Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5287 K.2024/1737

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, dava dışı Laschinger Seafood ...'ye satmış olduğu dondurulmuş ... ürünlerinin İzmir'den Almanya'ya taşınması için Bdp İnternational Lo. Ltd.

Şti. ile navlun sözleşmesi imzalandğını, navlun bedelinin ödendiğini, sözleşme kapsamında, davalı ... tarafından tahsis edilen soğuk ... depolu 4 adet konteyner ile APL Minnesota gemisine 29.03.2020 tarihinde emtiaların yüklendiğini, malın tesliminden sonra MSWU9094769 numaralı konteynerdeki ürünlerin bozulduğunun anlaşıldığını ve müvekkiline bu durumun ihtar edildiğini, bozuk ürün tutarının cari hesaptan mahsup edildiğini, işbu zararın tazmini için davalıya ihtarname keşide edildiği halde borcun ödenmemesi üzerine icra takibi başlatıldığını,

itiraz ile takibin durduğunu ileri sürerek İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün 2020/19873 sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, milletlerarası yetki itirazlarının olduğunu, 910496660 numaralı konşimentonun arka yüzünde yer ... navlun sözleşmesinin 26 ncı maddesinde yetki anlaşmasına göre İngiliz Mahkemelerinin yetkili olduğunu, Maersk Denizcilik A.Ş. işbu taşımaya aracılıkta yapmadığından, müvekkili ...'ye izafeten acentesi sıfatı ile dava yöneltilemeyeceğini, davacının emtia nakliyat sigortasından zararını tazmin ... etmediğinin belli olmadığını ileri sürerek usulden ve esastan davanın reddine karar verilmesi istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yurtdışına ihraç ettiği dondurulmuş ... ürünlerinin Aliağa Limanından Almanya'daki limana davalı ... tarafından SEJJ910496660 numaralı konşimento tahtında APL MINNESSOTA isimli gemi ile taşındığı, konişmentonun davalı ... tarafından imzalandığı, ...'nin Danimarka'da mukim yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması ve emtianın Türkiye-Almanya taşımasının ifasına ilişkin olması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı,

konişmentonun arka sayfasında taşıma şartaları 26 ncı bölümünde yer ... yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğu, yabancılık unsur taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde öncelikle mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığının incelenmesi gerektiği, 5718 sayılı Milletlerarası ...

Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 47 nci maddesi uyarınca, yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden ... uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılmasının mümkün olduğu, yetki şartının, taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebileceği, eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı,

dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, taşıma akdine, davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığı, ... taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, konişmentonun arka sayfası 26 ncı bölümüde bulunan yetki klozunun davacı ... bağladığı, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvru dilekçesinde özetle, dava konusu yükteki zararın oluşma tarihi itibariyle konişmento hükümlerinin uygulama alanı bulamayacağını, 5718 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi uyarınca haksız fiilden ... borç ilişkisi ile daha sıkı ilişkili olan Türk Hukukunun uyuşmazlığa uygulanması gerektiğini, konişmentonun hasar tarihinde henüz düzenlenmediğini, davalı şirketinin Türkiye'de mukim ve vergi mükellefi bir şirket olduğunu, milletlerarası yetki itirazında bulunmasının 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 2 nci maddesine aykırı olduğunu, yetki anlaşmasının ... taraflı yapılamayacağını,

somut olayda konşimentonun her iki tarafça imzalanmamış olması nedeniyle yetki şartının geçersiz olduğunu, yetki şartının bir an için geçerli olduğu düşünülse dahi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 20 ve devamı maddeleri uyarınca genel işlem şartı mahiyetinde olup yazılmamış sayılacağını, Forum Non Conveniens Doktrini uyarınca, uyuşmazlığa Türk Mahkemelerinin bakması gerektiğini, yükteki hasarın, Aliağa liman sahasında davalıların hakimiyet alanında iken gemiye yükleme için bekletildiği esnada oluştuğunu, dava konusu emtianın,

APL MINNESOTA gemisine yüklenmeden önce 01.04.2020 tarihli konşimento henüz düzenlenmemiş iken ısı zincirinin bozulması sebebiyle zayi olduğunu, dolayısıyla konişmentoya bağlı bir hasarın söz konusu olmadığını, uyuşmazlığa bakmakla yetkili mahkemeyi tespit etmek için konişmento hükümlerine bakılamayacağını, dosyada mübrez ısı raporlarından görüldüğü üzere, davaya konu emtianın 26-27-28 Mart 2020 tarihlerinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1178 ... maddesinin üçüncü fıkrası davalıların hakimiyet alanında yükün gemi güvertesine yüklenmesi için liman sahasında bekletildiği esnada,

konteynerin elektrik destek ünitesine bağlanmaması yüzünden ısı değerlerinin yükselmesi sonucu bozulduğunu, dolayısıyla yükteki hasarın, emtia henüz gemiye yüklenmeden ve konişmento henüz düzenlenmeden ve hükümleri yürürlüğe girmeden oluştuğunu, konişmentodan ... borcun yükleme vakalarına dayandığını, yükleme olgusundan soyutlanmış olmadığını, yükleme başlamadan önce konişmentonun hukuki varlığından söz edilemeyeceğini, haksız fiilden ... borç ilişkisinde zararın meydana geldiği ülke hukukunun uygulanması gerektiğini, zarar görenin Türk şirketi, zararın meydana geldiği yerin Türkiye, akdi taşıyanın Türk şirketi,

davalı şirketlerin fiili idare merkezlerinin Türkiye'de bulunması nedeniyle herkes için en sıkı ilişkili hukukun Türk Hukuku olduğunu, müvekkilinin konişmentonun arka yüzünde imzasının bulunmadığını, yetki şartından haberdar olmadığını, mahkemece konşimentonun arkasında olduğu belirtilen kayıtların ... dosyaya celp edilmeden davalının suretini sunduğu belgelere göre karar verildiğini, konişmentonun, sadece taşıyana istediği yerde dava açma hakkı tanıdığını, dürüstlük kuralına aykırı olarak davacı aleyhine durumunu ağırlaştıracak nitelikte hükümler içerdiğini, akdi taşıyanın yerleşim yerine göre İstanbul mahkemelerinin yetkili olduğunu,

5718 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesine göre tarafların sözleşmeden ... borç ilişkileri hakkında hukuk seçimi yapabileceklerini, seçilen hukuk ile anlaşılması gerekenin maddi hukuk hükümlerinin uygulanması olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin yurtdışına ihraç ettiği dondurulmuş ... ürünlerinin Aliağa Limanından Almanya Limanına taşınması hususunda, hakkında tefrik kararı verilen davalı ... İnternational Lo. Ltd. Şti. ile navlun sözleşmesi akdettiği, davacı şirket tarafından navlun ücretinin akdi taşıyan Bdp İnternational Lo. Ltd.

Şti.ce düzenlenen faturaya binaen ödemesinin yapıldığı, emtianın davalı ... tarafından 01.04.2020 tarihli SEJJ910496660 numaralı konişmento tahtında APL MINNESSOTA isimli gemi ile taşındığı, konşimento üzerinde emtianın gemiye yüklenme tarihinin 29.03.2020 olarak göründüğü, davacı şirketin konişmentoda Shipper (yükleten) olarak yer aldığı, konişmentonun davalı ... tarafından imzalandığı,

davacı tarafça emtia hasarının henüz konişmento düzenlenmeden önce 26-27-28 Mart 2020 tarihlerinde davalıların hakimiyet alanında yükün gemi güvertesine yüklenmesi için liman sahasında bekletildiği esnada konteynerin elektrik destek ünitesine bağlanmaması yüzünden ısı değerlerinin yükselmesi sonucu meydana geldiğinin iddia edildiği, davalı ...'nin, Danimarka'da mukim yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması ve emtiaların Türkiye-Almanya taşımasının ifa edilmesi nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı,

konişmentonun arka sayfasında taşıma şartları 26. bölümünde yer ... yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğu, 6102 sayılı Kanun'un 1200 üncü maddesine göre, navlun borçlusunun taşıtan olduğu, navlun faturası kime kesilmişse o kişinin taşıtan sıfatını haiz olduğu, somut uyuşmazlıkta navlun faturası davacı şirkete kesilmiş olduğundan davacının dava konusu taşımada taşıtan sıfatına haiz olup, aynı zamanda konişmentoda yükleten (Shipper) sıfatının bulunduğu,

bu durumda, davacının taşıtan ve yükleten, davalı ...'nin fiili taşıyan, davanın da davalı taşıyana izafeten acenteye yöneltildiği, doktrindeki baskın görüşe göre konteyner (kırkambar) taşıması niteliğindeki taşımada esas alınması gerekenin konişmento ve arkasındaki taşıma şartları olduğu, bu şartların taşıtan ve yükleten sıfatındaki davacıyı bağladığı, davacı vekilince, müvekkilinin konişmentonun arka yüzünde imzasının bulunmadığı, yetki şartından haberdar olmadığı,

konişmentonun her iki tarafça imza altına alınmamış olması nedeniyle yetki şartının geçersiz olduğu ileri sürülmüşse de, dava konusu taşımaya ilişkin konişmentoya davacı tarafça da delil olarak dayanıldığı, taşıma sözleşmesi konşimentoya göre ifa edilerek yükün alıcısına teslim edildiği, 6102 sayılı Kanun'un 1229 uncu maddesine göre konişmentonun, yükletenin beyanına göre taşıyan tarafından düzenleneceği, 1230 ve devamı maddeler uyarınca konişmento kıymetli evrak olduğundan taşıyanın imzasını içermesinin yeterli olduğu, yükletenin imzasının isteğe bağlı olduğu, ibraz edilen konşimentoda taşıyanın imzasının bulunduğu,

dolayısıyla konişmentonun geçerli olduğu, taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan taşıma sözleşmesi mevcut olup, bu ilişkiden ... uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda tarafların anlaşmasının mümkün olduğu, davada münhasır yetki veya kamu düzeninin sözkonusu olmadığı, yetkili kılınan mahkemenin belirli olduğu, 6100 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi gereği yetki sözleşmesinde belirlenen yetki şartı genel yetkili mahkemelerin yetkisini kaldırdığından,

Türk Mahkemesinde dava açılamayacağı, yetki sözleşmesinin tarafları tacir olduğundan, tacirler arasında 6102 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği, yetki şartında 6098 sayılı Kanun'un 21 ... maddesinin ikinci fıkrası anlamında taşıma ilişkisinin niteliğine aykırı bir kayıt bulunmadığı, uluslararası yetki şartının aynı Kanun'un 25 ... maddesi anlamında dürüstlük kuralına aykırı haksız işlem şartı niteliğinin olmadığı, yetki sözleşmesinin geçerlilik koşullarını taşıdığı ve taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada delil bulunmadığı,

öte yandan 6102 sayılı Kanun'un 1178 ... maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre eşya, emtia, davacı yükletenden davalı taşıyanca teslim alındığı andan, taşıyan tarafından gönderilene teslim edildiği ana kadar taşıyanın hâkimiyetinde sayılacağından, iddiaya göre hasarın eşyanın gemiye yüklenmek üzere davalıya ait konteynerlerde limanda bekletildiği sırada meydana gelmesinin, taşıma sözleşmesi hükümlerinin uygulanması bakımından sonuca etkili olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde istinaf aşamasındaki itirazları yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacı tarafça ihracatı yapılan emtianın, davalı sorumluluğunda ... taşıması hizmetinin ifası esnasında hasarlandığı beyanı ile oluşan zararların tazmini talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlık soomut olayda milletlerarası yetki itirazının hukuka uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 17, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3.5718 sayılı Kanun'un 47 nci maddesi.

4. .6102 sayılı Kanun'un 1178, 1200, 1229, 1230 uncu maddeleri.

5. 6098 sayılı Kanun'un 20, 21,25 ... maddeleri.

6.4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,