Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6882 K.2024/2987

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından davalıya duyulan güven nedeniyle birinin iş bu davanın konusu olmak üzere hatır çekleri keşide edilip davalıya teslim edildiğini, bu hatır çeklerinin bir borç ilişkisine dayandığı iddiası ile davalı tarafından Aydın İcra Müdürlüğü'nün 2018/36767 E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğini, somut olay üzerinde takibe konu çekin hatır çeki olduğunu, ticari kayıtların tetkiki, dosyaya sunulan mizan kayıtları ve Aydın 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/174 E. sayılı dosyasına ibraz edilmiş komiser raporu nazara alındığında da çekin hatır çeki olduğunun açıkça görüldüğünü,

hatır çekleri dolayısıyla şirkete davalı tarafından herhangi bir mal yahut hizmet teslimi de olmadığını, menfi tespit davasına konu çeklerin ticari kayıtlarında doğrulandığını ileri sürerek söz konusu çek nedeniyle müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitini ve alacağın % 20' sinden az olmamak şartı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı borçlu şirketin dava konusu çek hakkında hali hazırda Aydın 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/73 E. sayılı dosyası ile imzaya ve borca itiraz ettiğini, derdestlik itirazlarının olduğunu, kambiyo senedine dayalı menfi tespit davalarında ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, çekin bir ödeme vasıtası olduğunu, çekin hatır için verilmiş olmakla bedelsizlik iddiasının yazılı belge ile ispatının gerektiğini, davacının tek taraflı olarak düzenlemiş olduğu ticari defter kayıtlarının davacının hatır çeki iddialarına ilişkin kesin delil olamayacağını,

davacının yetkilisi olduğu şirket ... ve kendi adına birçok çek ve senet düzenlediğini,söz konusu çek ve senetleri borçlarını yenilemek amacıyla tekrar düzenlediğini, sadece bu çek ve senet üzerindeki meblağlar göz önüne alındığında dahi davaya konu çekin hatır çeki olmayacağının açıkça ortada olduğunu, ispat yükünün davacıda kalması kaydıyla davacının hatır çekine yönelik iddialarının taraflarınca kanıtlanılabileceği ve davacı taraf ... ile müvekkili arasında borç sözleşmesi bulunduğunu, davacı tarafın sadece müvekkiline değil dava dışı İsmet ...'a da çek düzenlediğini,

önceden davacı ... şirket yetkilisi... ile müvekkilinin arasında yurt dışı kaynaklı ticari ilişkiler bulunmaktayken davacı yetkilisi borçlarını ödemeyerek borçlarından kaçmak suretiyle aralarındaki güven ilişkisini ortadan kaldırdığını, davacının, kötü niyetinin ortaya çıkması ile dolandırıcılık amacıyla işlediği bu suçlardan ceza tehdidi altında olduğundan iş bu davayı açmış olduğunu,

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72'nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir ile takibin durdurulmasına karar verilemeyeceğini savunarak davanın öncelikle usule ilişkin olarak derdestlik yönünden reddini ve karşı taraf aleyhine %20' den aşağı olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile muhatabı Halkbank ... Şubesi, keşidecisi davacı ... Mak. Paz. İml. San. Tic.

Ltd Şti., lehdarı davalı olan, 06.11.2018 düzenleme tarihli, 1.000.000,00 euro bedelli çeki davalı alacaklının Aydın İcra Müdürlüğünün 2018/36767 E. sayılı dosyasında takibe koyduğu, takibin derdest olduğu, davacı borçlunun icra takibinden sonra iş bu menfi tespit davasını açarak takibe ve davaya konu çekin borç ilişkisine dayanmadığı, hatır çeki olduğunu ileri sürdüğü, icra takibine dayanak dava konusu çekin yasal unsurlarını taşıdığı, çekin kambiyo vasfında olduğu, davacı tarafın davaya konu çeki davalıya hatır çeki olarak verildiği, temel borç ilişkisini kapsamıdığını ileri sürmüş ise de;

çekin sebepten mücerret ve ödeme aracı olması karşısında, çeke karşı ileri sürülen hatır çeki ve bedelsizlik iddasının yazılı veya kesin delille davacı tarafça ispatı gerektiği, davacının iddialarını yazılı delil ile ispatlayamadığı ve yemin teklifinde de bulunmayarak yemin delilinden vazgeçmiş sayıldığı, bu itibarla davanın subut bulmadığı gerekçesiyle reddine, davalının kötü niyet tazminat talebinin ise; dosyada verilmiş bir tedbir kararı olmayıp davalının zararı olmadığından şartları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin davalının çekin temelindeki hukuki ilişkiye dair mahkeme içi ikrarını dikkate almadığını, kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu ve yine somut olayın takdiri ile delillerin değerlendirilmesinde hataya düşüldüğünü, kararın gerekçesiz olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile senetle ispat kuralı gereği çekin hatır çeki olarak verildiği iddiasının kesin delillerle ispat edilmesi gerektiği, davacı taraf, çekin hatır çeki olarak verildiğini kesin delillerle ispat edemediği, davacının mahkemece hatırlatılmasına rağmen yemin deliline de başvurmadığı, dolayısıyla İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki beyanlarla, dava konusu çekin bedelsiz olduğu iddialarına karşılık davalı tarafça cevap dilekçesinde dökümü yapılan 1.000.000,00 euroluk toplam 3 adet çek ve toplam 3.605.000,00 euroluk 5 adet senede ilişkin hukuki ilişkinin temelinin borç ilişkisi olduğunun savunulduğunu, ancak davalı tarafından müvekkili şirkete gönderilmiş bir ödeme bulunmadığını, müvekkilinin ticari kayıtları ve davalı tarafça sunulan belgeler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde davalı tarafından müvekkil şirkete borç açıklamalı da dahil herhangi bir ödeme yapılmadığının,

müvekkil şirketin davalıdan 18.069.912,00 TL alacaklı olduğunun ve bu tutara karşılık olarak davalı tarafından yapılmış herhangi bir mal ve hizmet teslimi olmadığının tespit edildiğini, ayrıca davalının cevap dilekçesinde müvekkili şirkete ödediğini beyan ettiği toplam 568.187,00 euroluk ödemenin ise aslında davalının yetkililerinden olduğu,

dava dışı...'in de hissedarı bulunduğu ... ... ve ... şirketleri tarafından fatura karşılığı olarak müvekkili şirkete yapılan ödemeler olduğunu, dolayısıyla dava dışı ... ... ve ... tarafından yapılan ödemeleri kendisi yapmış gibi gösterip mahkemeyi yanılttığını, davalının alacaklıyım demediğini, alacak iddiasını da sunduğu belgelere dayandırdığını, ancak bu belgelerden bir tanesinde bile müvekkili şirkete yapılan herhangi bir ödemeyi içermediğini, bu durumda dava konusu çekin bir bedel ihtiva etmediğinin çok açık olduğunu, netice itibariyle davalının sunduğu ödeme belgeleriyle müvekkil şirketten alacağı olmadığınının,

dava konusu çekin de bedelsiz olduğunun ispatlanmış olduğunu, davalının, cevap dilekçesiyle yalnızca bu dosya ile ilgili değil dava dışı müvekkil şirket yetkilisi... ile aralarındaki hukuki ilişkinin tamamına dair açıklamalarda bulunduğunu, bu durumda tarafımızca da karşı tarafa yapılan ödemeler ve yapılan kazandırmaların da incelenmesi gerektiğini, "borç verdim" diyen davalının bu iddiasının aksinin kendi sunduğu belgelerle ispatlanmış olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, takibe konu çekin hatır çeki olup olmadığı ile davacının çek nedeniyle borçlu olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72'nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,