Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/63 K.2023/3575

Taraflar arasındaki fikri mülkiyet hakkına tecavüzün men'i, ref'i ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının “Sevgili Düşmanım. Charles Ryan” isimli bir makale yazdığını ve bu makaleyi kendi şahsi e-mail adresinden 12 Temmuz 2010 T.’inde... ve ... adlı kişilerin e-mail adreslerine “Sevgili Düşmanım: Charles Ryan- Çanakkale Savaşlarından Bir Hikâye” başlıklı mail ile yolladığını, müvekkilinin yazmış olduğu “Sevgili Düşmanım.

Charles Ryan” isimli makalenin davalı tarafından 29.05.2011 T. ve 1366 numaralı bülten yayınında müvekkili ve eser sahibinin onayı alınmadan altına SERAP yazılarak sahte bir isimle yayımlandığını, hali hazırda kendi eserinin internet sitesinde farklı bir isimle yayımlanmaya devam ettiğini,

müvekkilinin fikri mülkiyet haklarının davalı yan tarafından ihlal edildiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı tutulmak kaydıyla müvekkili davacının uğramış olduğu zararın tazmini için 10.000,00 TL manevi ve şimdilik 5.000,00 TL maddi tazminatın eserin izinsiz yayımlanma tarihi olan 29.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

işbu yazının müvekkiline ait olduğunun tespiti ile tekzibine, davalı tarafından müvekkilinin izin ve onayı alınmadan yayımlanan makalenin ilgili siteden kaldırılarak aynı zamanda aynı sitede işbu yazının SERAP isimli şahsa değil müvekkil davacıya ait olduğunun belirtilmesine karar verilmesini talep etmiş, ayrıca davacı vekili 14.06.2019 havale tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini 15.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşümü süresinden sonra açıldığını, ilgili makalenin Edirne Rotary Kulüp Bülteni’nde yayım tarihinin 29.05.2011 tarihi olduğunun iddia edildiğini, davacının dosya içindeki müracaatları dikkate alındığında davacının iddia ettiği hakkın ihlalini dava açtığı tarihten önceki bir yıldan önce öğrendiğini, söz konusu makalenin tescilli bir eser olma niteliğinin bulunmadığını, davacının manevi tazminat taleplerinin de yerinde olmadığını, talep edilen 10.000,00 TL manevi tazminatın tarafların mali ve ekonomik durumlarına göre fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının üzerinde hak sahipliği iddiasında bulunduğu makalenin Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda (FSEK) sayılan eser türlerinden “ilim ve edebiyat eseri” vasfına haiz olduğu, sahibinin hususiyetini taşıdığı, aleniyet kazandığı, FSEK kapsamında koruma bahşedilen eser niteliğini haiz olduğu, dava konusu makaleyle ilgili mali ve manevi hakların tasarruf yetkisinin davacı ...’da bulunduğu,

davalı yanın, kendilerine ait internet sitesinde, davacının üzerinde eser ve hak sahipliğinin bulunduğu ilim ve edebiyat eseri türündeki makaleyi, eser sahibinin izni alınmaksızın, maksadın haklı göstereceği nispeti aşar biçimde yayımlandığı, eser sahibinin mali haklarından FSEK madde 22 uyarınca çoğaltma ve FSEK madde 25 uyarınca umuma iletim haklarını ihlal edildiği,

davalının, davacının eserini iktibas serbestisinin sınırları dışında kullanarak ve adını değiştirmek suretiyle kendilerine ait bir eser izlenimi kazandırarak intihal eylemini işlemesi sonucunda eser sahibinin manevi haklarından FSEK madde 14 uyarınca umuma arz ve FSEK madde 15 uyarınca adının belirtilmesi haklarını ihlal ettiği, her ne kadar maddi tazminatın hesabında dosya içeriğinde dikkate alınabilecek maddi nitelikte bilgi ya da belge bulunmasa da, davaya konu makalenin içeriği, niteliği, Çanakkale Savaşı yıllarına atfeder bir hatıra yazısı niteliğinde olması,

dolayısıyla tarihi değerlerimize ilişkin olmakla okuyucular nezdinde yaratacağı etkiler ile sağlayacağı okuyucu kitlesi, internet ortamında gerçekleşen ihlâlin intihal niteliği, kopyala yapıştır suretiyle ve eser sahibinin adının değiştirilme şekli, ihlâlin ağırlığı ve söz konusu ihlâlin yaklaşık yedi yıllık bir süre boyunca devam etmiş olması göz önünde bulundurularak,

Türkiye’de yayıncılık piyasasında genel temayüller dikkate alındığında davacı/eser sahibine ödenebilecek olan telif tazminatının 5.000,00 TL değerinde olacağı FSEK madde 68 uyarınca, davacı tarafın talep edebileceği telif tazminatı tutarının ise en çok 5.000 TL x 3 = 15.000,00 TL tutarında olacağı, dosya kapsamına göre tarafların sosyal ve ekonomik durumu ve davacının uğradığı maddi ve manevi zarar dikkate alınarak 5.000,00 TL manevi tazminat talebinin hakkaniyete uygun bulunduğu,

davalının haksız fiil oluşturan eylemi dava tarihinde halen internet üzerinde erişime açık vaziyette olması nedeniyle eylemin temadi etmesine yol açacağından ve eylem temadi ettiği sürece zamanaşımı işlemeyeceğinden zamanaşımı itirazının somut olayda vücut bulmadığı, eylem devam ettiği sürece, zamanaşımının işlemeyeceği, gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 15.000,00 TL maddi, 5.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 20.000,00 TL tazminatın 29.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davaya konu yazının davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin 30 üyesi olduğunu, davacının bu denli zarara uğramasının olası bulunmadığını, müvekkilinin ekonomik zorluğa gireceğini, tazminatın fahiş olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu edilen makalenin FSEK kapsamında koruma bahşedilen eser niteliğini haiz olduğu, mali ve manevi hakların tasarruf yetkisinin davacıda bulunduğu, davalının, kendilerine ait internet sitesinde, davacının üzerinde eser ve hak sahipliğinin bulunduğu ilim ve edebiyat eseri türündeki makaleyi, eser sahibinin izni alınmaksızın, maksadın haklı göstereceği nispeti aşar biçimde yayımlandığı, bu suretle davacının mali haklarından çoğaltma ve umuma iletim haklarının, manevi haklarından umuma arz ve adının belirtilmesi haklarının ihlal edildiği,

davalının haksız fiil oluşturan eyleminin temadi ettiği, bu nedenle de zamanaşımı definin yerinde olmadığı, belirlenen maddi ve manevi tazminat miktarlarının dosya kapsamı ile uyumlu bulunduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yargılama konusu eserin davacıya ait olup olmadığı, eserin izinsiz yayınlanıp yayınlanmadığı, davacının FSEK'ten kaynaklanan haklarının ihlâl edilip edilmediği, ihlâlin halen devam edip etmediği, makalenin halen yayında olup olmadığının tespiti, ihlal varsa meni, refi ve tazminata karar verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanun’u (5846 sayılı Kanun) 14,15... - 35 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,