Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/632 K.2023/4350

Taraflar arasındaki menfi tespit ve takibin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar dava dilekçesinde; davacıların 29.03.2016 tarihinde gayrimenkul satışı için davalı ile 200.000,00 TL bedel üzerinden anlaştıklarını, davacıların üzerlerine düşen tapu harcı ve sair masrafları karşılayacak şekilde taşınmazın devir bedelinin garantisi olarak 70.400,00 USD tutarlı senedi davalıya verdiklerini, harç ve benzeri resmi giderler nedeniyle taşınmaz satış bedelinin tapuda düşük gösterildiğini, taraflar arasında söz konusu taşınmaz devri dışında başkaca bir ilişki de bulunmadığını, bu kapsamda senedin altında yatan hukuki ilişkinin taşınmazın satış devir bedeli olduğunu, davacı ...'in,

senedin düzenlendiği tarihten bir gün sonra 30.03.2016 tarihinde kendi hesabından davalının hesabına "işyeri bedeli" açıklaması ile 179.850,00 TL gönderdiğini (30.03.2016 tarihi için T.C.

Merkez Bankası Kuru 2.8747 olup ödenen 179.850,00 TL karşılığı 62.563,05 USD), söz konusu senedin arkasında davalının kendi yazısı ile 5.265,00 USD alındığının belirtildiğini, davacıların 2.571,95 USD borçları kaldığı halde davalının senedin tamamı için Burdur İcra Müdürlüğünün 2019/1378 E. sayılı dosyası ile davacılar hakkında kötüniyetle kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlattığını ileri sürerek söz konusu takip nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; takibin dayanağı senedin kambiyo senedi olduğunu, kambiyo senetlerinin illetten mücerret olduklarını, davacıların iddialarını yazılı delille ispat etmeleri gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu takibin dayanağı senedin bono olduğu, sebepten mücerret olduğundan ispat yükünün senedin daire satış sözleşmesinin teminatı olarak verildiğini iddia eden davacı tarafa ait olduğu, senet üzerinde teminat senedi olduğuna ilişkin bir açıklama bulunmadığı, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen 179.850,00 TL tutarlı "Ali Tezkin iş yeri bedeli" açıklamalı havale dekontunun dava konusu senetle bir ilişkisi kurulamadığından ödeme olarak kabul edilemeyeceği, davacıların davaya konu senedin daire satış sözleşmesine istinaden teminat amacıyla verildiğine ilişkin iddialarını kanıtlayamadığı, davacı tarafça yemin deliline de dayanılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin işyeri bedeli açıklamalı havale dekontunun delil olmadığından dava konusu senetlere ilişkin ödeme olarak kabul edilemeyeceği gerekçesinin hatalı olduğunu, dava konusunun menfi tespite ilişkin olup davacılarla davalı arasındaki ticaretin dükkan niteliğindeki gayrimenkulün satımına yönelik olduğunu, taraflar arasındaki tek ilişkinin bu olması sebebiyle söz konusu havalenin işyeri bedeli için düzenlenen senetten düşülmesi gerektiğini, davanın konusunun arabuluculuğa tabi olması nedeniyle davanın usulden reddi gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar "Ali Tezkin iş yeri bedeli açıklaması" ile davalının hesabına 179.850,00 TL gönderildiğini belirterek, dekontu dosyaya sunmuşlarsa da havale bir borcun ödenmesi niteliğinde olup ödemenin dava konusu bonoya ilişkin gerçekleştirildiğini ispata dair yazılı bir delil sunulmadığı gibi havale dekontu içeriğinde de bono için ödeme yapıldığına dair bir ibarenin bulunmadığı, davacıların senede karşı iddialarını senetle ispat edebilecekleri, menfi tespit davasının arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, bonoya istinaden başlatılan takip nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 201 inci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacıların temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.07.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 7155 sayılı Yasa'nın 20. maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK 5/A maddesinde, ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu,

Dava şartlarının sayıldığı 6100 sayılı HMK 114/2 maddesinde diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümlerin saklı tutulduğu,

6100 sayılı HMK 115/2 maddesinde, mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi durumunda davanın usulden reddine karar vereceği, düzenlenmiştir.

Dava, icra takibine konu bono nedeniyle İİK 72. maddesine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Menfi tespit davasının konusu TTK 5/A maddesinde ifade edildiği şekilde para alacağına ilişkindir.

Maddede düzenlenen alacak ve tazminat talepleri davanın konusu olup, davanın niteliği (çeşidi)ne ilişkin değildir.

Maddede düzenlenen alacak ve tazminat taleplerinin, salt alacak ve tazminat davası olarak kabulü maddenin konuluş amacına aykırı olduğu gibi lafzına da aykırıdır.

Menfi tespit davasının konusunun, para alacağına ilişkin olması nedeniyle TTK 5/A maddesi gereğince zorunlu arabuluculuğa tabi olduğundan, HMK 115 ve 6325 sayılı Yasa'nın 18/A-2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmek üzere Bölge Adliye Mahkemesi kararının re'sen bozulmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile kararın onanması isabetli olmamıştır.

Açıklanan nedenle çoğunluk görüşüne karşıyım.