Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6588 K.2023/3985

Taraflar arasındaki asıl, birleşen alacak, birleşen sözleşmenin feshinin tespiti veya sözleşmenin uyarlanması davalarında yapılan yargılama sonunda, Mahkemece asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davalarda davacı vekili, birleşen davada davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Asıl ve birleşen davalarda davalılar vekili, birleşen davada davacı vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı şirket ile sahibi olduğu "İnsansız Makinalı Tüfek Atış Kontrol Sistemi (İMTAKS)" projesine uygun protip üretimi, seri üretim ve satış sonrası hizmetler konusunda 17.01.2007 tarihinde sözleşme yaptığını, müvekkilinin sözleşme uyarınca yükümlendiği prototipi hazırlayıp 17.07.2008 tarihinde karşı tarafa teslim ettiğini, davalının 29.08.2008 günlü yazılı beyanı ile işi kabul ettiğini, karşı tarafın sözleşme gereğince yüklendiği edimlerden hiçbirini yerine getirmediğini, davalının üretilen ürüne ait öngördüğü satış rakamının 10.000 adet civarında bulunduğunu,

buna göre müvekkilinin sözleşmeye göre alması gereken kar payının 184.712.000 USD miktarında olduğunu, ayrıca müvekkilinin on iki aylık proje takvimi boyunca sistem entegrasyon hizmeti karşılığı olarak sadece 168.500,00 USD aldığını, bunun dışında herhangi bir ücret almadığını, ancak gecikmeler nedeniyle Ocak 2007'de başlayan çalışmaların 20.01.008 tarihinde sona ermesi gereken teslim tesellim işleminin 29.08.2008 tarihinde gerçekleştirilebildiğini, yedi ay için ek sistem entegrasyon faaliyetlerine ilişkin olarak müvekkiline 172.630 USD'nin gecikme faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğini,

diğer taraftan da iş aktinden bağımsız olarak müvekkilin geçimi için düşülen zaman içinde arttırılmayacak enflasyon karşısında erimeyecek şekilde belirlenen 3000USD+SGK tavan piriminden oluşan üretim müdürlüğü hizmet bedelinin ödenmediğini, bununda avans faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500.000,00 TL'nin işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş,

davacı vekili 22.04.2011 havale tarihli dilekçesiyle dava dilekçesinde 500.000,00 TL olarak gösterdikleri bedelin 450.000,00 TL'sinin ifa yapılmamasından doğan zarar, 25.000,00 TL'sinin yapılan işler karşılığı olan sistem entegrasyon bedeli, 25.000,00 TL'sinin de üretim müdürü hizmet bedeline ilişkin bulunduğunu açıklamıştır.

2.Birleşen 2013/178 E. sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde, asıl dava dosyası içerisindeki tüm iddialarını tekrar ederek ve vakıaları açıklayarak davalı şirketlerin müvekkili ile ... arasındaki yapılan sözleşme ilişkisi nedeniyle müvekkiline karşı hukuken sorumlu olduklarını, ...'nin müvekkilinden, yaptığı sözleşme ile ele geçirdiği know-how ile İmtaks isimli eseri diğer davalılar üzerinden farklı isimlerle üretip satarak milyonlarca dolar gelir elde ettiklerini,

sözleşmenin 4.1 maddesi uyarınca Yüksel/Datasel A.Ş. veya Yüksel Holding bünyesinde teşkil edilmiş veya edilecek herhangi bir şirket ile müvekkili arasında tasarlanan/tasarlanacak projelerin bu sözleşme esaslarına göre realizasyonunun da akit kapsamında olduğunu, müspet zarardan davalıların da sorumlu tutulmasının icap ettiğini, birleşen dosyadaki davalıların müvekkilinin İmtaks isimli eserini Roboguard, Nöbetçi, Yak, D-Yak, Gab adı altında üretip müvekkilinin eser sahipliğinden doğan haklarını ihlal ettiklerini,

bu isimlerle fuarlara katıldıklarını ileri sürerek 6098 sayılı Türk Borçlat Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 112 ve 125 inci maddeleri uyarınca davalıların müspet zarardan müşterek ve müteselsilen sorumlu olduklarının tespitine ve zararın tazminine, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca şimdilik 15.000,00 TL telif tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsiline, davalıların Tübitak'tan aldıkları teşvik de gözetilerek şimdilik 1.000,00 TL adi ortaklık payına düşen alacağın davalılardan tahsiline,

müspet zarar olarak 1.000,00 TL'nin davalılardan tahsiline, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasına, mali ve manevi haklarına yönelik tecavüzün durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

3.Birleşen 2019/263 E. sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde, asıl davada istenilen müspet zarar ek olarak 10.000,00 TL kısmi alacak ve 240.000,00 TL belirsiz müspet zararın tahsilini talep ve dava etmiştir.

4.Birleşen 2018/67 E. dosyada davacı vekili dava dilekçesinde, taraflar arasında akdedilen 17.01.2007 tarihli sözleşmenin belirsiz süreli olup sözleşmenin yürürlüğünün davacıyı telafisi imkansız zarara sokacağını belirterek sözleşmenin kendiliğinden fesih olduğunun tespiti veya sözleşmenin uyarlanmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl ve birleşen davalarda davalılar vekili cevap dilekçesinde, asıl ve birleşen davaların sözleşme hükümlerine göre isteminin haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen 2018/67 E. sayılı dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.

II. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre vücuda getirilmiş olan İMTAKS adlı silahın bu ad altında veya aynı esaslarla çalışan başka bir isimle davalı şirketlerce üretilmediği ve satılmadığı,

6098 sayılı Kanun'un 175 inci maddesi kapsamında İMTAKS adlı silahların seri şekilde üretilmesi ve satılmasına ilişkin sözleşme koşulunun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olup olmadıkları, sözleşmenin belirsiz süreli bir sözleşme olması dikkate alındığında davalılarca herhangi bir UKSS satışı yapıldığı taktirde davacının alacağının doğacağı ancak davalıların taahhüt ettikleri bir kısım ödemeyi davacıya yaptıkları bir kısım için de davalarının devam ettiği,

davacının davalıların dürüstlük kuralına aykırı davrandığı ve 1000 adet üzerinden müspet zarar alacağına ilişkin iddialarının yerinde olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davalarda davacı ...’un davalarının reddine, birleşen 2018/67 E. sayılı dosya da ise; davacının taraf olduğu sözleşmenin iki tarafa borç yükleyecek şekilde hâlen yürürlükte olması, davacı tarafın basiretli bir tacir olduğu,

temerrüde düştüğü, temerrüde düşen tarafın uyarlama talep edemeyeceği ve imkânsızlık nedeniyle fesih veya 6098 sayılı Kanun'un 138 inci maddesi kapsamında sözleşmenin uyarlanması koşullarının oluşmamış olması gerekçesiyle de davanın reddine karar verilmiştir.

III. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davacı, birleşen 2018/67 sayılı davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Yargıtay Kararı

Dairenin 14.06.2022 tarih, 2021/7448 E. ve 2022/4859 K. sayılı kararıyla, Mahkemece, davaya konu İMTAKS sisteminin ilk piyasaya çıktığı tarihteki özellikleri, o tarihteki rakiplerinin bulunup bulunmadığı, sonraki zamanda ise sözleşmede ürünün geliştirilmesinin davacı tarafından yapılmasının öngörüldüğü de dikkate alınarak,

ilgili ürün sektörünün yurt içinde ve yurt dışındaki genel pazar payı itibariyle davalılarca gerek ürünün tanıtım ve pazarlanmasında gerekse ürünün geliştirilmesinde yeterli çaba ve gayret gösterilseydi satılabilecek İMTAKS adedi ve piyasadaki değeri gözetilerek asıl ve ek birleşen dava tarihi itibariyle Sözleşmenin 6.4. maddesi uyarınca bu ürünlerin satımından hangi miktarda ciro elde edilebileceği ve davacının ciro üzerinden hangi miktarda pay talep edebileceği hususu belirlenerek neticesine göre davacının müspet zarar talebi hakkında hüküm kurulması gerektiğine işaret edilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

IV. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davalılar, birleşen 2018/67 sayılı davada davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Asıl ve birleşen davalarda davalılar, birleşen davada davacı vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle, bozma ilamının hangi davaya yönelik olduğunun anlaşılamadığını, bozma ilamında yer verilen bilirkişi raporunun uzman bilikişilerce hazırlanmadığını, bilirkişi raporuna itirazların değerlendirilmediğini, başka isimlerle geliştirilen sistemlerin satışının yapılmadığının göz ardı edildiğini, 6098 sayılı Kanun'un 175 inci maddesi uyarınca yapılan değerlendirmelerin haksız olduğunu, Yak ve Nöbetçi gibi sistemlerin geliştirildiğini ve bu sistemlerin İmtaks ile aynı esasa göre çalışan sistemler olduğunu,

bu sistemlerin dikkate alınmadan 6098 sayılı Kanun'un 175 inci maddesi uyarınca dürüstlük kuralına aykırı davrandığına dair kararın bozulmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının alacağını almasını engelleyici davranışının bulunmadığını, birleşen 2018/67 E. sayılı davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, belirterek kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının asıl ve birleşen davalar yönünden onanmasına, birleşen 2018/67 E. sayılı dosya yönünden bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl dava ile birleşen (2013/178 E., 2019/263 E.) davalar yönünden, davacı ile davalı .... arasında imzalanan “İnsansız Makinalı Tüfek Atış Kontrol Sistemi (İMTAKS)" sözleşmesinden kaynaklanan müspet zararın tahsili, birleşen 2018/67 E. sayılı dava yönünden sözleşmenin feshinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı ve 442 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Yargıtay kararının düzeltilmesi 1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Yargıtay, temyiz incelemesi sonucunda bozmuş olduğu bir hükmü, karar düzeltme talebi üzerine onayabilir.

2.Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilâmında benimsenen gerektirici sebeplere göre, asıl dava ve birleşen davada davalılar, birleşen davada davacı vekilinin 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesinde sayılan hâllerden hiçbirisini ihtiva etmeye aşağıdaki parafrag kapsamı dışındaki karar düzeltme itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Mahkemece verilen karar, Dairemizce yukarıda yazılı gerekçe ile bozulmuş ise de taraflar arasında imzalanan insansız makinalı tüfek atış kontrol sistemi sözleşmesi kapsamında davaya konu İMTAKS projesi hayata geçirilmiş ve davalı şirketlerin daha sonra bu projeden esinlenerek YAK, NÖBETÇİ gibi isimlerle üretilen makinalı tüfek atış kontrol sistemlerini değişik Uluslararası fuarda sergilemelerine, tanıtımını yapmalarına rağmen fiilen herhangi bir satış gerçekleştirmedikleri, davalıların İMTAKS sisteminin seri üretimini yaparak satış yapma yükümlülüğü bulunmadığı,

bu nedenle sözleşmenin 6.4. maddesindeki kâr payı alacağı hakkının dava tarihi itibariyle doğmadığı dikkate alındığında mevcut delil durumuna göre mahkemece verilen asıl ve birleşen 2013/178 esas, birleşen 2019/263 esas sayılı dosyalarında verilen ret kararları isabetli olup, hükmün onanması gerektiğinden asıl ve birleşen davalarda davalılar vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile yukarıda tarih ve sayısı ile belirtilen bozma ilamının kaldırılarak mahkemece verilen kararın onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Asıl dava ve birleşen davalarda davalılar, birleşen davada davacı vekilinin birleşen 2018/67 esas sayılı dosya yönünden karar düzeltme itirazlarının REDDİNE, 2.Karar düzeltme istenilen Dairemiz ilamının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Mahkeme kararının ONANMASINA,

Peşin harcın onama harcından mahsubuyla asıl davada ve birleşen davalarda davacı ...'dan harç alınmasına mahal olmadığına,

Peşin alınan karar düzeltme harcının istekleri halinde asıl ve birleşen davalarda davalılara iadesine,

22.06.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞIOY

Dairemizin 14.06.2022 tarih, 2021/7448 Esas ve 2022/4859 Karar sayılı kararı usul ve Yasa'ya uygun olduğundan, dönülmesine ve karar düzeltme talebinin kabulüne iştirak etmiyorum.