Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5893 K.2024/336

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından ve duruşma istemi olmaksızın katılma yolu ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 16.01.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat Dorukhan Karalar ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil sigorta şirketine nakliyat emtea sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan, dava dışı Erna-Maş Makine Tic. ve San A.Ş.'nin Tayvan’da yerleşik TMC Technology Corp firmasından 06.07.2017 tarihinde satın aldığı enjeksiyon makinesi emtiasının, varma limanı olan Kumport Limanından Çankırı'ya nakliyesi işinin davalı tarafından 09.10.2017 tarih ve 022851 no.lu fatura karşılığında üstlenildiğini,

davalı tarafından gerçekleştirilen nakliye sırasında aracın tek taraflı yapmış olduğu kaza sonucu oluşan zarar nedeniyle ödenen 451.318,47 TL sigorta tazminatının 180.000,00 TL tutarındaki kısmının davalının sigortacısı dava dışı Groupama Sigorta A.Ş. tarafından ödenmesi üzerine bakiye 271.318,47 TL sigorta tazminatının ödeme tarihi olan 15.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan rücuen tazmini için davalı aleyhine başlatılan icra takibinin davalının itirazı sonucu durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu konteyner içerisindeki plastik enjeksiyon makinası emtiasının Kumport Limanından, sigortalı şirketin Çankırı Şabanözü’ndeki fabrika binasına karayolu ile nakliyesi işinin 09.10.2017 tarihinde müvekkili şirket tarafından gerçekleştirildiğini, taşıma sırasında aracın yolun sol kısmına yatarak devrildiğini, ekspertiz raporunda makinanın tamir edilemez ve kullanılamaz durumda olduğu belirtilmiş ise de, makinenin halen sigortalı Erna- Maş.

Makine A.Ş.'de aktif çalışır durumda olduğunu, müvekkilinin taşımayı 180.000,00 TL sigorta bedeli üzerinden sigortalattırdığını, taşınan malın kıymeti hakkında bilgi verilmediğinden ek poliçe düzenlenemediğini, müvekkilinin sadece sigorta poliçesi kapsamındaki 180.000,00 TL tutardan sorumlu olduğunu, davacı tarafça müvekkili hakkında girişilen takibin haksız ve dayanaksız olduğunu beyanla davanın reddini savunmuş, davacının kötü niyet tazminatı ile mahkumiyetini ,yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sigortalı Erna-Maş Makine AŞ’ye ait taşımaya konu 4 set enjeksiyon makine emtiasının 09.07.2017 tarihinde sigortalıya ait fabrikanın bulunduğu Çankırı Şabanözü'ne taşınması işinin davalı tarafça üstlenildiği, taşıma sırasında araç sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi nedeniyle aracın yolun sol tarafına devrilmesi şeklinde tek taraflı trafik kazasının meydana geldiği, kazanın oluşumunda davalı taraf sürücüsünün %100 oranında tam kusurlu olduğu, taşımaya konu makinelerin zarar gördüğü,

bu haliyle onarımı söz konusu olsa da onarımının ekonomik olamayacağı, ayrıca şase bölümünde de esnemenin oluştuğu, bu nedenle makineden istenilen verimin alınmasının mümkün olmadığı, sovtaj değeri tenzilli zarar/ziyan tutarı olarak tespit edilen tutarın kadri maruf olduğu, yurtiçi karayolu ile taşıma yapan davalının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun) 879 uncu madde gereği adam ve yardımcılarının kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu,

davacı tarafça sigortalıya ödenen hasar bedelinin tamamının sınırlı sorumluluk limitleri dahilinde kaldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin devamına, icra inkâr tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin dava dışı sigortalısına yaptığı ödemenin sigortacılık mevzuatına ve tekniğine uygun bir ödeme olup olmadığının irdelenmediğini, CİF şekli ve sonuçlarının tartışılmadığını, bilirkişi heyeti içerisinde deniz nakliyat sigortaları konusunda uzman bir bilirkişinin bulunmadığını, raporun yetersiz olduğunu, davacının halefiyet hakkını kazanmış olup olmadığının araştırılmadığını, davacı şirket tarafından sigortalısına ödenen hasar bedeli ve buna bağlı olarak rücu edilebilir değerin doğru ve sigortacılık tekniğine uygun bir biçimde belirlenmediğini,

hasarlanan malın alıcı tarafından kullanılıyor olmasına rağmen pert kabul edilmesinin çelişki arz ettiğini, hasarlanan mal bedeline %10 'luk ilave bir ödemenin yapılması ve bu bedelin de rücu edilebilir tazminata ilave edilmiş olmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığını belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu hasarın yurtdışı taşıma sırasında meydana gelmediği, hasarın yurtiçi taşıma sırasında oluştuğu, davacı ... şirketi ile sigortalısı arasında dava konusu yurtiçi taşımanın sigorta poliçesi kapsamına alındığı iddia edilmediği gibi, bu hususta taraflar arasında akdedilmiş dava konusu taşıma tarihine şamil sigorta poliçesi sunulmadığı, davacının sigortalısına yaptığı ödemenin poliçe kapsamında olduğundan söz edilemeyeceği, başka bir deyişle ortada ex gratia bir ödemenin söz konusu olduğu,

Yargıtay uygulamasında ex gratia ödeme halinde sigortalıdan alınmış hakların davacıya devri ve temlik edildiğine dair bir ibraname varsa bu halde davacı sigortacının alacağın temliki hükümleri çerçevesinde sigorta ilişkisi dışında alacağın temliki hükümlerine göre de talep hakkının bulunduğu,

davacının sigortalısından işbu davaya konu tazminata ilişkin ibraname ve temlik belgesini dosyaya ibraz etmediği sadece sigortalısına yaptığı ödemeyi gösteren dekontu ibraz ettiği, başka bir deyişle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) 183 üncü madde anlamında yazılı ve hakların davacıya temlik ettirildiğine dair temliknamenin sunulmadığı, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve katılma yolu ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından davaya konu olayda sadece deniz taşımasına değil, sigortalı emtiaların Tayvan'dan İstanbul'a deniz yolu ile ve akabinde İstanbul'dan Çankırı'da bulunan sigortalı tesislerine kadar kara yolu ile yapılan nakliyesinin tamamının sigorta teminatı kapsamında olduğu, davalının CIF satış savunmasının yerinde olmadığı gerekçesi ile usul ve kanuna uygun olmayan bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2.Katılma yolu ile davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, bölge adliye mahkemesi kararının CIF satış yönünden değerlendirme yapmadığı, bu inceleme akabinde davanın hem usulden hem esastan reddedilmesi gerektiği, davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiği, yargılama masraflarının hatalı değerlendirildiği gerekçesi ile bölge adliye mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacı ... şirketi tarafından yurt içi taşımaya konu emtianın taşıma esnasında uğradığı hasardan dolayı sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödediği zarar bedelini, yurt içi taşıma işini yapan davalıdan rücuen tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6102 sayılı Kanun 879 uncu madde, 1472 nci madde.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu 67 nci madde.

3. 6098 sayılı Kanun 183 üncü madde.

3. Değerlendirme

Davacı ... şirketi ile dava dışı Erna-Maş Makine Tic. San. A.Ş. arasında Kati Abonman Sigorta Poliçesi ile Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi düzenlenmiş olup, poliçede taşımanın başlangıç ülkesi Tayvan, bitiş ülkesi Türkiye, varış yeri Şabanözü/Çankırı olarak belirlenmiştir.

Her ne kadar poliçe ön yüzünde nakil vasıtası olarak gemi belirtilmiş ise de poliçenin teminatına ilişkin genel ve özel şartlar ile klozların ekte belirtildiği söylendikten sonra poliçenin arka yüzünde vasıta türü olarak gemi, kamyon, uçak ve tren belirlenmiştir.

Bu durum karşısında bölge adliye mahkemesince ödemenin ex gratia ödeme olduğu yönündeki gerekçe isabetli olmayıp, davacı şirketçe dava dışı sigortalısına yapılan ödemenin poliçe teminat kapsamı dahilinde yapıldığının kabulü ile davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin incelenmesi gerekirken hatalı değerlendirme bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,