Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6451 K.2024/782

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen davacının mali haklarına vaki tecavüzün tespiti, men'i, ref'i ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanun'u (5846 sayılı Kanun) 68 ... madde uyarınca üç kat telif tazminatı ile 5846 sayılı Kanun'un 70 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca maddi tazminat istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davaların kısmen kabullerine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından, duruşma istemi olmaksızın asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 06.02.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili asıl davada, müvekkilinin ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak hususunda yetkilendirdiğini, davalı şirketin 5846 sayılı Kanun'a aykırı olarak, müvekkilinin mali hak sahibi olduğu tıpta uzmanlık (TUS) ve yandal uzmanlık (YDUS) sınav sorularını izinsiz kitap haline getirerek çoğalttığını ve sattığını, davalının bir sözleşme olmaksızın soruları çoğaltıp yayarak haksız kazanç elde ettiğini, dava konusunun 1987-2012 yılları dahil tüm TUS soruları (10 adet seri) adlı kitap olduğunu ileri sürerek,

5846 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesi uyarınca tecavüzün ref'ine, 69 uncu maddesi uyarınca tecavüzün men'ine, 68 ... maddesi gereğince 245.250,00 TL telif tazminatına, 70 ... maddesi gereğince şimdilik 100.000,00 TL maddi tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiş, 18.09.2017 havale tarihli ıslah dilekçesi ile telif tazminatı talebini 1.198,500,00 TL'ye yükseltmiş, birleşen davada ise aynı iddiaları tekrarlamış ve davalının Optimum Çıkmış TUS Soruları (1988-2011 dahil) isimli 11 adet seri kitabı basıp, piyasaya sürdüğünü ileri sürerek,

5846 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesi uyarınca tecavüzün ref'ine, 69 uncu maddesi uyarınca tecavüzün men'ine, 68 ... maddesi gereğince 144.000,00 TL telif tazminatına, 70 ... maddesi gereğince şimdilik 50.000,00 TL maddi tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, asıl ve birleşen davada, ÖSYM’nin 03.03.2011 tarihli ve 6114 sayılı Teşkilat Kanunu ile kurulduğunu, bundan önce davacının Yüksek Öğretim Kurumu’na bağlı bir kuruluş olduğundan eldeki davayı açma yetkisinin olmadığını, müvekkili şirketin yönetim kurulu başkanı olan ... ...’in ÖSYM hakkında yaptığı eleştirilerden dolayı bu davanın açıldığını, davacının bu yönde açmış olduğu başka telif davalarının bulunmadığını, ÖSYM'nin soruları ticari amaçla değil bir kamu hizmetinin yerine getirilmesi için çoğalttığını, söz konusu soruların bedelinin sınava girenlerden zaten alındığını,

soruların ÖSYM'nin internet sitesinde ücretsiz olarak yayınlandığını, kişilerin sorulara verilen cevap ve açıklamalar için kitapları satın aldığını, soruların ... gösterilmek suretiyle kullanıldığını, soruları hazırlayanlar hakkında 5846 sayılı Kanun'un 18 ... maddesinin uygulanamayacağını, dava açıldıktan sonra müvekkilinin davacı idareye 199.750,00 TL ödeyerek mali hakların devrine ilişkin sözleşme imzaladığını, davacının telif ücreti çizelgesinde belirlenen ücretin 5 yıl için olduğunu, bu nedenle ... baskıdan bu ücretin talep edilmesinin mümkün olmayacağını savunarak davaların reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.10.2017 tarihli ve 2013/238 E., 2017/463 K. sayılı kararıyla.

5846 sayılı Kanun'un 8 ... maddesi uyarınca bir eserin sahibinin, onu meydana getiren kişi olduğu, dolayısıyla sınavda sorulan soruların ... sahiplerinin, soruları hazırlayan kişiler olduğuna kuşku bulunmadığı, bununla birlikte, soruları hazırlayan kişileri bir araya getirenin davacı olduğu, öte yandan TUS'un, farklı branşlara ait sorulardan oluşturulan soru kitapçığı üzerinden yapıldığı ve ayrılmaz bütün oluşturduğu, 5846 sayılı Kanun'un 10/son maddesinde yer ...

"Birden fazla kimsenin iştiraki ile vücuda getirilen ..., ayrılmaz bir bütün teşkil ediyorsa bir sözleşmede veya hizmet şartlarında veya ... meydana getirildiğinde yürürlükte olan herhangi bir yasada aksi öngörülmediği takdirde birlikte ... üzerindeki haklar ... sahiplerini bir araya getiren ... veya tüzel kişi tarafından kullanılır..." hükmü uyarınca, sorular üzerindeki hakları kullanma yetkisinin, ... sahiplerini bir araya getiren davacıya ait bulunduğu, asıl ve birleşen davaya konu kitaplarda, davacının mali hak sahibi olduğu sorulara ve detaylı açıklamalarına yer verildiği,

sınavda yer ... uzmanlık alanlarına bağlı kalınarak soruların ardından konu açıklamalarının bulunduğu, davalının, davacının hak sahibi olduğu soruları, yıllar itibariyle ve branşlara göre sınıflandırıp, konu bilgi ve açıklamaları ile işlediği ve sınava yardımcı kitap niteliğinde bir başka esere dönüştürdüğü, bu kitapları çoğalttığı ve satışa sunduğu, bu suretle davalının, hak sahiplerinin işleme, çoğaltma ve yayma haklarını ihlal ettiği, 5846 sayılı Kanun 68 ... maddesi uyarınca talep edilebilecek telif tazminatının belirlendiği,

davacının ayrıca aynı Kanun'un 70 ... maddesinin ikinci fıkrasına dayalı tazminat talep ettiği, bu tazminatın haksız fiile dayandığı, bu nedenle zararın miktarının davacı yanca kanıtlanmasının gerektiği, uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkimin, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyeceği, dosya kapsamında zararın miktarı tam olarak hesaplanamadığından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca takdir edildiği gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne,

dava konusu "Tüm Tus Soruları (1987-2012 yılları dahil)" isimli tıpta uzmanlık sorularının yer aldığı 10 adet kitap yayımı ile davacının eserine davalı tarafından yapılan tecavüzün men'i ve ref'ine, 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi gereğince 1.198.500,00 TL telif tazminatının 245.250,00 TL'sinin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile, 953.250,00 TL'sinin 18.09.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

5846 sayılı Kanun'un 70 ... maddesinin ikinci fıkrası gereğince 50.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya dair istemlerin reddine, birleşen davada davanın kısmen kabulüne, dava konusu "Optimum Çıkmış Tus Soruları (1988-2011 yılları dahil)" isimli tıpta uzmanlık sorularının yer aldığı 11 adet kitap yayımı ile davacının eserine davalı tarafından yapılan tecavüzün men'i ve ref'ine, 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi gereğince talep ettiği telif tazminatının,

asıl dava olan 2013/238 E. sayılı dosya kapsamında değerlendirildiğinden yeniden değerlendirilmesine yer olmadığına, 5846 sayılı Kanun'un 70 ... maddesinin ikinci fıkrası gereğince 50.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya dair istemlerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin11.09.2019 tarihli ve 2018/486 E., 2019/827 K. sayılı kararıyla; dava konusu kitapların yalnızca belli branşlara ilişkin olduğu, dava konusu davalı eyleminin de esasen bir haksız fiil niteliği taşıdığı ve yalnızca davalının haksız fiil teşkil eden eylemine göre 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi uyarınca varsayımsal sözleşme bedelinin belirlenebileceği, yalnızca dava konusu kitapların ilişkin oldukları branşlar esas alınarak,

davacının davalı ile sözleşme yapması halinde isteyebileceği bedelin tespitinin gerektiği, tüm bu nedenlerle, taraflar arasındaki 24.12.2013 tarihli sözleşmenin somut olay yönünden emsal teşkil etmeyeceği, davalı tarafından izinsiz olarak kullanılan soruların niteliği, 2009 yılından beri tecavüzün devam etmesi, her yıl çıkarılan kitaba bir önceki yılın soruların eklenmesi, birden fazla kez kitabın basılmış olması,

kullanılan soruların, tıpta uzmanlık sınavlarında sorulan sorulara oranları gibi hususlar gözetildiğinde, 6098 sayılı Kanun'un 50 ... maddesi uyarınca asıl ve birleşen dava yönünden ayrı ayrı taraflar arasında sözleşme yapılsaydı istenebilecek bedelin gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 17.10.2017 gün ve 2013/238 E., 2017/463 K. sayılı kararının kaldırılmasına,

asıl dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi uyarınca üç kat toplam 60.000,00 TL telif tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

davalı tarafından gerçekleştirilen tecavüzün bu şekilde ref’ine, fazlaya ilişkin telif tazminatı talebinin reddine, asıl dava yönünden davacının 5846 sayılı Kanun'un 69 uncu maddesi uyarınca tecavüzün men’i ve aynı Kanun'un 70 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca maddi tazminat taleplerinin reddine, birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi uyarınca üç kat toplam 60.000,00 TL telif tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

davalı tarafından gerçekleştirilen tecavüzün bu şekilde ref’ine, fazlaya ilişkin telif tazminatı talebinin reddine, birleşen dava yönünden davacının 5846 sayılı Kanun'un 69 uncu maddesi uyarınca tecavüzün men’i ve aynı Kanun'un 70 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 22.06.2021 tarih, 2019/5090 E., 2021/5313 K. sayılı kararıyla taraflar arasında dava açıldıktan sonra da olsa 24.12.2013 tarihinde bir sözleşme imzalandığı, başkaca bir emsal sözleşme de bulunmadığına göre anılan sözleşmenin enflasyon oranlarında değerlemesinin yapılarak taraflar arasındaki farazi sözleşmenin kurulması gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi uyarınca üç kat toplam 12.902,25 TL telif tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin telif tazminatı talebinin reddine, birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi uyarınca üç kat toplam 19.381,08 TL telif tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

fazlaya ilişkin telif tazminatı talebinin reddine, asıl ve birleşen davalar yönünden davacının 5846 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesi uyarınca tecavüzün ref'i, 69 uncu maddesi uyarınca tecavüzün men'i ve 70 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın reddedilen kısımlarının usul ve yasaya uygun olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararaın usul ve yasaya uygun olmadığını, davacının dav açma ehliyeti bulunmadığını, hesaplamanın hatalı yapıldığını, taraflar arasındaki diğer davalar uyarınca aynı sorular için mükerrer hesaplamalar yapıldığını, vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının mali haklarına vaki tecavüzün tespiti, men'i, ref'i ile 5846 sayılı Kanun'un 68 ... madde uyarınca üç kat telif tazminatı ile 70 ... maddesinin ikinci fıkrası uyarınca maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5846 sayılı Kanun'un 66, 68, 69 ve 70 ... maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan ayrı ayrı alınarak yekdiğerine verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,