Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6281 K.2024/2564

Taraflar arasındaki tespit ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Trafo Merkezleri Tesis Daire Başkanlığı’nın dava dışı Bes Elektrik Müh. Enj. Ürt. İnş. Nak. Taah. İth. İhr. Tic. Ltd.

Şti.’ne (Bes Elektrik) ihale edilen 380 kV unimar TM yapım işine ait davalı bankanın düzenlediği 127.200,00 TL bedelli, 22.07.2014 tarihli kesin teminat mektubunun süresinin 30.09.2017 tarihinde sona ereceğini, merkezin henüz kesin kabulü yapmadığını, firmanın yükümünü henüz yerine getirmediğini bildirerek anılan teminat mektubunun süresinin 30.09.2018 tarihine kadar uzatılmasını talep ettiğini, ancak yazının “iade- adresten ayrılmış” notu ile iade edildiğini, teminat mektubu düzenleyen Natoyolu Şubesinin kapandığının ve Cebeci Şubesine devredildiğinin sonradan öğrenildiğini, sure uzatımı talebinin davalı Bankanın Şubesine iletildiğini,

11.10.2017 tarihli yazı ile talebin reddedildiğini, Trafo Merkezleri Tesis Daire Başkanlığı’nın talebinin vadenin dolmasından 5 gün önce kapanan şubeye ulaştığı, talebin süresinde yapıldığı belirtilerek tekrar süre uzatımı isteminin davalı tarafından süresi içinde ellerine ulaşacak şekilde yazılı tazmin talebinde bulunulmadığından yerine getirilmediğini, davalı Bankanın şubenin kapatılmasına dair bir bilgi vermediğini, süresi içinde süre uzatımı talebinde bulunan müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini ileri sürerek 22.07.2014 tarihli kesin teminat mektubu süresinin 30.09.2018 tarihine kadar uzatılmasının tespitini,

bu talebin uygun görülmemesi halinde teminat mektubu bedeli olan 127.200,00 TL’nin 30.09.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; teminat mektubunda 30.09.2017 tarihine kadar geçerli olduğu, bu tarihe kadar ele geçecek şekilde yazılı tazmin talebinde bulunulmadığı taktirde hükümsüz kalacağına dair kaydın bulunduğunu, 28.09.2017 tarihinde tebligatın davacıya iade edildiğini, 28.09.2017 ila 30.09.2017 tarihleri arasında müvekkiline müracaatın yapılmadığını, dolayısıyla tebligat mektubunun hükümsüz kaldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının Natoyolu Şubesi tarafından 22.07.2014 tarih ve U2014072200328 numaralı TEİAŞ Genel Müdürlüğü Ticaret Dairesi Başkanlığına hitaben düzenlenmiş teminat mektubunun Bes Elektrik’in ilgili sözleşme hükümlerini yerine getirmek üzere vermesi gereken kesin teminat tutarının 127.200,00 TL olduğu, geçerlilik süresinin 30.09.2017 tarihinde dolduğu,

teminat mektubunda yer alan “30.09.2017 tarihine kadar başvurulmadığı takdirde hükümsüz kalacaktır.” şeklindeki süre kaydının tarafları bağlayacağı, sürenin son bulması ile davalı Bankanın rizikoyu üstlenmesinin sona ereceği, teminat mektubunun metninde 30.09.2017 tarihine kadar süre uzatımı için başvurulabileceği şeklinde bir düzenlemeye yer verilmediği, teminat mektubunun süresinin sona erdiği tarihten önce davacının usulünce ulaşarak davalı banka tarafından teminat mektubunun süresinin uzatılması hususunda başvurusunun bulunmadığı,

davalı yönünden teminat mektubunun süresinin uzatılmaması nedeni ile kendisine atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; trafo merkezinin kesin hesabı yapılmadığından firmanın müvekkiline borcunun bilinmediğini, geçici kabulün 23.11.2017 tarihinden 28.05.2019 tarihine ötelendiğini, bu durumda trafo merkezinin kesin kabulü en erken 28.05.2021 tarihinde yapabileceğini, trafo merkezinin kesin kabulüne kadar trafo merkezinde oluşabilecek özür ve eksikliklerin yüklenici firmanın namı hesabına müvekkilince tamamlanacağından firmanın davacıya borcunun artabileceğini, toplam borcun ancak bir kısmını karşılayabilecek süresi uzatılmayan teminat mektubunun miktarı kadar davalı Banka tarafından zarara uğratıldığını,

uzatma talebi kabul görmezse tahsil isteminin Mahkemece göz ardı edildiğini, sözleşmenin ilgili maddelerinde teminat mektubunun süresinin uzatabileceğinin kararlaştırıldığını, davalının süre uzatımına dair tasarrufta bulunarak müvekkilinin süre uzatım talebini icap olarak nitelendiremeyeceğini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda (4734 sayılı Kanun) kesin teminatın süresinin idare tarafından belirleneceğine ilişkin düzenleme mevcutken ve sözleşmede belirtilen hallerde teminat mektubunun süresinin uzatılabileceği kararlaştırılmışken müvekkilinin süre uzatım talebinin yeni bir icap niteliğinde olduğunun düşünülemeyeceğini,

süre uzatım talebinde de Bankanın herhangi bir tasarruf yetkisinin bulunmadığını, davalı tarafından müvekkiline şubenin kapatılmasına ilişkin herhangi bir bilgi veya belge gönderilmediğini, davalının kapanan şubeye ilişkin adresi bildirmeyerek kusurlu hareket ettiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından davalının Natoyolu şubesine 20.09.2017 tarihinde gönderilen yazıda “ihale edilen işin kesin kabulünün henüz yapılmadığı, firmanın yükümlülüğünü henüz yerine getirmediği, teminat mektubunun süresinin 30.09.2018 tarihine kadar uzatılması gerektiği, en geç 27.09.2017 tarihine kadar vade uzatım yazısı teslim edilmezse ayrıca tazmin talebinde bulunulacağının” belirtildiği, yazının anılan şubenin adresten ayrılması nedeniyle bila tebliğ iade edildiği,

taraflar arasında davalı Banka tarafından davacı lehine düzenlenen teminat mektubunun davacıya teslim edildiği, teminat mektubunun 30.09.2017 tarihine kadar süreli olduğu, anılan süre dolmadan davacı tarafından davalıya teminat mektubunun süresinin uzatılması ve/veya tazminine ilişkin herhangi bir yazılı talep iletilmediği, davacının davalı Bankaya talebini ilettiği tarihte teminat mektubunun süresinin dolduğu hususlarında herhangi bir ihtilaf bulunmadığı, içeriğinde açıkça belirtildiği üzere anılan tarihin dolması ile teminat mektubunun hükümsüz hale geldiği,

süresi dolduktan sonra davalının üstlendiği riziko sona erdiğinden sürenin uzatılması, mektubun tazmin edilmesi taleplerinin davalı Banka tarafından yerine getirilmeyeceği, davacının anılan 20.09.2017 tarihinde teminat mektubunu düzenleyen davalının Natoyolu Şubesine teminat mektubu süresinin 30.09.2018 tarihine kadar uzatılması talebini içeren yazıyı gönderdiği, yazıda ayrıca gönderilen yazı üzerine en geç 27.09.2017 tarihine kadar vade uzatım yazısı teslim edilmezse ayrıca tazmin talebinde bulunulacağının belirtildiği, yazının davalı Banka şubesinin kapandığı gerekçesiyle 28.09.2017 tarihinde bila tebliğ davacıya iade edildiği,

yazının iade edildiği tarihte henüz teminat mektubu süresinin dolmadığı, davacı tarafından gönderilen yazıda 27.09.2017 tarihine kadar teminat mektubu süresinin uzatıldığına ilişkin yazının davacıya teslim edilmediği durumda ayrıca davacı tarafından tazmin talebinde bulunulacağının açıkça bildirildiği, kapatılan şubeye gönderilen süre uzatım talebinin bila tebliğ iade tarihinde henüz teminat mektubu süresi dolmadığından, teminat mektubu süresi içerisinde davacının halen davalı Bankaya başvurabileceği, davacının şubenin kapatıldığını öğrendiği tarihte henüz teminat mektubu süresi dolmadığından davalının kusurlu olduğu,

teminat mektubu süresi dolmadan önce davacının davalı Bankaya usulünce başvurarak teminat mektubu süresinin uzatılmasını talep etmesi durumunda da davalı Bankanın mektubun süresini uzatma yükümlülüğünün de bulunmadığı, davacı ile dava dışı yüklenici arasında akdedilen yapım sözleşmesinde teminat mektubu süresinin uzatılması zorunluluğunun yükleniciye yüklendiği, Bankanın anılan sözleşmenin tarafı olmadığından sözleşme hükümlerinin davalıya karşı ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin personelince yapılan çalışmaların faturaları ve harici iş yapma pusulalarının toplam bedelinin 239.525,75 TL, gecikme cezasıyla birlikte toplam borç bedelinin ise 501.557,75 TL olduğu,

trafo merkezinin kesin hesabı yapılmadığından firmanın müvekkiline borcunun bilinmediğini, geçici kabulün 23.11.2017 tarihinden 28.05.2019 tarihine ötelendiğini, bu durumda trafo merkezinin kesin kabulü en erken 28.05.2021 tarihinde yapabileceğini, trafo merkezinin kesin kabulüne kadar trafo merkezinde oluşabilecek özür ve eksikliklerin yüklenici firmanın namı hesabına müvekkilince tamamlanacağından firmanın davacıya borcunun artabileceğini, toplam borcun ancak bir kısmını karşılayabilecek süresi uzatılmayan teminat mektubunun miktarı kadar davalı tarafından zarara uğratıldığını,

uzatma talebi kabul görmezse tahsil isteminin Mahkemece göz ardı edildiğini, sözleşmenin ilgili maddelerinde teminat mektubunun süresinin uzatabileceğinin kararlaştırıldığını, davalının süre uzatımına dair tasarrufta bulunarak müvekkilinin süre uzatım talebini icap olarak nitelendiremeyeceğini, 4734 sayılı Kanun’da kesin teminatın süresinin idare tarafından belirleneceğine ilişkin düzenleme mevcutken ve sözleşmede belirtilen hallerde teminat mektubunun süresinin uzatılabileceği kararlaştırılmışken müvekkilinin süre uzatım talebinin yeni bir icap niteliğinde olduğunun düşünülemeyeceğini,

süre uzatım talebinde de Bankanın herhangi bir tasarruf yetkisinin bulunmadığını, davalının kapanan şubeye ilişkin adresi bildirmeyerek kusurlu hareket ettiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Taraflar arasındaki uyuşmazlık, teminat mektubunun süresinin uzatılıp uzatılamayacağı, bedelinin tahsilinin istenip istenemeyeceği, süresinde uzatım isteğinin ileri sürülmemesinin kimden kaynaklandığı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 128 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,