Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5963 K.2023/6562

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı asil tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile süper market işletme sözleşmesi ve ek protokollerin imzalandığını, davalıya, davacı logosu altında satış izni verildiğini, davalının akde aykırı davrandığını, lojistik sistemi dışında ürün tedarik ettiğini, bunun üzerine sözleşmeyi feshettiklerini ileri sürerek davalının davaya konu taşınmazlardan haksız işgalinine son verilerek taşınmazların ve demirbaşların iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında işletme sözleşmeleri dışında kira sözleşmesi de imzalandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece 16.02.2016 tarih, 2015/491 E., 2016/117 K. sayılı kararı ile; görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2017/7487 E., 2017/16799 K. sayılı kararı ile davanın davalının "franchise" sözleşmesine aykırı davarandığı iddiası ile sözleşmenin haklı feshi ve taşınmazın iadesine yönelik olduğu, taraflar arasındaki temel ilişkinin "franchise" sözleşmesi olduğu, Mahkemece bu durumda, işin esasının incelenmesi gerekirken, yazılı biçimde hüküm kurulmasının doğru olmadığı gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

2.Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının haklı fesih iddiasını dayandırdığı iki sebep bulunduğu, bunlardan birincisinin davalının işlettiği süpermarketlerde davacı şirket lojistik sistemi dışından ürün tedarik ettiği ve bu ürünleri sattığı iddiası olduğu, davalının cevap dilekçesinde; dava dışı ...

Marketler şirketinin sözleşmeleri devraldıktan sonra, dava dışı ...'nın private-label statüsündeki ... markalı ürünlerinin satışını engellediğini, elde kalan ürünlerin ise zararına satışına sebep olduğunu, ... markasının tanınmamış bir marka olduğunu, bu marka ürünlerin satılmasının davacı tarafından dayatıldığını, yine alkollü ürünlerin satışına izin verilmediğini, büyük zarara uğradığını savunduğu,

bu nedenle müşterilerin talep ettiği ancak davacının tedarik zinciri dışında bulunan ürünleri tedarik ederek sattığını ikrar ettiği, dinlenen davalı tanığı ... tarafından da içki satışı olmadığı için işletmelerin dışarıdan ürün tedarik ettikleri beyan edildiği, tacir olan davalının 26.04.2014 tarihli protokolün 1 inci maddesi ile iş hayatına ... markası ile devam etmeyi kabul ettiğinden, bu markanın tanınmamış olduğuna yönelik savunmasının yerinde görülmediği, davalının aynı protokolün 4 üncü maddesi ile yalnız ...

Marketler Satış A.Ş.'den mal ve hizmet alımı yapmayı, yahut davacının bilgisi dahilinde ...

Holding bünyesinde faaliyet gösteren firmalardan mal ve hizmet almayı, bunun dışında üçüncü kişi ve firmalardan davacının yazılı ön izni olmaksızın mal ve hizmet almamayı taahhüt ettiği, basiretli bir tacir gibi davranması gereken davalının ... markalı ürünlerin tanınmamış oldukları, müşterilerin talep ettikleri ürünlerin davacının tedarik zincirinde bulunmadığı, alkollü içki satışına izin verilmediği gerekçeleri ile bu taahhüdüne aykırı davranamayacağı, davalının bu gerekçeler ile tedarik zinciri dışında ürün tedarik ettiğini ikrar ettiğinden verilen on günlük süre içerisinde aykırılığı giderdiğini ispat yükünün de kendisi üzerinde olduğu,

bu hususun davalı tarafça ispat edilemediği ve davacının bu sebebe dayalı olarak sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin kabul edildiği, davacının haklı fesih iddiasını dayandırdığı sebeplerden ikincisinin ise; davalının teminat kapsamında olmayan bakiye açık hesap borcunun bulunduğu, bu borç yönünden temerrüt koşullarının oluştuğu iddiası olduğu, bu sebebin İstanbul 11 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/507 E., 2019/104 K. sayılı davacı tarafından açılan itirazın iptali davası ile bu dava ile birleşen İstanbul Anadolu 8 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/881 E. sayılı davalı tarafından açılan alacak davasında yargılama konusu yapıldığı,

Mahkemece asıl davanın kısmen kabulü ile İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2015/4330 E. sayılı dosyasındaki 229.424,44 TL'ye ilişkin itirazın iptaline, asıl alacak tutarı 229.424,44 TL'ye tamamen ödeninceye kadar takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca %10,5 ve değişen oranlarda basit usulden işleyecek ticari faiz uygulanmak suretiyle takibin devamına, birleşen davanın kısmen kabulü ile 21.900,00 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile beraber birleşen dava davalısından alınarak birleşen dava davacısına verilmesine karar verildiği,

kararın istinaf edildiği ve henüz kesinleşmediği, Mahkemece davacının ileri sürdüğü ilk sebep kapsamında sözleşmelerin haklı nedenle feshedilebileceği kabul olunduğundan, anılan davanın sonucu bekletici mesele yapılmadığı gerekçesiyle taraflar arasındaki 11.07.2011, 03.02.2012, ve 21.01.2013 tarihli Süpermarket İşletme Anlaşmaları ile bu anlaşmalara bağlı olarak yapılan 20.06.2014 tarihli üç ek protokolün haklı nedenle feshedildiğinin tespitine, yargılama sırasında ...

Karşıyaka, İzmir; ... Karşıyaka, İzmir adreslerinde bulunan taşınmazların yargılama sırasında tahliye edilmiş olmaları nedeniyle bu taşınmazlar hakkında karar verilmesine yer olmadığına, ... Karşıyaka, İzmir adresinde bulunan taşınmazın davalı tarafından davacıya teslim ve iadesine, davacının bu taşınmaz demirbaşlarına ait teslimi ispatlayamadığı gerekçesiyle demirbaş iadesine yönelik talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı asil temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı asil temyiz dilekçesinde özetle; davaya ilişkin itirazlarının değerlendirilmediğini, ...'nın satış ve devri sonrasında bu sıkıntılara ilişkin davacıya bildirimde bulunulduğunu ancak hiç bir sonuç elde edilemediğini, bu ihtarın İzmir ve çevresinde bulunan 34 bayi tarafından ortak olarak gönderildiğini, bu belgenin yok sayıldığını, ihtarname içeriğinde yaşanan tedarik sıkıntılarını ve açık sözleşme ihlallerinin bildirildiğini, davacının bilerek ürün tedarik etmediğini ve dışarıdan tedarik edilemeyen yazılı izinli ürünleri aldı diye dava açtığını, kimsenin kendi kusuruna dayanamayacağını,

davacı firmanın yetkilileri ile imzalanan alt kira sözleşmelerinin yok sayıldığını, kira sözleşmelerinin hiç bir yerinde franchise sözleşmelerine atıfta bulunulmadığını, kira sözleşmelerinin franchise sözleşmesinde yazılı tutardan ve özellikle firmanın sözleşmeye aykırı olarak ilave KDV fatura etmesinden kurtulmak için davacının yaptığı emrivaki olduğunu, bu sözleşmelerin elektrik ve su aboneliği için yapıldığını iddia etmenin açık olarak franchise sözleşmesinin 2.3. maddesinin ihlali olduğunun göz ardı edildiğini, sözleşmenin açık hükümlerine göre elektrik su,

telefon aidat gibi tüm giderlerin sözleşme gereğince davacı tarafından ödenip fatura edilmek zorunda olduğunu, ... döneminde bu koşula uyulduğunu, tanık beyanının dikkate alınmadığını, davacı tanığının davacının sözleşme ihlali yaptığını beyan ettiğini, davanın kira sözleşmeleri dikkate alınarak sonuçlanması gerektiğini, franchise sözleşmesinde yazılı kiranın % 50 sini işletmeci öder hükmüne uyulmadığını, davalı firmanın yazılı izin dışında ürün tedarik edildiğine dair bir delil bulunmadığını, ihtarname tebliğinden sonra 10 günlük süre dahi beklenmeden ödenmesi gerekmeyen teminat mektuplarının nakde çevrildiğinin de göz ardı edildiğini,

... markası ile devam etmeyi kabul ve beyan ettiğine dair bir taahhüdünün bulunmadığını, karar ile tahliyesine karar verilen 6641 kodlu 7445 sokak No: 1-3-5-7 Örnekköy İzmir adresli mağazaya ait bir ek protokolün dosyada bulunmadığını, ... Marketler Satış A.Ş.'den alım yapılmadığının kararda belirtildiğini, oysa bu isimde bir şirketin hiç bir tarihte hiç bir franchise bayiye mal tedariki yapmadığını, Mahkemece bilinir olmayan ...

Mağaza ünvanı ile üretilen hiç bir ürün olmadığını da göz ardı edildiğini, ... mağaza adının ... olarak değiştirildiğini, ... ünvanlı Mağaza için anlaşma yaptığını, davacı firmanın bu çok tanınan ve tercih edilen marka yerine önce ... sonra ... isimleri ile sözleşmenin ana şartını yani sözleşmenin ana şartını peşinen ihlal ettiğini, firmanın devir için rekabet kurumuna ... unvanının değişmeyeceğine dair taahhüt ve beyanının göz ardı edildiğini, ...'nın bu işi layıkı ile yapan otomatik sipariş sistemi ve sözleşmede yazılı avantajları ile her yatırımcının tercih ettiği ve edeceği bir marka olduğunu,

cari hesapta görünen 80.000,00 TL tutarın hiç bir vadede ödenmesi gereken bir bakiye olmadığı gibi diğer iki mağazanın 80.000,00 TL + 80.000,00 TL toplam 160.000,00 TL tutarlı bakiyesinin 10 yıl 120 ay eşit taksitle ödenecek bir bakiye olduğunu, davacı firmaya ödenmesi gereken gecikmiş, teminat mektuplarımı nakde çevirmeye dayanak olacak hiç bir borcunun olmadığını, buna rağmen 200.000,00 TL tutarlı teminat mektuplarının hukuksuz olarak nakde çevrildiğini ve 200.000,00 TL'ye hukuksuzca el konulduğunu, bu konuda İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde verilen kararın maddi hata içerdiği için istinaf edildiğini,

bilirkişi raporunda teminat mektuplarının 10 yıl vadeli olması ve İnstal stok protokolüne rağmen tahsilinden sonra toplam 66.000,00 TL borç kaldığına dair raporunun davacı vekili tarafından kabul edilip bu tutar üzerinden karar verilmesi talep edildiği halde Mahkemece bu ikrar ve kabulün hukuken usuli kazanılmış hak olduğunun atlanarak maddi hata ile tüm tutar üzerinden karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasındaki üç ayrı süpermarket işletme anlaşmasının/franchise sözleşmesinin haklı nedenle feshedilip edilmediği, sözleşmeler ile kullanımı davalıya bırakılan taşınmazların ve demirbaşların iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 26 ncı maddesi,

3. Değerlendirme Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı asilin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı asilin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,