Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/674 K.2023/1234

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne kısmen-reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalının aynı sektörde faal olduklarını, davalı firmanın kuruma başvurarak elde ettiği, haksız tescillenmiş 2001/01574 nolu faydalı modeline dayanarak, müvekkilinin imal etmiş olduğu 9.720,00 takım boru ve bunların kalıplarına el koyduğunu, el konulan ürün ve kalıplar ile bu el koyma eylemi nedeniyle maddi zarara uğradığını, pazar kaybına uğradığını, kâr yoksunluğu yanında itibarının zedelediğini, faydalı modelin iptali açılan davanın kabul edildiğini ve kararın onandığını belirterek, 10.000,00 TL manevi, 40.000,00 TL maddi tazminata, toplatma tarihinden işleyen faiziyle karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, müvekkilinin sektöründe tanınmış ve çeşitli fuarlara iştirak eden, istihdam yaratan, kalite belgelerine sahip bir firma olduğunu, kendi tasarladığını çizim ve imalatlarla piyasada olduğunu ve buna dayalı olarak faydalı model aldığını, usulüne uygun tescillendiğini ve bu belgeye dayalı olarak el koyma yaparak haklarını aradıklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 07.02.2019 tarih, 2014/55 E. ve 2019/14 K. sayılı kararı ile dava konusu üründe yenilik bulunmadığı, buluşun kullanıldığı pek çok ürünün hali hazırda piyasada başka firmalarca da üretildiğinin belirlendiği, somut olayda da faydalı model alan davalının basiretli davranmadığı ve taşkın tedbir işleminden doğan zarardan sorumlu olduğu, alınan rapora göre davacının haksız el koyma nedeniyle 30.564,68 TL ve bu döneme ilişkin yoksun kalınan kazancın ise 7.773,68 TL olduğu,

aradan geçen zaman karşısında hayatın olağan akışına göre ihtiyaçlar, ürünler, insan tüketim alışkanlığı ve teknoloji değiştiğinden borular ve kalıpların ziyan olduğunun kabulü gerektiği, haksız eyleme bağlı olarak davacı şirketin manevi tazminat talep etme hakkı da bulunduğu, yasal şartlara uymayan faydalı modeli tescil ettirip, haksız tedbir talep edip, uygulama eyleminin boyutları, sonuçları, zaman içinde devam eden ticari baskı dikkate alınarak,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un (6102 sayılı Kanun) 56 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un (6098 sayılı Kanun) 58 inci maddedeki şartlar bulunduğundan takdiren 10.000,00 TL manevi tazminatın uygun olacağı gerekçesi ile davanın kabulüne, 38.338,36 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmiş, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 22.01.2020 tarih, 2019/1897 E. ve 2020/652 K. sayılı sayılı kararıyla,raporlar arasındaki çelişki giderilmeksizin karar verildiği, el konulan 9.720 adet ürünün ve kalıbın iade edildiği tarih itibariyle davacı tarafından belirtilen deliller nazara alınarak hasar durumu tespiti ile varsa davacı zararına hükmedilmesi ve yöntemine uygun şekilde hesaplanacak maddi tazminat miktarı dikkate alınarak zararla orantılı, eylemin niteliğine uygun makul miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gereğine işaret edilmiş ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazları ret edilerek davalı yararına bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 10.11.2021 tarih, 2020/70.

E. ve 2021/239 K. sayılı kararı ile tedbir kapsamında 2001/01574 no.lu faydalı modele konu ürünün üretiminde kullanılan kalıba değil, faydalı model konusu olmayan kalıba el konulduğunu, tedbirin yanlış kalıba uygulandığı, kalıba uygulanan tedbirin başından beri haksız olarak uygulandığı, davacı firmanın, toplatma nedeniyle bu ürünün sınai ve ticari karından mahrum kalmış, elindekileri satamama nedeniyle zarara uğradığı, her ne kadar zararın 32.346,27 TL olduğu tespit edilmiş ise de davanın haksız tedbirden kaynaklı zararın tazmini olduğu,

davacıya ait bir faydalı model olmadığı bu kapsamda muhasip bilirkişinin hesapladığı 10.564,23 TL yoksun kalınan kazancın tespitinin yerinde olmadığı, fiili zararın esas alınması gerektiği, yasal şartlara uymayan faydalı modeli tescil ettirip, haksız tedbir edip uygulama eyleminin boyutları, sonuçları, zaman içinde devam eden ticari baskı dikkate alınarak, davanın kısmen kabulüne-kısmen reddine, 21.782,04 TL maddi tazminata 10.000,00 TL manevi tazminata karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; el konulan kalıbın değerlendirilemeyeceğini zira zayi durumda olduğunu, bilirkişi raporunun bu hususda ki tespitinin hatalı olduğunu, kalıbın dava tarihinde ki değerinin belirlenmesi ve maddi tazminata dahil edilmesi gerektiğini, bozmaya uygun olmayan kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunmuş, herkesçe kullanılan bir ürüne faydalı model belgesi alınmadığı, ilgili ürünü kendisi geliştirdiğini, bu ürünü müvekkili geliştirmeden önce piyasada kullanıldığına dair bir tespit bulunmadığını, usulüne uygun şekilde tescil ettirmiş bulunduğu tasarım tescil belgesine dayanarak, yasal şikayet hakkını kullandığını, tasarım tescil belgesi hükümsüz kılınana kadar şikayet hakkının kötüye kullanılmasından söz edilemeyeceğini, müvekkilin tescile güvenerek yaptığı işlemlerin geçmişe etkili sonuç doğurmasının hukuken mümkün olmadığını, bilirkişi raporlarının birbiri ile çeliştiğini, manevi zararın koşulları oluşmadığından kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme 1.Uyuşmazlık, faydalı model belgesi haksız kullanılmak suretiyle, yapılan toplatmaya bağlı tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Kanun'un 56 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve 6098 sayılı Kanun'un 58 inci maddeleri

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Taraf vekilleri yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine

Aşağıda yazılı peşin harcın istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

6100 sayılı Kanun’un Geçici 3. maddesi atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 440. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,