tacir sıfatını haiz taraflar arasında imzalanan ticari sözleşme hükümlerine, hukuka aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, kazaya uğrayan ...'ın olay tarihinde Mesan şirketinde işçi olarak çalıştığı, mahkeme gerekçesinde belirtilen iş mahkemeleri dosyalarında alınan bilirkişi raporları ile olayın oluşumunda Mesan şirketinin %10, Habaş şirketinin % 40, dava dışı ... ...'ın %25, ...'ın %25 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, gerek SGK tarafından açılan rücuen tazminat davalarında, gerekse ... tarafından açılan manevi tazminat davasında, kazalının kusuru dışında o dosyalardaki davalılar Habaş A.Ş., Mesan Ltd.

Şti. ve ... ...'ın olayın oluşumundaki toplam %75 kusur oranları dikkate alınarak hüküm kurulduğu dikkate alındığında, mahkemenin davalının Mesan Ltd.

Şti.nin kusuru oranında davacıdan talepte bulunabileceği yönündeki kabulünün yerinde olduğu; nakde çevrilen teminat mektuplarında, davacının davalıya karşı sair kefaletleri ve borçlarını da temin ettiğine dair ibare bulunmayıp, teminat mektuplarının davacının 3 üncü şahsın borçlarına kefaleti kapsamında doğacak borçları da temin ettiğinin ispatlanmadığı, davalı şirketin teminat mektuplarının nakde çevrilmiş olması nedeniyle sözleşmenin teminatsız kaldığı yönündeki savunmasının işbu davanın konusunu teşkil etmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde istinaf aşamasındaki itirazları yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekili dava dilekçesinde, dava değerini 150.000,00 TL olarak göstermiş, harcını bu miktara göre yatırmış ve dilekçesinde davalı tarafa verilen 19.09.2006 tarihli 100.000,00 TL bedelli, 29.11.2006 tarihli 50.000,00 TL bedelli iki adet teminat mektubunun haksız yere nakde çevrildiğini ileri sürmüştür.

Mahkemece, taraflar arasındaki sözleşmenin 7.1 ... maddesi uyarınca teminat mektubu bedelinin 160.000,00 TL olduğu kabulünden hareketle yazılı şekilde karar verilmişse de, dava dilekçesi içeriği, talep ve T. İş Bankasının 07.04.2020 tarihli ve 2403/211 sayılı müzekkere cevabı dikkate alınmaksızın somut olaya uygun düşmeyecek şekilde sözleşmede yazılı teminat mektubu bedelinden, davacının yetkilisi olduğu şirket hakkında belirlenen %10 bedele tekabül eden miktar düşülmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,