Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5729 K.2024/2223

Taraflar arasındaki teminat mektubunun iadesi ve depo edilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili banka ile davalı Delta Makine A.Ş. arasındaki genel kredi sözleşmesine istinaden davalıya 17.05.2013 tarihli 24.450 USD bedelli 13.11.2013 tarihli 100.000,00 TL bedelli, 09.02.2018 tarihli 822.000,00 TL bedelli olmak üzere toplam 1.053.567,89 TL bedelli teminat mektubu verdiklerini, ayrıca iade edilmeyen çek karnesi nedeniyle 57.600,00 TL çek depo riski bulunduğunu belirterek teminat mektubu ve çek depo bedellerinin davacı banka nezdinde açılacak faiz getirmeyen hesapta depo edilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili 14.05.2019 tarihli dilekçesi ile davalı Delta Makine A.Ş.'nin talebi ile düzenlenmiş meri teminat mektubundan kaynaklı 1.053.567,89 TL ile açıkta bulunan çek yapraklarından kaynaklı 57.000,00 TL olmak üzere toplam 1.111.167,80 TL'nin depo edilmesi gerektiğini, Delta Makine lehine düzenlenen 822.000,00 TL bedelli teminat mektubunun davadan sonra 17.12.2018 tarihinde nakde dönüştüğünü ve tazmin edildiğini belirterek ödeme tarihinden itibaren sözleşme ile belirlenmiş olan cari kısa vadeli kredilere uygulanan faiz oranının %50 fazlasının ilave edilmesi suretiyle hesap edilecek tutarda temerrüt faizi ve ferileri ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili usulüne uygun gönderilen tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile depo talebine konu teminat mektuplarından 09.02.2018 tarihli 822.000,00 TL bedelli teminat mektubunun 17.12.2018 tarihinde muhataba ödenerek tazmin edildiği, davaya konu 2 adet teminat mektubuna ilişkin banka riskinin devam ettiği, 2 adet teminat mektubuna ilişkin toplam 231.132,68 TL için davacının depo talebinin kabulü gerektiği, davadan sonra tazmin edilen 852.000,00 TL bedelli mektup tutarı yönünden dava dilekçesinde;

tazmin tarihinden itibaren sözleşme ile belirlenmiş cari kısa vadeli kredilere uygulanan faiz oranının %50 fazlasının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak temerrüt faiz oranı ile tahsilinin talep edildiği, taraflar arasında akdedilen 14.11.2016 tarihli sözleşmenin 9.02 nci maddesinde temerrüt halinde uygulanacak faiz oranı "banka tarafından ödünç para verme mevzuatına göre tespit edilmiş en yüksek kredi faiz oranına veya ileride arttırıldığı takdirde armış en yüksek kredi faiz oranına, bu oranın %50'sinin eklenmesi suretiyle bulunacak oran üzerinden bulunacağının" belirlendiği, 15.08.2019 tarihli bilikişi raporunda;

tazmin olan teminat mektubuna ilişkin nakit kredi hesabının 17.12.2018 tarihinde açıldığı, tazmin tutarına bu tarihten itibaren uygulanacak temerrüt faiz oranının belirlenmesinde esas alınacak faiz oranının davacı bankaca dosyaya sunulmadığı ve oranın bankadan temin edilemediğinin belirtildiği, alacağın varlığı ve miktarını kanıtlama yükünün davacıda olduğu, davacı banka vekilinin delillerin ibrazı için kendisine tanınan sürede bu hususa ilişkin dosyaya her hangi bir delil ibraz etmediği ve bilirkişi raporundaki görüş ve değerlendirmelere itiraz etmediği,

tazmin olan teminat mektup tutarına bankaca talep edilecek temerrüt faiz oranının avans faiz oranı kadar olabileceği, dolayısıyla 17.12.2018 tarihinde tazmin olan 822.000,00 TL'lik tutarın tazmin tarihinden itibaren %19,50 faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesi gerektiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerde çek kredisi ile ilgili bir düzenleme bulunmadığı,

dava dilekçesinde açıkta bulunan çek yaprakları için banka sorumluluk tutarının deposu talep edilmekte olup, buna ilişkin sözleşmelerde davalılara her hangi bir sorumluluk yüklenmediğii davacı bankanın buna ilişkin talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne,17.05.2013 tarihli TM2538 no.lu ve 13.11.2013 tarihli TM2678 no.lu 231.132,68 TL tutarlı teminat mektupları toplamı 231.132,68 TL'nin davacı banka nezdinde açılacak faiz getirmeyecek bir hesapta deposunu teminen davalılardan tahsiline,

davadan sonra nakde dönüşen mektup tutarı olan 822.000,00 TL'nin 17.12.2018 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

27.01.2012 tarihli sözleşmenin 3.1 inci maddesinde, 23.08.2016 tarihli ve 21.03.2017 tarihli sözleşmenin 3.12 nci maddesinde kefillerin gayri nakdi kredilerin faiz getirmeyen bir hesapta bloke edilmek üzere bankanın depo talep edebileceğine ilişkin düzenleme yapıldığını, aynı sözleşmede kefillerin çek yasal sorumluluk bedellerinin ve teminat mektubu bedelleri gibi gayri nakdi kredilerin depo talebinin yerine getirilmesinde sorumlu olacaklarının açıkça kabul ve beyan ettiklerini, ayrıca çek depo bedeli bakımından kanundan kaynaklanan sorumluluk sözleşmede belirtilmediğinden bahisle yok sayılamayacağını,

faize ilişkin taleplerinin teminat mektubunun tahsil edildiği 17.12.2018 tarihi itibariyle sözleşmede belirlenen kredilere uygulanan en yüksek faizin %50 fazlasının eklenmek suretiyle bulunması gerektiğini, bu faizin mahkemece bilirkişi marifetiyle yapılan inceleme ile veya Merkez Bankasına yazılacak müzekkere ile tespitinin mümkün olacağını, Merkez Bankasına bildirilen en yüksek faiz oranı %45 olup, bunun %50 fazlası olan %67,50 faiz uygulanması gerekirken %19,50 avans faizi uygulanmasının hatalı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 44 adet çekten 33 adedinde taahhüt tutarının ödenmediği riskin devam ettiği, dosya kapsamında imzalanan 14.11.2016 tarihli sözleşmenin eki Teminat Mektubu, Harici Garanti, Kontrgaranti, Teminat Akreditifi düzenlemesine ilişkin Gayri Nakdi Kredi Sözleşmesinin Teminat Şartlarında Değişiklik başlıklı 3.12 nci maddesinde açıkça gayri nakit krediler yönünden kefillere yönelik depo sorumluluğuna ilişkin düzenleme yapıldığı, davaya konu çeklerin düzenleme tarihi dikkate alındığında 14.11.2016 tarihli sözleşme kapsamında verildiğinin açık olduğu,

davacı bankanın 33 adet çek yaprağından kaynaklı depo sorumluluğunun devam ettiği ve yaprak başına 1.600,00 TL talep ettiği gözetildiğinde 33 x 1.600,00 TL = 52.800,00 TL depo talebi isteminin yerinde olduğu,

ilk derece mahkemesince açılan davanın kısmen kabulü ile teminat mektupları bedeli olan 231.132,68 TL'nin ve 52.800,00 TL çek sorumluluk bedeli olmak üzere toplam 283.932,68 TL'nin davacı banka nezdinde açılacak faiz getirmeyecek bir hesapta deposunu teminen davalılardan tahsiline ve davadan sonra nakde dönüşen mektup tutarı olan 822.000,00 TL'nin 17.12.2018 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi gerektiği, faiz oranı bakımından da temerrüt tarihinde fiilen uyguladığı en yüksek kredi faiz oranını ispat etme külfetinin alacaklı davacı üzerinde olduğu,

davacı banka vekilinin yargılama aşamasında bankanın temerrüt tarihinde fiilen uyguladığı en yüksek kredi faiz oranını gösterir herhangi bir bilgi ve belge ibraz etmediği gibi, istinaf aşamasında da sunulan herhangi bir belge bulunmadığı, davacının ilk derece mahkemesince tespit edilen %19,50 avans faizi oranının üzerinde bir faiz oranı uyguladığını ispatlayamadığı gözetilerek yazılı şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, kararın kaldırılmasına,

davanın kısmen kabulüyle teminat mektupları ve 52.800,00 TL çek yaprağı sorumluluk bedeli yönünden depo talebinin kabulü ile toplam 283.932,68 TL'nin davacı banka nezdinde açılacak faiz getirmeyecek bir hesapta deposunu teminen davalılardan tahsiline, davadan sonra nakde dönüşen mektup tutarı olan 822.000,00 TL'nin 17.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dosya kapsamında faiz oranını belirttiğini, müzekkere ile Merkez Bankasından talep edilme imkânının da bulunduğunu, %67,5 faiz oranının uygulanması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, genel kredi sözleşmesinde borçlu ve kefil olan şahıslardan gayrinakdi krediler kapsamındaki çek yaprak bedeli ile teminat mektubunun depo edilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Mahkemece tazmin olan teminat mektubu bedeline uygulanacak temerrüt faiz oranının belirlenmesinde esas alınacak faiz oranının davacı bankaca dosyaya sunulmadığı, talep edilecek temerrüt faiz oranının avans faiz oranı kadar olabileceği gerekçesiyle nakde dönüşen mektup tutarı olan 822.000,00 TL bakımından avans faizi uygulanmasına karar verilmiştir.

Davacı banka vekilinin avans faizi uygulanmasının hatalı olduğuna ilişkin istinaf talebi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, yargılama aşamasında bankanın uyguladığı kredi faiz oranlarını gösteren bilgi ve belge ibraz edilmediği, istinaf aşamasında da sunulan belge olmadığı gerekçesiyle davacının bu yöne ilişkin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

Ancak davacı vekili istinaf dilekçesi ekinde 20.11.2018 tarihli azami faiz oranlarını gösteren formu eklemiş olup, istinaf aşamasında bu hususun değerlendirilmesi gerekmesine rağmen herhangi bir belge olmadığı gerekçesiyle davacının talebinin reddedilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,