Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5282 K.2023/7153

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 05.12.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ... ... ile davalı vekili Av. ... ... ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin Fransa'da mukim dava dışı Spread SA firmasına ... boru satışı yaptığını, emtianın nakliye sırasında meydana gelecek rizikolara karşı davalı tarafından nakliyat abonman sigorta poliçesi ile sigortalandığını, emtiada nakliye ve tahliye sırasında hasar meydana geldiğini, hasarlanan boruların yerine yenilerinin bedelsiz olarak dava dışı firmaya teslim edildiğini, hasarlanan boruların da 22.650,62 euro hurda bedeli üzerinden alıcı firmaya devredildiğini, davalı ... şirketinin tamamen zayi olan 118 adet borunun tam ... bedelini müvekkiline ödemekle yükümlü olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 117.095,88 euronun davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının alıcıya kapalı (bedeli tahsil edilmiş) fatura düzenlediğini, yükleme ordinosu ve yük manifestosunda teslim şeklinin CIF olacağının belirtildiğini, CIF teslim kuralları uyarınca yükteki hasar ve yararın alıcıya geçtiğini, bu nedenle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, zararın teminat kapsamında olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile CIF satışta yükün geminin küpeştesine geçmesinden itibaren yarar ve hasar alıcıya geçtiğinden hasarla ilgili talep ve dava hakkı alıcıya ait olmakla birlikte, alıcı firma hasarla ilgili sigortacıya karşı olan dava ve talep haklarını davacıya temlik etmiş olduğundan söz konusu temlikname uyarınca davacının işbu davada aktif dava ehliyetini kazandığı, zararın teminat kapsamında olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın tamamen kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, zararın sigorta teminatı kapsamında yer almadığını savunarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 20.04.2014 tarihli ve kapalı (bedeli tahsil edilmiş) olarak düzenlediği faturasında; satışın denizyolu ile taşımalara özgü kurallar Incoterm-2010 (International Commercial Terms) terim sınıflandırmasına tabi olduğuna ilişkin ibare yer aldığı, yine faturada, Yükleme Ordinosu ve Yük Manifestosu’nda teslim şeklinin CIF (Cost, Insurance And Freight) (Masraflar, Sigorta ve Navlun) olacağının açıkça belirtildiği,

CIF teslim kuralları uyarınca davacının teslim yükümlülüğünün mallar varma yerine ulaştığında değil, mallar geminin küpeştesini geçtikten sonra sona erdiği, bu aşamadan sonra her türlü risk, hasar, kayıp ve masrafların alıcının (Spread SA/Fransa) sorumluluğuna geçtiği, sigorta poliçesinin arkasında davacının “Poliçeyi Spread SA adına ciro ettiğine” ilişkin kaşeli imzalı şerhi yer almakta olduğu, davaya konu sigortanın başkası lehine yaptırıldığı, davacı tarafından sunulan 22.03.2018 tarihli İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA başlıklı yazı içeriğinde; ''... ...

Boru Sanayi A.Ş. tarafından üretilen ... boru emtiasının bir kısmı ... taşıması sırasında tamamen zayi olmuş ve ilgili borular hurda bedeli olan 22.680, 62 euro üzerinden firmamızca satın alınmıştır. Tamamen zayi olan borular yerine tarafımıza ... ... Boru Sanayi A.Ş. tarafından bedelsiz olarak yenilerinin gönderilmiş olması nedeniyle, 2287716/1, 2292396/1 ve 2287719/1 no.lu hasar dosyalarına istinaden mahkemenizde açılan davada hükmedilecek tazminatın, ... ...

Boru Sanayi A.Ş.'ye ödenmesine muvafakat ettikleri'' belirtildiği, ancak bu muvafakatnamenin alacaklının alacağını davacıya temliki niteliğinde olmadığı, hukuken sigorta ettirene talep ve dava hakkını kazandırmadığı, bu durumda sigorta ettiren davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dışı alıcının Yerel Mahkeme'ye hitaben kaleme aldığı muvafakatnamenin alacağın temliki şartlarını taşıdığı, bir an için söz konusu muvafakatnamenin alacağın temliki niteliğinde olmadığı kabul edilse dahi 25.11.2019 tarihli dilekçenin eki olarak sunulan alacağın devri sözleşmesinin müvekkiline aktif dava ehliyetini kazandıracağını, hasarlı ... boruların hurda olarak 22.650,62 euroya dava dışı alıcı firmaya satıldığı ve satış bedelinin kararlaştırılan şekilde tahsil edilemediği dosya içeriği ile ... olduğundan müvekkilinin sigorta tazminatı talep etmekte menfaatinin bulunduğu,

poliçelerde açıkça sigortalı olarak dava dışı alıcının gösterilmediği, CIF teslim koşullarının uygulanmadığı/gerçekleşmediği bir fiili durumun söz konusu olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, nakliyat sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminatın tahsili istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1454 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1.Uluslararası ticarette INCOTERM (Yeknesak Kurallar) tabiri olan CIF (CostInsuranceFreight) satış, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade etmekte olup, mallar nakliye aracına uygun şekilde yükletildikten ve taşımada oluşabilecek hasarlar için emtia alıcı adına sigorta ettirilip ücreti ödendikten sonra satış konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati kalmayacağından taşıma sırasında oluşacak hasarlardan dolayı satıcının talep hakkının bulunmadığının kabulü ilke olarak doğrudur.

2. Ancak, somut olayda davacı tarafça dava dışı Spread SA isimli alıcı firma ile aralarında yapılan 22.03.2018 tarihli temlik sözleşmesi ibraz edilmiş olup temliknamede Spread SA firmasının temlik eden, davacının ise temlik ... olduğu belirtilmiş, temliknamenin ''Giriş'' bölümünde satıcı ile alıcı firma arasındaki satım akdine ilişkin detaylar açıklandıktan sonra, ilgili sigorta poliçelerinden bahsedilerek temlik edenin burada poliçeler ve/veya tazminat talebi kapsamında sigortacıya karşı hasarlı 118 adet spiral kaynaklı ... boru için tüm alacak ve dava gerekçelerini, sigorta ödemelerini temlik ettiği belirtilmiştir.

3. Bu itibarla davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğunun kabulü ile işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile davanın aktif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün temyiz eden davacı lehine bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,