Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5228 K.2024/1643

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin zilyetliğindeki 200.000,00 TL bedelli çekin 08.09.2015 tarihinde çalındığını, kıymetli evrakın iptali istemi ile açılan davaya davalı ...’ın çekin kendisinde olduğunu, çeke dayalı takip başlattığı yönünde beyanda bulunduğunu, Mahkemece de istirdat davası açılması için kendilerine süre verildiğini, müvekkili ile diğer davalı şirketin çek üzerindeki cirolarının üzerine “iptal” yazıldığını, böylece ciro silsilesinin bozulduğunu, davalı şirketin iptal cirosunu gördüğü hâlde tekrar cirolamasının kötü niyet taşıdığını ileri sürerek müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, çekin istirdatını, kötü niyet tazminatının tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; diğer davalının cirosuna ilişkin iptal işleminin davacının cirosuna ait olmadığını, davalı şirketin de önce ciro iptali yapmışsa da tekrar ciroladığını, silsilede bir kopukluk bulunmadığını, müvekkilinin yetkili hamil olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Beyoğlu Asmalı Motel Turizm İşl. Dış Tic. Ltd. Şti. cevap dilekçesi vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çekin dava dışı Sis Sayılgan Dokuma Boya İplik San. ve Tic.

A.Ş. tarafından davacı ...Ş. lehine keşide edildiği, lehtarın ilk cirosunun ardından ikinci cironun davalı Beyoğlu Asmalı Hotel şirketine ait olduğu, bu ciro üzerinde iptal yazısının bulunduğu, hemen ardından davalı tarafından tekrar ciro edildiği, davalı ...'ın son ciranta ve yetkili hamil olduğu, çekin davalı ... tarafından icra takibine konu edildiği, davacının bir yandan çekte bulunan cirosunun iptal edildiğini ve çekin kendisine iade edilmesi gerektiğini, buna rağmen ciro edilerek diğer davalıya verildiğini, ticari defterlerinde de çekin iade kaydının yapıldığını iddia ederken bir yandan da çekin çalındığını ileri sürdüğü,

davacının iddialarının birbiriyle çeliştiği, kendi ticari kayıtlarına göre çekin, kendisinden sonraki ciranta davalı şirkete ticari ilişki kapsamında verildiği, dolayısıyla çalındığı iddiasının yerinde görülmediği, iptal yazısının davalı şirketin cirosu üzerinde olduğu, iptal edilen cirodan sonra çekin yeniden cirolandığı, ciro silsilesinde herhangi bir kopukluk bulunmadığı, davacının cirosunun geçerli olduğu,

davacının çekin istirdadını talep edebilmesi için öncelikle çekin elinden rızası hilafına çıktığını ve son yetkili hamilin çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatlaması gerektiği, davalı ... tarafından çekin geçerli ciro silsilesi kapsamında alındığı, davacının elinden rızası hilafına çıktığını ispat edemediği, davalının çekte iyi niyetli ve yetkili hamil olduğu, çekin istirdadı şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin sehven kıymetli evrak iptali davasına konu edildiğini, çekin ciro yoluyla davalı şirkete verilmesinden sonra hesap mutabakatı yapılıp hem müvekkilinin hem de davalı şirketin cirosunun iptalinin kararlaştırıldığını, bu suretle ciroların iptal edildiğini, ancak davalı şirketin mutabakata riayetsizlikle çeki tekrar ciroladığını, ciro silsilesinin bozulduğunu, iptal yazısının hem müvekkilinin hem de davalı şirketin üzerini kapsadığını, ticari defter ve kayıtlar üzerinde yapılan incelemede haklılıklarının kanıtlandığını, davalıların aralarındaki ticari ilişkiyi gösteremediklerini,

iyi niyetli üçüncü kişi intibaı için çekin davalı ...’a cirolandığını, üzerinde iptal şerhi ve çizik bulunan bir çekin alanın iyi niyetli sayılamayacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile söz konusu çekin bir örneğinin istinaf dilekçesi içinde büyütülmüş fotokopisinin yer aldığı, buna göre iptal şerhinin davacıdan sonra gelen davalılardan Beyoğlu Asmalı Hotel Turizm İşl. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin cirosunun iptaline yönelik olduğu, ancak iptal şerhi yazılırken bu hususun davacı cirosuna taştığı, bilirkişi raporu içeriğinden davacı ile davalı şirket arasında ticari ilişki bulunduğu, çekin bu ticari ilişki kapsamında davacı kayıtlarına yansıtıldığının anlaşıldığı, davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin ve davalı şirketin ilk cirosunun çizildiğini, iptal yazısının her iki ciroyu kapsadığını, bu hususta teknik inceleme yapılması gerektiğini, ciroların yazılmamış hükmünü taşıdığını, ciro silsilesinin bozulduğunu, müvekkilinin ticari kayıtlarının davalılara borçlu olmadığını ispatladığını, davalıların kendi kayıtları ile veya başka kesin delillerle aksini kanıtlayamadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi.

3.6012 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 686 ncı maddesi, 792 nci maddesinin birinci fıkrası.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,